Mimarlık Ofislerinde Fatura, e-SMM, Stopaj ve KDV Tevkifatı Nasıl Uygulanır?

Mimarlık Hizmetlerinde Belge Düzeni Neden Önemlidir?

Mimarlık ofislerinde düzenlenecek belgenin türü, kullanılacak açıklama, stopaj ve KDV uygulaması; hizmeti sunan kişinin hukuki ve vergisel statüsüne göre belirlenir. Uygulamada mimari proje çizimi, ruhsat projesi, iç mimari tasarım, danışmanlık, kontrollük, şantiye uygulama takibi, teknik rapor, avan proje veya uygulama projesi gibi hizmetler farklı adlarla belgelendirilebilmektedir. Ancak vergisel açıdan asıl belirleyici unsur, açıklamada kullanılan kelimeden ziyade işlemin gerçek mahiyetidir.

Bu nedenle mimarlık hizmeti için düzenlenen belgelerde açıklama kısmının gerçeği yansıtması gerekir. Yalnızca stopajdan veya KDV tevkifatından kaçınmak amacıyla hizmetin farklı bir adla gösterilmesi, Vergi Usul Kanunu ve genel vergi ilkeleri açısından risk doğurabilir.

Mimarlar Her Zaman Serbest Meslek Erbabı Mıdır?

Hayır. Mimarlık faaliyeti çoğu zaman serbest meslek faaliyeti niteliği taşır; ancak her mimarlık ofisi otomatik olarak serbest meslek erbabı sayılmaz. Faaliyetin şahıs olarak bağımsız mesleki bilgi ve ihtisasa dayanılarak yürütülmesi halinde Gelir Vergisi Kanunu kapsamında serbest meslek kazancı söz konusu olur. Buna karşılık mimarlık faaliyeti limited şirket, anonim şirket veya ticari işletme organizasyonu içinde yürütülüyorsa serbest meslek makbuzu yerine fatura düzenleneceği için belgede artık stopaj olmaz sadece KDV hesaplanır.

Mimarlık Ofisi Fatura mı e-Serbest Meslek Makbuzu mu Düzenler?

Serbest meslek erbabı olarak çalışan mimarlar, Vergi Usul Kanunu kapsamında serbest meslek makbuzu düzenlemek zorundadır. Bu kişiler fatura düzenleyemez. Elektronik belge uygulamaları kapsamında ise e-Serbest Meslek Makbuzu uygulaması yaygın ve zorunlu hale gelmiştir. Bu nedenle şahıs olarak mimarlık hizmeti veren ve serbest meslek mükellefiyeti bulunan kişiler, tahsil ettikleri veya belge düzenlemeleri gereken mesleki hizmet bedelleri için e-SMM düzenler.

Buna karşılık mimarlık hizmeti bir sermaye şirketi (LTD.ŞTİ. A.Ş.) tarafından veriliyorsa düzenlenecek belge serbest meslek makbuzu değil, fatura niteliğindedir. Şirketin e-Fatura veya e-Arşiv Fatura kapsamında olup olmadığı ise Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ve elektronik belge zorunluluklarına göre ayrıca değerlendirilir.

Bu ayrım, e serbest meslek makbuzu, fatura açıklaması, gelir vergisi stopajı ve KDV tevkifatı bakımından temel belirleyici noktadır.

Fatura veya e-SMM Açıklamasında Hizmet Bedeli, Uygulama Bedeli ya da Danışmanlık Bedeli Yazılması Fark Yaratır mı?

Belge açıklamasında kullanılacak ifade, verilen hizmetin gerçek içeriğine uygun olmalıdır. Örneğin yalnızca mimari proje hazırlanmışsa mimari proje hizmet bedeli, iç mekana ilişkin tasarım hizmeti verilmişse iç mimari tasarım hizmet bedeli, teknik danışmanlık verilmişse mimari danışmanlık hizmet bedeli, uygulama sürecinin kontrolü yapılmışsa uygulama danışmanlığı veya kontrollük hizmet bedeli gibi açıklamalar tercih edilebilir.

Ancak açıklama kısmında kullanılan ifade tek başına stopaj veya KDV tevkifatını ortadan kaldırmaz. Vergi idaresi ve denetim birimleri açısından işlemin gerçek mahiyeti esastır. Bu nedenle danışmanlık niteliğinde bir hizmetin uygulama bedeli, proje hizmetinin genel hizmet bedeli, serbest meslek hizmetinin mal teslimi gibi gösterilmesi doğru bir yaklaşım değildir.

Vergi mükellefi olmayan kişilere verilen mimarlık hizmetinde Stopaj hesaplanmaz sadece KDV hesaplanır.

