Kiralanan Muayenehanenin Satın Alınması Halinde Envantere Kaydedilmesi Zorunlu mu?

Hekimin kiracı olarak kullandığı muayenehaneyi satın alması ve aynı yerde mesleki faaliyetini sürdürmesi halinde, taşınmaz ile serbest meslek faaliyeti arasında doğrudan bağ bulunduğundan muayenehanenin mesleki envantere alınması gerekir. Gelir İdaresinin yaklaşımına göre bu konuda seçimlik hak bulunmamaktadır. (Özelge)

Envantere alma zorunluluğu ile amortisman indirimi birbirinden ayrılmalıdır. Taşınmazın envantere kaydı zorunlu olmakla birlikte, amortismanın ilgili yıllarda indirim konusu yapılmaması envanter yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Ayrılmayan amortisman nedeniyle amortisman süresi de uzamaz. GVK m. 68 uyarınca kendi mülkündeki işyerinde faaliyet gösteren serbest meslek erbabı, kira gideri yerine amortismanı mesleki kazancından indirebilir. GİB’in güncel serbest meslek rehberinde de kendi mülkü olan işyerleri için amortisman indirimi açıkça belirtilmektedir.

Muayenehane, yazıhane ve benzeri beton, kâgir, demir veya çelik binalar için güncel amortisman listesinde faydalı ömür 50 yıl, normal amortisman oranı yüzde 2’dir. Arsa payı amortismana tabi olmadığından satın alma bedelinin arsa ve bina olarak ayrıştırılması gerekir.

Muayenehanenin ileride satılması halinde satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark serbest meslek kazancının hesabında hasılat veya gider olarak dikkate alınır. GİB’in güncel rehberinde amortismana tabi mesleki kıymetlerin satışından doğan olumlu farkın serbest meslek kazancına ekleneceği belirtilmektedir. Envantere kayıtlı işyerinin teslimi ayrıca KDV yönünden de değerlendirilmelidir.

2026 yılındaki KDV hariç 12.000 TL amortisman alt sınırı bina veya muayenehanenin kendisine uygulanmaz. Bu sınır, şartlarını taşıyan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar için geçerlidir.

---

Kiralanan Muayenehanenin Satın Alınması Halinde Envantere Kaydedilmesi Zorunlu mu?

Serbest meslek faaliyeti yürüten hekimler, mesleki çalışmalarını kiraladıkları bir muayenehanede sürdürebilirler. Kiracısı oldukları muayenehaneyi daha sonra satın almaları halinde, taşınmazın kişisel mal varlığında mı bırakılacağı yoksa mesleki envantere mi kaydedileceği önemli bir vergisel konu haline gelmektedir.

Özellikle aşağıdaki sorular uygulamada tereddüt yaratmaktadır:

• Hekim satın aldığı muayenehaneyi envantere almak zorunda mıdır?
• Muayenehaneyi kişisel mal varlığında bırakma hakkı var mıdır?
• Envantere alınmayan muayenehane için amortisman ayrılabilir mi?
• Amortisman matrahı nasıl belirlenir?
• Arsa payı üzerinden amortisman ayrılabilir mi?
• Muayenehane daha sonra satılırsa satış kazancı nasıl vergilendirilir?
• Satışta KDV hesaplanır mı?
• Taşınmazın yalnız bir bölümünün kullanılması halinde uygulama değişir mi?

Gelir İdaresi Başkanlığının 12.11.2020 tarihli özelgesine göre, hekimin kiracı olarak kullandığı muayenehaneyi satın alması ve hekimlik faaliyetini aynı yerde sürdürmesi halinde söz konusu işyerinin mesleki envantere alınması zorunludur.

Hekimin taşınmazı envantere almama yönünde seçimlik hakkı bulunmamaktadır.

Özelgeye Konu Olay Nedir?

