Kombine Temizleme Aracı Kiralamasında KDV Tevkifatı: Araç Kiralama mı, Temizlik Hizmeti mi?

Kombine Temizleme Aracı Kiralamasında KDV Tevkifatı Nasıl Değerlendirilir?

Kombine temizleme aracı, vakumlu kanal temizleme aracı, vidanjör, yol süpürme aracı veya benzeri özel amaçlı araçların işletmeler arasında kiralanması uygulamada sık karşılaşılan bir konudur. Bu işlemlerde en önemli soru, faturanın KDV tevkifatı uygulanarak mı yoksa genel KDV hesaplanarak mı düzenleneceğidir.

Bu konuda doğru değerlendirme yapılabilmesi için yalnızca faturaya yazılan açıklamaya bakılması yeterli değildir. İşin gerçek mahiyeti, taraflar arasındaki sözleşme, aracın personelli veya personelsiz verilip verilmediği, işin sonucunun kimin tarafından üstlenildiği ve fiili uygulama birlikte değerlendirilmelidir. Vergi uygulamasında işlemin adı değil, ekonomik ve hukuki niteliği belirleyicidir.

Özetle; kombine temizleme aracının sadece kullanım hakkının devredilmesi, yani araç ve ekipmanın belirli bir süre için kiracıya bırakılması kural olarak araç veya ekipman kiralaması niteliğindedir. Bu işlem, temizlik hizmeti olarak kabul edilmez ve bu nedenle temizlik hizmetlerine ilişkin kısmi KDV tevkifatı uygulanmaz. Buna karşılık, araçla birlikte operatör, ekip, işçilik ve temizlik sonucunun üstlenildiği bir hizmet sunuluyorsa, işlem temizlik, çevre veya bakım hizmeti kapsamında değerlendirilebilir ve şartların oluşması halinde tevkifat gündeme gelir.

Araç Kiralama ile Temizlik Hizmeti Arasındaki Temel Fark Nedir?

KDV tevkifatı bakımından ayrımın özü şudur: Kiralama işleminde kiracıya bir aracın veya ekipmanın belirli bir süreyle kullanım hakkı verilir. Hizmet işleminde ise yüklenici belirli bir sonucu, örneğin kanal temizliği, çamur çekimi, endüstriyel alan temizliği veya çevre temizliği işini üstlenir.

Personelsiz veya yalnızca kullanım hakkına dayalı bir kombine temizleme aracı kiralamasında, kiraya verenin temel edimi aracın tahsis edilmesidir. Bu işlem, genel esaslara göre KDV’ye tabidir. Ancak KDV Genel Uygulama Tebliği’nde temizlik hizmetleri için öngörülen kısmi tevkifat, sadece aracın kiraya verilmesi işlemine uygulanmaz.

Buna karşılık, araçla birlikte operatör de veriliyor, temizlik işinin planlanması ve icrası kiraya veren tarafından yapılıyor, belirli bir temizlik sonucu taahhüt ediliyor ve işin sorumluluğu hizmeti sunan tarafta kalıyorsa, burada artık sadece araç kiralama değil, hizmet ifası söz konusu olabilir. Bu durumda işlem, şartlarına göre temizlik hizmeti KDV tevkifatı kapsamında değerlendirilebilir.

Kombine Temizleme Aracı Sadece Kiraya Veriliyorsa KDV Tevkifatı Var mı?

Kombine temizleme aracının personelsiz olarak kiraya verilmesi veya kiracının kendi personeliyle kullanacağı şekilde tahsis edilmesi halinde işlem, genel olarak araç veya makine ekipman kiralaması niteliğindedir. Kiraya veren KDV mükellefi ise bu kiralama bedeli üzerinden genel oranda KDV hesaplayarak fatura düzenler. Bu durumda, temizlik hizmetlerine ilişkin kısmi KDV tevkifatı uygulanmaz.

Bu noktada özellikle belirtmek gerekir ki, aracın türünün temizlik işlerinde kullanılan özel bir araç olması tek başına işlemi temizlik hizmeti haline getirmez. Vergisel nitelendirme açısından önemli olan, kiraya verenin temizlik işini üstlenip üstlenmediğidir. Eğer kiraya veren sadece aracı tahsis ediyor, temizlik faaliyetini kiracı kendi organizasyonu ile yürütüyorsa, işlem kiralama olarak kabul edilir.

Araç kiralamasında genel KDV oranı, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listelerde indirimli oran kapsamında sayılmayan işlemler için geçerli olan genel orandır. 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10.07.2023 tarihinden itibaren genel KDV oranı yüzde 20 olarak uygulanmaktadır.

Kiraya Veren KDV Mükellefi Değilse Sorumlu Sıfatıyla KDV Doğar mı?