Mimarlık Hizmetlerinde Gelir Vergisi Stopajı Ne Zaman Doğar?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesi uyarınca, maddede sayılan kişi ve kurumlar serbest meslek işleri dolayısıyla yaptıkları ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmakla yükümlüdür. Serbest meslek erbabı mimara yapılan mesleki hizmet ödemelerinde, ödeme yapan taraf GVK 94 kapsamında tevkifat yapmak zorunda olanlardan ise genel uygulamada yüzde 20 gelir vergisi stopajı hesaplanır.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, stopajın hizmeti alan tarafından sorumlu sıfatıyla kesilmesi ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmesidir. Ancak serbest meslek erbabı tarafından düzenlenen e-SMM üzerinde de brüt hizmet bedeli, KDV, gelir vergisi stopajı ve net tahsilat bilgileri gösterilir. Bu yönüyle stopaj hem belge üzerinde görünür hem de ödeme yapan vergi sorumlusu tarafından beyan edilip ödenir.

Örneğin bir şirketin serbest meslek erbabı mimardan proje danışmanlığı hizmeti alması halinde, şirket gelir vergisi stopajı yapmakla yükümlüdür. Buna karşılık nihai tüketici konumundaki ve GVK 94 kapsamında tevkifat sorumluluğu bulunmayan bir kişiye verilen hizmette gelir vergisi stopajı uygulanmaz.

Serbest Meslek Erbabı Mimara Ödeme Yapan Herkes Stopaj Yapar mı?

Hayır. Stopaj yükümlülüğü, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesinde sayılan kişi ve kurumlar bakımından söz konusudur. Kamu idareleri, kurumlar vergisi mükellefleri, ticaret şirketleri, dernekler, vakıflar, iktisadi kamu kuruluşları, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur ticaret ve serbest meslek erbabı gibi kişi ve kurumlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bireysel konut projesi, tadilat projesi veya iç mimari danışmanlık hizmeti alan nihai tüketiciler ise genel olarak GVK 94 kapsamında stopaj sorumlusu değildir. Bu durumda serbest meslek erbabı mimar e-SMM düzenler, KDV hesaplar; ancak gelir vergisi stopajı gösterilmez.

Mimarlık Hizmetlerinde KDV Oranı Kaçtır?

Mimarlık, proje, tasarım, danışmanlık ve benzeri mesleki hizmetler Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında KDV’ye tabidir. Genel KDV oranı, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve bu kararda yapılan değişiklikler çerçevesinde yüzde 20 olarak uygulanmaktadır. Bu nedenle mimarlık hizmetlerinde kural olarak yüzde 20 KDV hesaplanır.

KDV’nin gelir vergisi stopajından farklı olduğu unutulmamalıdır. Gelir vergisi stopajı, serbest meslek erbabına yapılan ödemelerde belirli alıcılar tarafından kesilen gelir vergisidir. KDV ise hizmetin bedeli üzerinden hesaplanan dolaylı vergidir. KDV, e-SMM veya faturada ayrıca gösterilir.

Mimarlık Hizmetlerinde KDV Tevkifatı Uygulanır mı?

Mimarlık hizmetlerinde yalnızca gelir vergisi stopajı değil, bazı durumlarda KDV tevkifatı da gündeme gelebilir. KDV Genel Uygulama Tebliği’nde belirlenmiş alıcılar tarafından alınan etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetlerde kısmi KDV tevkifatı uygulanabilmektedir. Mimari proje, etüt, plan-proje, teknik danışmanlık ve kontrollük hizmetleri bu kapsamda ayrıca değerlendirilmelidir.

Güncel uygulamada, etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetlerde belirlenmiş alıcılar yönünden KDV tevkifat oranı 9/10 olarak dikkate alınmaktadır. Yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde ise farklı tevkifat oranı söz konusu olabileceğinden hizmetin yapım işiyle birlikte mi yoksa bağımsız olarak mı verildiği ayrıca incelenmelidir.

KDV tevkifatı, gelir vergisi stopajından farklıdır. KDV tevkifatında alıcı, hesaplanan KDV’nin tevkif edilen kısmını 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan eder. Satıcı ise kendi üzerinde kalan KDV’yi 1 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan eder. Bu nedenle KDV tevkifatı uygulanıp uygulanmayacağı, alıcının niteliğine ve hizmetin kapsamına göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Stopaj Fatura veya e-SMM Üzerinde mi Gösterilir, Karşı Taraf mı Uygular?

Serbest meslek erbabı mimar tarafından düzenlenen e-SMM’de gelir vergisi stopajı, stopaj yapılması gereken hallerde belge üzerinde gösterilir. Ancak stopajı hesaplayıp kesmek, beyan etmek ve ödemek esasen hizmeti alan stopaj sorumlusunun yükümlülüğündedir. Bu nedenle iki aşamalı bir kontrol gerekir: Önce hizmeti alan tarafın GVK 94 kapsamında stopaj sorumlusu olup olmadığı belirlenmeli, ardından e-SMM bu duruma uygun şekilde düzenlenmelidir.

Şirket tarafından düzenlenen faturada ise serbest meslek stopajı gösterilmez. Çünkü şirketin ticari faaliyeti nedeniyle elde ettiği gelir kurum kazancı veya ticari kazanç niteliğindedir. Bu durumda gelir vergisi stopajı değil; KDV, varsa KDV tevkifatı ve diğer belge düzeni kuralları dikkate alınır.