Özelge talebinde bulunan hekim;

• Serbest meslek faaliyeti yürütmektedir.
• Mesleki faaliyetini kiraladığı bir muayenehanede sürdürmektedir.
• Daha sonra kiracısı olduğu muayenehaneyi satın almıştır.
• Satın aldığı işyerini mesleki envanterine kaydetmek istememektedir.
• Vergi Usul Kanunu m. 187 kapsamında seçimlik hakkı bulunup bulunmadığını sormuştur.

Gelir İdaresi, muayenehanenin doğrudan mesleki faaliyetin yürütüldüğü işyeri olduğunu ve mesleki kazançla taşınmaz arasında açık bir bağlantı bulunduğunu belirterek envantere alma işleminin zorunlu olduğu sonucuna ulaşmıştır.

Muayenehane Vergi Usul Kanununa Göre İşyeri midir?

Evet. Vergi Usul Kanunu m. 156 uyarınca işyeri; ticari, sınai, zirai veya mesleki faaliyetin yürütüldüğü veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir.

Muayenehane;

• Hastaların kabul edildiği,
• Muayene ve tedavi hizmetlerinin sunulduğu,
• Mesleki kayıtların tutulduğu,
• Tıbbi cihaz ve ekipmanın kullanıldığı,
• Serbest meslek hasılatının elde edilmesini sağlayan,

mesleki işyeridir.

Bu nedenle muayenehanenin yalnızca hekimin sahip olduğu bir gayrimenkul olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Taşınmaz serbest meslek faaliyetinin doğrudan yürütüldüğü ekonomik bir unsurdur.

Muayenehanenin Envantere Alınması Zorunlu mudur?

Özelgedeki idari görüşe göre zorunludur.

Hekim, daha önce kiracı olarak kullandığı muayenehaneyi satın aldıktan sonra aynı taşınmazda mesleki faaliyetine devam ediyorsa taşınmazı mesleki envantere kaydetmelidir.

Durum	Envanter uygulaması
Muayenehane satın alınmış ve tamamen hekimlik faaliyetinde kullanılıyor	Envantere alınması zorunlu
Taşınmaz satın alınmış ancak mesleki faaliyette kullanılmıyor	Mesleki envanterle bağlantı kurulmaz
Muayenehane kiralık olarak kullanılmaya devam ediyor	Taşınmaz hekimin envanterine alınmaz
Taşınmaz satın alındıktan sonra kiraya veriliyor	Kira geliri hükümleri ayrıca uygulanır
Taşınmazın bir bölümü muayenehane, bir bölümü mesken	Kullanım oranı ve VUK m. 187 ayrıca değerlendirilir
Taşınmaz yalnız yatırım amacıyla satın alınmış	Serbest meslek envanterine alınmaz

Envanter zorunluluğunun temel nedeni taşınmazın mülkiyetinden çok, taşınmazın mesleki faaliyette fiilen kullanılmasıdır.

Envantere Almama Yönünde Seçimlik Hak Var mı?

Özelgeye göre bulunmamaktadır.

Muayenehane mesleki faaliyetin yürütüldüğü işyeri olduğundan, hekimin;

• Taşınmazı envantere almaması,
• Kişisel mal varlığında bırakması,
• Amortisman ayırmayacağını ileri sürerek kayıttan kaçınması,

Gelir İdaresinin görüşüne göre mümkün değildir.

Burada envantere alma ile amortisman ayırma birbirinden ayrılmalıdır.

İşlem	Niteliği
Muayenehaneyi envantere kaydetmek	Özelgeye göre zorunlu
Amortisman hesaplamak	VUK hükümlerine göre uygulanır
Hesaplanan amortismanı gider yazmamak	Mümkün olabilir
Amortisman ayrılmadığı için süreyi uzatmak	Mümkün değildir
Taşınmazı envantere almadan amortisman ayırmak	Mümkün değildir

Amortisman Ayrılması İçin Envantere Kayıt Şart mı?