Kiralama işlemlerinde dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım daha vardır. Kiraya verenin KDV mükellefi olup olmaması, faturanın veya KDV beyanının şeklini değiştirebilir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler KDV’ye tabidir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasının f bendinde ise Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri KDV’nin konusuna alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliği’nin I/C-2.1.2.3 Kiralama İşlemleri bölümüne göre, KDV mükellefiyeti bulunmayan kişiler tarafından yapılan ve KDV’ye tabi olan bazı kiralama işlemlerinde KDV, kiracı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilebilir. Bu uygulama kısmi tevkifat değil, tam tevkifat niteliğindedir. Dolayısıyla kiraya veren bir şirket veya KDV mükellefi işletme ise normal fatura düzenlenir; kiraya veren KDV mükellefi olmayan kişi ise işlemin niteliğine göre 2 No.lu KDV beyannamesiyle sorumlu sıfatıyla beyan yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Temizlik Hizmeti Olarak Değerlendirilen İşlerde KDV Tevkifatı Nasıl Uygulanır?

KDV Genel Uygulama Tebliği’nin I/C-2.1.3.2.10 Temizlik, Çevre ve Bahçe Bakım Hizmetleri bölümünde, belirli alıcılara verilen temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetlerinde kısmi KDV tevkifatı uygulanacağı düzenlenmiştir. Güncel uygulamada bu hizmetler için tevkifat oranı 9/10’dur.

Bu kapsamda, hizmet bedeli üzerinden genel oranda KDV hesaplanır; hesaplanan KDV’nin 9/10’luk kısmı alıcı tarafından tevkif edilerek 2 No.lu KDV beyannamesi ile beyan edilir, kalan 1/10’luk kısmı ise satıcıya ödenir ve satıcı tarafından 1 No.lu KDV beyannamesinde beyan edilir.

Örneğin, bir işletme kanal temizliği işini operatörlü kombine araçla birlikte üstlenmişse ve işlem temizlik hizmeti niteliğindeyse, alıcının KDV mükellefi veya Tebliğ’de sayılan belirlenmiş alıcı olması halinde 9/10 oranında KDV tevkifatı uygulanması gerekir. Ancak aynı araç sadece belirli bir süre için kiralanmışsa ve temizlik işini kiracı kendi personeliyle yapıyorsa, bu işlem temizlik hizmeti sayılmaz.

Pratik Özet Tablosu

KDV Genel Uygulama Tebliği’nin I/C-2.1.3.2.10 Temizlik, Çevre ve Bahçe Bakım Hizmetleri bölümü

“2.1.3.2.10. Temizlik, Çevre ve Bahçe Bakım Hizmetleri

2.1.3.2.10.1. Tevkifat Uygulayacak Alıcılar ve Tevkifat Oranı

Tebliğin (I/C-2.1.3.1/a ve b) bölümünde sayılanların Tebliğin (I/C-2.1.3.2.10.2.) bölümünde belirtilen temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmeti alımlarında, alıcılar tarafından (9/10)45 oranında KDV tevkifatı uygulanır.

2.1.3.2.10.2. Kapsam Temizlik hizmetleri sektörünün yaygın olarak sunduğu hizmetler;

– Bina temizliği,

– Sokak temizliği,

– Sağlık kuruluşlarının hijyenik temizliği ve hastane atıklarının toplanması ve imhası,

– Çöp toplama ve toplanan çöplerin imhası,

– Park ve bahçeler ile mezarlık alanlarının temizliği,

– Haşere mücadelesi,

– Demiryolu ve kara nakil vasıtalarının temizliği,

ve benzeri işlerden oluşmakta olup, bu işler tevkifat uygulaması kapsamındadır.

Bina temizliğine; binaların müştemilat ve eklentileri dahil iç ve dış cephesinin temizliği ile her türlü mefruşatının (halı, perde, koltuk, süs eşyası vb.) bina içinde veya dışında yaptırılan temizliği dahildir.

Ayrıca havlu, çarşaf, elbise, çamaşır gibi eşyaların temizlettirilmesi veya yıkattırılması da temizlik hizmetleri kapsamında tevkifata tabidir.

Ancak, temizlik işlerinde kullanılacak deterjan, süpürge gibi alet-edevat ve sarf malzemelerinin satın alınması sırasında tevkifat uygulanmaz.

Sorumlu tayin edilenlerin park, bahçe ve mezarlık alanları ile bulvar, refüj, göbek, rekreasyon alanları ve havuzların bakımı, bitkilendirilmesi, sulanması, haşere mücadelesi, sokak hayvanlarının toplanması-ıslahı ve benzerlerine ilişkin hizmet alımları, çevre ve bahçe bakım hizmetleri kapsamında tevkifata tabidir.”

Başka Firmadan Kiralanan Araç Alt Kiraya Verilirse Tevkifat Nasıl Olur?