Örnek Hesaplama: Serbest Meslek Erbabı Mimarın Şirkete Hizmet Vermesi

Serbest meslek erbabı bir mimarın, bir limited şirkete 100.000 TL brüt mimari proje hizmeti verdiğini varsayalım. Hizmetin gelir vergisi stopajına tabi olduğu ve genel KDV oranının yüzde 20 uygulandığı durumda e-SMM hesaplaması aşağıdaki şekilde olur. Bu örnek KDV tevkifatı bulunmadığı varsayımıyla hazırlanmıştır.

Aynı hizmette KDV tevkifatı uygulanması gerekiyorsa hesaplama değişir. Örneğin 20.000 TL KDV’nin 9/10’u alıcı tarafından tevkif edilirse, 18.000 TL KDV alıcı tarafından 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilir; satıcıya KDV’nin yalnızca 2.000 TL’lik kısmı ödenir. Bu durumda belge üzerinde hem gelir vergisi stopajı hem de KDV tevkifatı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Şirket Olarak Mimarlık Hizmeti Verilirse Stopaj Olur mu?

Mimarlık hizmeti limited şirket veya anonim şirket tarafından veriliyorsa düzenlenen belge fatura veya elektronik fatura niteliğindedir. Bu durumda serbest meslek kazancı stopajı uygulanmaz. Alıcı, hizmet bedeli üzerinden gelir vergisi stopajı kesmez. Şirket, elde ettiği kazancı kurum kazancı olarak beyan eder.

Bununla birlikte şirket faturasında KDV hesaplanır ve hizmetin ve alıcının niteliğine göre KDV tevkifatı uygulanması gerekebilir. Dolayısıyla şirketlerde gelir vergisi stopajı bulunmaması, KDV tevkifatı olmayacağı anlamına gelmez. Özellikle kamu kurumları, bankalar, sigorta şirketleri, organize sanayi bölgeleri, payları borsada işlem gören şirketler ve Tebliğ’de sayılan diğer belirlenmiş alıcılarla yapılan işlemlerde KDV Genel Uygulama Tebliği hükümleri kontrol edilmelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Mimarlık hizmetlerinde en sık yapılan hata, serbest meslek erbabı olarak faaliyet gösterilmesine rağmen fatura düzenlenmesi gerektiğinin düşünülmesidir. Serbest meslek erbabı mimarlar için doğru belge serbest meslek makbuzudur. Elektronik uygulama kapsamındakiler ise e-SMM düzenlemelidir.

İkinci önemli hata, stopajın yalnızca belgeyi düzenleyen tarafından yapılacağı düşüncesidir. Oysa gelir vergisi stopajında sorumluluk, ödeme yapan ve GVK 94 kapsamında bulunan alıcıdadır. Belgeyi düzenleyen serbest meslek erbabı ise e-SMM’yi buna uygun şekilde düzenlemelidir.

Üçüncü hata, hizmet açıklamasının vergisel sonucu değiştireceğinin düşünülmesidir. Belgeye hizmet bedeli, uygulama bedeli veya danışmanlık bedeli yazılması tek başına yeterli değildir. Önemli olan sözleşme, fiili hizmet, teslim edilen proje veya danışmanlık çıktısı ve işlemin gerçek mahiyetidir.

Dördüncü hata, gelir vergisi stopajı ile KDV tevkifatının karıştırılmasıdır. gelir vergisi stopajı ile KDV tevkifatı farklı vergilere ilişkin farklı sorumluluklardır ve aynı belgede birlikte bulunabilir.

Mimarlık Ofisleri İçin Pratik Kontrol Listesi

Kısa Özet

Mimarlık hizmetini şahıs olarak ve serbest meslek erbabı sıfatıyla sunan mimarlar fatura değil e-Serbest Meslek Makbuzu düzenler.

Hizmeti alan taraf GVK 94 kapsamında stopaj sorumlusu ise serbest meslek ödemesi üzerinden genel olarak yüzde 20 gelir vergisi stopajı yapılır ve bu stopaj e-SMM üzerinde gösterilir.

Mimarlık hizmeti şirket tarafından sunuluyorsa serbest meslek stopajı uygulanmaz; fatura düzenlenir. Her iki durumda da genel KDV oranı kural olarak yüzde 20’dir.

Ayrıca hizmetin plan-proje, etüt, danışmanlık, denetim veya yapım işiyle bağlantılı olması halinde KDV tevkifatı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yasal Dayanak Tablosu

Önerilen Diğer İçerikler

Hesaplama Araçları

Şahıs İşletmesinde Aktife Kayıtlı Olmayan Binek Aracın Tamir Gideri Yazılır mı?

Yurt İçi Satışlarda Dövizli Fatura Kesmek ve Dövizle Tahsilat Yapmak Mümkün mü?

Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin SGK Bildirimi: Muhtasar Prim Hizmet Beyannamesi Verilir mi?

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.