Evet. Bir iktisadi kıymet için amortisman ayrılabilmesi için kıymetin mesleki faaliyette kullanılması ve envantere kayıtlı bulunması gerekir.

Envantere alınmayan bir muayenehane için mesleki kazançtan amortisman indirimi yapılamaz.

Amortismanın temel şartları şunlardır:

• İktisadi kıymet işletmeye veya mesleki faaliyete dâhil olmalıdır.
• Bir yıldan fazla kullanılmalıdır.
• Yıpranmaya, aşınmaya veya değer kaybına maruz bulunmalıdır.
• Envanter ve amortisman kayıtlarında gösterilmelidir.
• Faydalı ömür ve amortisman oranı doğru uygulanmalıdır.

Kendi Mülkü Olan İşyerinde Hangi Gider İndirilir?

Gelir Vergisi Kanunu m. 68 uyarınca işyeri kendi mülkü olan serbest meslek erbabı, kira ödemediği için kira gideri indiremez.

Bunun yerine, mesleki faaliyette kullanılan işyerine ilişkin amortismanı serbest meslek kazancından indirebilir.

İşyeri durumu	İndirilebilecek temel gider
İşyeri kiralık	Ödenen kira
İşyeri serbest meslek erbabına ait	Amortisman
Mülkün tamamı işyeri	Binaya ait amortismanın tamamı
Mülkün bir bölümü işyeri, bir bölümü mesken	Kanundaki özel oranlama uygulanır
Mülk mesleki faaliyette kullanılmıyor	Mesleki amortisman indirilemez

Muayenehane Hangi Değerle Envantere Alınır?

İşletmeye veya mesleki faaliyete dâhil edilen gayrimenkuller maliyet bedeliyle değerlenir.

Maliyet bedeli genel olarak;

• Satın alma bedeli,
• İktisapla doğrudan bağlantılı harcamalar,
• Kullanılabilir hale getirme giderleri,
• Değer artırıcı giderler,

dikkate alınarak belirlenir.

Taşınmazın satın alınmasından sonra muayenehane olarak kullanılabilmesi için yapılan kalıcı ve değer artırıcı harcamalar da niteliklerine göre bina maliyetiyle ilişkilendirilir.

Arsa ve Bina Değeri Ayrılmalı mı?

Evet. Satın alınan bağımsız bölümün bedeli içinde hem arsa payı hem bina değeri bulunmaktadır.

Arsa ve arazi aşınma ve yıpranmaya tabi olmadığından amortisman ayrılamaz.

Bu nedenle satın alma bedeli;

• Arsa payı,
• Bina değeri,

olarak makul ve belgelendirilebilir biçimde ayrıştırılmalıdır.

Kıymet	Envantere alınır mı?	Amortisman ayrılır mı?
Arsa payı	Evet	Hayır
Bina değeri	Evet	Evet
Kalıcı değer artırıcı tadilat	Maliyete eklenir	Evet
Bağımsız tıbbi cihaz	Ayrı kıymet olarak alınır	Kendi oranıyla
Mobilya ve demirbaşlar	Ayrı izlenir	Kendi oranıyla

Muayenehane İçin Amortisman Oranı Kaçtır?

Güncel amortisman listesinde muayenehane, yazıhane, ticarethane ve mesleki işletme binaları yapı türlerine göre sınıflandırılmaktadır.

Yapı türü	Faydalı ömür	Normal amortisman oranı
Beton, kâgir, demir veya çelik bina	50 yıl	Yüzde 2
Yarı kâgir, yarı ahşap bina	33 yıl	Yüzde 3,03
Ahşap veya kerpiç bina	20 yıl	Yüzde 5
Prefabrik yapı	10 yıl	Yüzde 10

Muayenehanelerin büyük bölümü betonarme veya kâgir binalarda bulunduğundan uygulamada çoğunlukla 50 yıl ve yüzde 2 oranı kullanılmaktadır.