Bir işletmenin kombine temizleme aracını başka bir firmadan kiralayıp üçüncü bir firmaya kiralaması mümkündür. Bu durumda her işlem kendi hukuki niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. İlk firma aracı sadece kiraya veriyorsa, faturayı kiralama bedeli üzerinden genel KDV’li olarak düzenler. Aracı kiralayan işletme de aynı aracı üçüncü kişiye yine sadece kullanım hakkı olarak tahsis ediyorsa, kendi faturasını da kiralama bedeli üzerinden genel KDV’li olarak düzenler.

Ancak aracı kiralayan işletme, üçüncü kişiye yalnızca araç tahsis etmeyip temizlik işini üstleniyorsa, bu ikinci aşamadaki işlem hizmet niteliğine dönüşebilir. Böyle bir durumda, alıcının statüsü ve Tebliğ’deki şartlar dikkate alınarak tevkifat uygulanması gerekebilir. Dolayısıyla bir zincirde ilk fatura kiralama faturası iken, ikinci fatura temizlik hizmeti faturası olabilir. Tersi de mümkündür. Önemli olan her sözleşmenin ve fiili işlemin ayrı ayrı incelenmesidir.

Uygulama Senaryoları Tablosu

Faturada Hangi Açıklama Kullanılmalı?

Fatura açıklaması, işlemin gerçek niteliğine uygun olmalıdır. Sadece araç kiralaması yapılan bir işlemde faturaya temizlik hizmeti yazılması, KDV tevkifatı bakımından hatalı sonuç doğurabilir. Aynı şekilde gerçekte temizlik işi üstlenildiği halde faturaya araç kiralama yazılması da risklidir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 229 uncu maddesi Faturanın Tarifi başlığını taşımakta olup faturayı, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere düzenlenen ticari vesika olarak tanımlar. 230 uncu madde ise faturada bulunması gereken bilgileri düzenler. Bu nedenle faturada yapılan işin türünün doğru gösterilmesi önemlidir.

Uygulamada e-Fatura veya e-Arşiv Fatura düzenlenirken açıklama alanında işlem açık şekilde ifade edilmelidir. Örneğin personelsiz kiralama için kombine temizleme aracı kiralama bedeli, operatörlü ve sonuç taahhütlü iş için kanal temizleme hizmet bedeli gibi açıklamalar kullanılabilir. Ancak açıklama tek başına yeterli değildir; sözleşme, sevk, puantaj, iş emri ve hakediş belgeleri de aynı mahiyeti desteklemelidir.

Yanlışlıkla Tevkifatlı Fatura Düzenlenirse Ne Yapılmalı?

Gerçekte araç kiralama olan bir işlem için yanlışlıkla temizlik hizmeti gibi tevkifatlı fatura düzenlenmişse, tarafların fatura ve beyan durumunu kontrol etmesi gerekir. Faturanın elektronik ortamda düzenlenmiş olması halinde iptal, itiraz veya düzeltme süreçleri 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve e-belge uygulama kuralları dikkate alınarak yürütülmelidir.

Yanlış tevkifat, satıcının eksik KDV tahsil etmesine, alıcının gereksiz 2 No.lu KDV beyannamesi vermesine veya hatalı indirim kayıtlarına neden olabilir. Bu nedenle işlem henüz beyan dönemine girmeden fark edilirse fatura düzeltme süreci daha kolay yönetilebilir. Beyan verilmişse düzeltme beyannamesi, iade veya mahsup süreçleri ayrıca değerlendirilmelidir.

KDV Tevkifatında Fatura Düzenleme Sınırı Unutulmamalı mı?

Kısmi KDV tevkifatı kapsamına giren işlemlerde Tebliğ’de yer alan parasal sınırlar da dikkate alınmalıdır. KDV Genel Uygulama Tebliği’nin I/C-2.1.3.4.1 bölümünde, tevkifat kapsamındaki her bir işlemin KDV dahil bedelinin ilgili yıl için Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen fatura düzenleme sınırını aşmaması halinde tevkifat uygulanmayacağı belirtilmiştir. Sınırın aşılması halinde ise bedelin tamamı üzerinden tevkifat yapılır.

Bu sınır, sadece gerçekten tevkifat kapsamına giren işlemler için önem taşır. İşlem araç kiralama niteliğindeyse ve temizlik hizmeti tevkifatı kapsamına girmiyorsa, fatura düzenleme sınırının aşılması tek başına tevkifat doğurmaz.

2026 yılı için KDV tevkifatlı fatura düzenleme sınırı KDV dâhil 12.000 TL‘dir.

Soru Cevap Tablosu

Yasal Dayanak Tablosu

ÖNERİLEN İÇERİKLER

______________________________

GMSİ Kira Gelirinde Özel Üniversite Eğitim Harcaması İndirimi Yapılır mı?

Yurt Dışı Ödeme Aracısı Komisyonlarında KDV ve Stopaj Uygulaması

Kurye Bağ-Kur Primleri Geçici Vergide İndirilir mi? Defter-Beyan Sistemi Uygulaması

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.