Amortisman Hesaplama Örneği

Bir hekim, kiracı olarak kullandığı muayenehaneyi 10.000.000 TL’ye satın almıştır.

Taşınmaz bedelinin;

• 2.000.000 TL’si arsa payı,
• 8.000.000 TL’si bina değeri,

olarak belirlenmiştir.

Binanın betonarme olduğu varsayılmıştır.

Açıklama	Tutar
Toplam satın alma bedeli	10.000.000 TL
Arsa payı	2.000.000 TL
Amortismana tabi bina değeri	8.000.000 TL
Amortisman oranı	Yüzde 2
Yıllık amortisman	160.000 TL

Hesaplama:

8.000.000 TL × yüzde 2 = 160.000 TL

Hekim, şartları taşıması halinde yıllık 160.000 TL amortismanı serbest meslek kazancından indirebilir.

Satın Alma Yılında Amortisman Ayrılabilir mi?

Muayenehane satın alındığı tarihte zaten hekimlik faaliyetinde kullanılıyorsa taşınmaz satın alma yılı içinde mesleki envantere alınır.

Amortisman süresi, iktisadi kıymetin aktife veya mesleki envantere girdiği yıldan başlar.

Taşınmaz henüz kullanılabilir durumda değilse ve kapsamlı tadilat devam ediyorsa, kullanıma hazır hale gelme tarihi ayrıca dikkate alınmalıdır.

Aşağıdaki belgeler kullanıma başlama ve envantere alma tarihinin ispatında önem taşır:

• Tapu senedi,
• Satış ve ödeme belgeleri,
• Vergi dairesi adres kayıtları,
• Sağlık kuruluşu veya muayenehane ruhsatları,
• Elektrik, su ve internet abonelikleri,
• Tadilat bitiş belgeleri,
• Hasta kabul kayıtları.

Amortisman Ayırmamak Mümkün mü?

Mükellef belirli bir yılda amortismanı gider olarak dikkate almayabilir.

Ancak;

• Taşınmazın envantere alınması zorunluluğu devam eder.
• Ayrılmayan amortisman sonraki yıllara eklenemez.
• Amortisman süresi uzamaz.
• Satışta net defter değeri hesaplanırken ayrılmış sayılan amortismanlar dikkate alınabilir.

Bu nedenle yalnız ilgili yılın kazancını yüksek göstermek amacıyla amortisman ayırmamak, ileride ek amortisman hakkı sağlamaz.

Envanter ve Amortisman Kayıtları Nasıl Tutulur?

Serbest meslek erbapları kayıtlarını Defter-Beyan Sistemi üzerinden yürütmektedir.

Muayenehane için aşağıdaki bilgileri içeren amortisman kaydı oluşturulmalıdır:

Kayıt bilgisi	Açıklama
Taşınmazın adresi	Muayenehanenin açık adresi
Tapu bilgileri	Ada, parsel ve bağımsız bölüm
Satın alma tarihi	İktisap tarihi
Maliyet bedeli	Toplam maliyet
Arsa payı	Amortisman dışı değer
Bina değeri	Amortismana tabi tutar
Faydalı ömür	Yapı türüne göre
Amortisman oranı	İlgili listedeki oran
Yıllık amortisman	Giderleştirilecek tutar
Birikmiş amortisman	Önceki yıllarda ayrılan toplam
Net defter değeri	Maliyet eksi birikmiş amortisman

Amortisman listeleri envanter kaydı hükmündedir.

Satın Alınan Muayenehane İçin Kira Gideri Devam Eder mi?

Hayır. Mülkiyetin hekime geçtiği tarihten sonra aynı taşınmaz için kira gideri bulunmaz.

Satın alma tarihine kadar kiracı sıfatıyla yapılan kira ödemeleri, genel şartlarla mesleki gider olarak dikkate alınabilir.

Satın alma tarihinden sonra ise;

• Kira gideri sona erer.
• Taşınmaz envantere alınır.
• Bina üzerinden amortisman ayrılır.
• İşyerine ilişkin diğer mesleki giderler ayrıca değerlendirilir.

Krediyle Alınan Muayenehanede Faizler Nasıl Değerlendirilir?

Muayenehane banka kredisiyle satın alınmış olabilir.

Kredi faizlerinin;

• İktisap tarihine kadar oluşan kısmı maliyete eklenmelidir,
• Envantere alma tarihinden sonraki kısmı isteğe bağlı olarak gider veya maliyet olarak kayda alınır,
• Maliyet bedeline eklenmesi,
• Mesleki gider olarak dikkate alınması,

VUK’un güncel maliyet bedeli hükümleri çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kredi anaparası gider değildir. Anapara ödemeleri taşınmazın borcunun kapatılması niteliğindedir.

Tapu Harcı ve Satın Alma Giderleri

Muayenehane satın alınırken;

• Tapu harcı,
• Ekspertiz ücreti,
• Gayrimenkul danışmanlık bedeli,
• Avukatlık hizmeti,
• Banka kredi masrafları,
• Dosya ve değerleme giderleri,

oluşabilir.

Bu harcamaların maliyet veya doğrudan gider niteliği, VUK m. 262 ve GVK m. 68 hükümleri çerçevesinde giderin türüne göre belirlenmelidir.

Bütün satın alma giderlerinin otomatik olarak aynı hesaba kaydedilmesi doğru değildir.

Satın Alma Sonrası Tadilat Harcamaları

Muayenehanenin satın alınmasından sonra yapılan harcamalar iki gruba ayrılır:

Harcama türü	Vergisel işlem
Normal bakım, tamir ve temizlik	Şartlarıyla dönem gideri
Taşınmazın değerini kalıcı artıran harcama	Bina maliyetine eklenir
Yeni elektrik veya gaz tesisatı	Değer artırıcı olabilir
Yeni oda veya bölüm yapılması	Maliyete eklenir
Olağan boya ve badana	Doğrudan gider olabilir
Küçük su tesisatı tamiri	Doğrudan gider olabilir
Yeni asansör veya kalıcı sistem	Maliyete eklenir
Bağımsız tıbbi cihaz	Ayrı amortismana tabi kıymet

Tıbbi Cihaz ve Demirbaşlar Binadan Ayrı İzlenmeli mi?

Evet. Muayenehane binası ile tıbbi cihaz, mobilya ve büro ekipmanları aynı amortisman oranına tabi değildir.

Aşağıdaki kıymetlerin ayrı izlenmesi gerekir:

• Muayene masası,
• Ultrason cihazı,
• EKG cihazı,
• Sterilizasyon cihazı,
• Bilgisayar,
• Yazıcı,
• Klima,
• Bekleme salonu mobilyaları,
• Güvenlik sistemi,
• Tıbbi dolap ve ekipman.

Her kıymet, güncel amortisman listesindeki kendi faydalı ömrü ve oranıyla amortismana tabi tutulmalıdır.

2026 Yılı KDV Hariç 12.000 TL Sınırı Muayenehaneye Uygulanır mı?

Hayır. VUK m. 313 kapsamındaki 12.000 TL’lik sınır muayenehane binasına uygulanmaz.

Bu sınır, işletmede kullanılan ve değeri sınırı aşmayan;

• Alet,
• Edevat,
• Mefruşat,
• Demirbaş,

için doğrudan gider yazma imkânı sağlar.

Kıymet	12.000 TL sınırı
Muayenehane binası	Uygulanmaz
Arsa payı	Uygulanmaz
Bina tadilatı	Ekonomik bütünlüğe göre değerlendirilir
Bağımsız düşük bedelli sandalye	Şartlarıyla uygulanabilir
Ekonomik bütünlük oluşturan takım	Toplam bedel dikkate alınır
Tıbbi cihaz sistemi	Parçalar değil bütün sistem esas alınır

Muayenehanenin Bir Bölümü Mesken Olarak Kullanılırsa

Satın alınan taşınmazın bir bölümü muayenehane, diğer bölümü ikamet amacıyla kullanılıyorsa özel hükümler uygulanır.

Gelir Vergisi Kanunu m. 68’e göre, ikametgâhın bir kısmının işyeri olarak kullanılması halinde amortismanın yarısı mesleki gider olarak dikkate alınabilir.

Ancak taşınmazın envantere alınması bakımından;

• Mesleki kullanım oranı,
• Yapının oda oda veya kısım kısım kullanılabilir olması,
• Taşınmazın yarısından fazlasının mesleki faaliyete ayrılıp ayrılmadığı,
• Fiilî kullanım şekli,

ayrıca değerlendirilmelidir.

Tamamı muayenehane olarak kullanılan bağımsız işyeri ile home-office şeklinde kullanılan mesken aynı kurallara tabi tutulmamalıdır.

Ortak Satın Alınan Muayenehane

Muayenehane birden fazla hekim tarafından hisseli olarak satın alınabilir.

Bu durumda her hekim;

• Kendi mülkiyet payını,
• Kendi payına düşen maliyet bedelini,
• Arsa ve bina ayrımını,
• Kendi payına ait amortismanı,

ayrı takip etmelidir.

Örneğin iki hekimin yüzde 50’şer payla satın aldığı, amortismana tabi bina değeri 8.000.000 TL olan muayenehanede:

Açıklama	Bir hekim için
Toplam bina değeri	8.000.000 TL
Mülkiyet payı	Yüzde 50
Hekime ait amortisman matrahı	4.000.000 TL
Amortisman oranı	Yüzde 2
Yıllık amortisman	80.000 TL

Ortak kullanımın adi ortaklık veya ayrı serbest meslek faaliyetleri kapsamında yürütülmesi, KDV ve belge düzeni yönünden ayrıca incelenmelidir.

Muayenehane Daha Sonra Kiraya Verilirse

Hekim mesleki faaliyetini başka bir yere taşıyarak envanterdeki muayenehaneyi kiraya verebilir.

Bu durumda;

• Taşınmazın mesleki envanterdeki durumu,
• Kullanım biçimindeki değişiklik,
• Kira gelirinin niteliği,
• Amortisman uygulaması,
• KDV ve gelir vergisi sonuçları,

yeniden değerlendirilmelidir.

Taşınmazın artık mesleki faaliyette kullanılmaması halinde önceki uygulamanın aynen devam edeceği varsayılmamalıdır.

Muayenehane Daha Sonra Satılırsa Ne Olur?

Envantere kayıtlı muayenehanenin satılması halinde işlem, kişisel mal varlığındaki sıradan gayrimenkul satışından farklı sonuçlar doğurur.

Vergi Usul Kanunu m. 328 uyarınca;

Satış sonucu = Satış bedeli – Net defter değeri

Net defter değeri:

Maliyet bedeli – Birikmiş amortismanlar

Sonuç	Vergisel işlem
Satış bedeli net defter değerinden yüksek	Olumlu fark hasılat kaydedilir
Satış bedeli net defter değerinden düşük	Olumsuz fark gider olarak değerlendirilir
Taşınmaz kişisel mal varlığında değil, envanterde	Beş yıllık değer artış kazancı yaklaşımı doğrudan uygulanmaz
Satış mesleki faaliyet kapsamında teslim niteliğinde	KDV ayrıca değerlendirilir

Satış Kazancı Örneği

Muayenehanenin maliyet bedelinin 8.000.000 TL, birikmiş amortismanlarının 1.200.000 TL ve satış bedelinin 12.000.000 TL olduğunu varsayalım.

Açıklama	Tutar
Maliyet bedeli	8.000.000 TL
Birikmiş amortisman	1.200.000 TL
Net defter değeri	6.800.000 TL
Satış bedeli	12.000.000 TL
Olumlu fark	5.200.000 TL

5.200.000 TL’lik olumlu fark, serbest meslek kazancının hesabında hasılat olarak dikkate alınır.

Satış bedelinin tamamı hasılat farkı değildir. Vergiye esas olumlu fark, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farktır.

Satışta KDV Gündeme Gelir mi?

Mesleki envantere kayıtlı işyerinin satışı, serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki bir iktisadi kıymet teslimi niteliğindedir.

Bu nedenle satışta;

• KDV’nin konusu,
• Uygulanacak oran,
• Herhangi bir istisnanın bulunup bulunmadığı,
• Belge düzeni,
• Satışın mesleki faaliyetin sona ermesiyle bağlantısı,

satış tarihinde ayrıca incelenmelidir.

Envanterdeki taşınmaz satışının, kişisel mal varlığındaki taşınmaz satışı gibi KDV dışı kabul edilmesi önemli vergi riski yaratabilir.

Envantere Alınmaması Halinde Ne Gibi Riskler Doğar?

Hatalı uygulama	Vergisel risk
Muayenehaneyi envantere kaydetmemek	Envanter ve kayıt düzeni yönünden eleştiri
Envantere almadan amortisman ayırmak	Amortisman giderinin reddi
Arsa payı üzerinden amortisman ayırmak	Fazla gider indirimi
Bina ve demirbaşları aynı oranda amorti etmek	Yanlış amortisman hesabı
Satışı kişisel taşınmaz satışı kabul etmek	Serbest meslek kazancı ve KDV eksikliği
Satışta net defter değerini dikkate almamak	Kazanç hesabının yanlış yapılması
Tadilat giderlerini doğrudan gider yazmak	Erken giderleştirme
Kullanım değişikliğini bildirmemek	Kayıt ve adres uyumsuzluğu
Amortisman listesi tutmamak	Envanter ve tevsik sorunu
Satın alma belgelerini saklamamak	Maliyet bedelinin ispatlanamaması

Hekimler İçin Envanter Kontrol Listesi

Kontrol sorusu	Açıklama
Muayenehane satın alındı mı?	Tapu ve ödeme belgeleri saklanmalıdır
Mesleki faaliyet aynı yerde sürüyor mu?	Envanter zorunluluğunun temel unsurudur
Taşınmaz tamamen işyeri olarak mı kullanılıyor?	Kısmi kullanım varsa ayrıca değerlendirilir
Envanter ve amortisman kaydı oluşturuldu mu?	Defter-Beyan kayıtları tamamlanmalıdır
Arsa ve bina değerleri ayrıldı mı?	Arsa amortismana tabi değildir
Yapı türüne uygun oran kullanıldı mı?	Betonarme yapılarda genel olarak yüzde 2
Tadilat harcamaları doğru sınıflandırıldı mı?	Değer artırıcı olanlar maliyete eklenmelidir
Tıbbi cihazlar ayrı izlendi mi?	Kendi oranlarıyla amortisman ayrılmalıdır
Satın alma ve maliyet belgeleri saklanıyor mu?	Tevsik için gereklidir
Satış ihtimali bulunuyor mu?	Net defter değeri ve KDV önceden hesaplanmalıdır
Kullanım biçimi değişti mi?	Vergi dairesi ve ruhsat kayıtları güncellenmelidir

Sonuç

Hekimin kiralık olarak kullandığı muayenehaneyi satın alması ve hekimlik faaliyetini aynı taşınmazda sürdürmesi halinde, Gelir İdaresinin özelgeyle açıkladığı görüşe göre muayenehanenin mesleki envantere alınması zorunludur.

Hekimin muayenehaneyi kişisel mal varlığında bırakma yönünde seçimlik hakkı bulunmamaktadır.

Envantere alınmayan muayenehane için amortisman ayrılamaz. Taşınmaz envantere alındıktan sonra arsa payı ayrıştırılmalı ve yalnız bina değeri üzerinden amortisman hesaplanmalıdır.

Beton, kâgir, demir veya çelik muayenehane binalarında faydalı ömür genel olarak 50 yıl, normal amortisman oranı yüzde 2’dir.

Muayenehanenin ileride satılması halinde satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark serbest meslek kazancının hesabında hasılat veya gider olarak dikkate alınır. Satışın KDV ve belge düzeni sonuçları da ayrıca değerlendirilmelidir.

---

Yasal Dayanak Tablosu

Mevzuat	Madde veya düzenleme	Konusu	Yazıyla ilgisi
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 156	İşyeri tanımı	Muayenehanenin mesleki işyeri sayılmasının dayanağıdır
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 187	Ferdi teşebbüslerde gayrimenkullerin envantere alınması	Mesleki faaliyette kullanılan işyerinin envantere alınmasında esas alınır
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 189	Amortisman kayıtları	Amortisman listelerinin envanter kaydı hükmünde olmasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 191	Envantere alınan kıymetlerin değerlenmesi	Envanterdeki taşınmazın değerleme esaslarını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 210	Serbest meslek kazanç kayıtları	Serbest meslek erbabının gelir ve gider kayıtlarını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 211	Amortisman kayıtları	Serbest meslek erbabının amortismana tabi kıymetlerini kayıt altına almasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 262	Maliyet bedeli	Taşınmazın maliyet bedelinin kapsamını belirler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 269	Gayrimenkullerin değerlemesi	Gayrimenkullerin maliyet bedeliyle değerlenmesini düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 272	Değer artırıcı harcamalar	Muayenehaneye yapılan kalıcı yatırımların maliyete eklenmesini düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 313	Amortismana tabi kıymetler	Bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranan kıymetlerin amortismanını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 315	Amortisman oranları	Bakanlıkça belirlenen faydalı ömür ve oranların kullanılmasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 320	Amortisman süresi	Amortismanın aktife giriş yılından başlamasını ve ayrılmayan amortismanın süreyi uzatmamasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 328	Amortismana tabi kıymetlerin satılması	Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farkın hasılat veya gider olmasını düzenler
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu	Madde 65	Serbest meslek kazancı	Hekimlik faaliyetinin serbest meslek niteliğini düzenler
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu	Madde 67	Serbest meslek kazancının tespiti	Mesleki kıymet satışından doğan olumlu farkın kazanca eklenmesini düzenler
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu	Madde 68	Mesleki giderler	Kendi mülkü olan işyeri için amortisman indirimini düzenler
333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği	Amortisman listesi	Muayenehane binalarının faydalı ömür ve oranlarını belirler
3065 sayılı KDV Kanunu	Madde 1/1	Serbest meslek faaliyeti kapsamındaki teslimler	Envantere kayıtlı işyerinin satışı bakımından dikkate alınır
3065 sayılı KDV Kanunu	Madde 27	Emsal bedel	Bedelin emsale göre düşük olması halinde KDV matrahını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 227	Tevsik zorunluluğu	Satın alma ve maliyet belgelerinin ispatını gerektirir
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 253	Belgelerin muhafazası	Tapu, fatura ve amortisman kayıtlarının saklanmasını düzenler
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 413	Özelge talebi	Tereddütlü işlemlerde idareden yazılı görüş alınmasını düzenler

Not

Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

---

Hesaplama Araçları

---

Kira Sözleşmesinin Ek Protokolle Uzatılmasında Damga Vergisi Matrahı Nasıl Hesaplanır?

---

İhracatta Kullanılan Ambalaj ve Paletlerin Geçici İthalat Beyannameleri Damga Vergisinden İstisna mı?

---

Avukatlık Kanunu 35/A Uyarınca Düzenlenen Uzlaşma Tutanağı Damga Vergisine Tabi mi?

---

Kaynak: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/ozelge/25417 Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.

---