Kira Bedeli Dava Konusu Edilirse Fatura Ne Zaman Düzenlenir ve KDV Ne Zaman Beyan Edilir?
Kiralama işlemlerinde fatura düzenlenmesi ve KDV’nin doğması tahsilata değil, kira hizmetinin ifasına bağlıdır. Fatura bir ödeme belgesi değil, tahakkuk belgesi niteliğindedir. Bu nedenle kira bedelinin dava konusu edilmesi, kiracının artışa itiraz etmesi veya bedelin tahsil edilememesi, aylık kira faturası düzenlenmesine ve ilgili dönemde KDV beyanına engel değildir. VUK m. 231/5’te fatura düzenleme süresi, mal teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün olarak düzenlenmiştir. (Özelge)
KDV yönünden de KDV Kanunu m. 1/3-f, Gelir Vergisi Kanunu m. 70’te belirtilen mal ve hakların kiralanmasını KDV kapsamına almakta; m. 10 ise vergiyi doğuran olayın hizmetin yapılmasıyla, kısım kısım hizmetlerde ise her bir kısmın ifasıyla meydana geleceğini düzenlemektedir. GİB özelgelerinde kiralama işlemlerinin KDV’ye tabi olduğu açıkça ifade edilmektedir. (Özelge) Fatura düzenlenmesinin ödeme tarihine bağlı olmadığı, mal teslimi veya hizmet ifasına bağlı olduğu da GİB’in belge düzeni özelgelerinde vurgulanmaktadır. (gib.gov.tr)
Kira Bedeli Dava Konusu Edilirse Fatura Ne Zaman Düzenlenir ve KDV Ne Zaman Beyan Edilir?
Gayrimenkul kiralamalarında kira bedelleri sözleşme hükümleri, kira artış oranları veya taraflar arasındaki anlaşmalara göre her yıl yenilenebilmektedir. Ancak uygulamada kiracının yeni dönem kira artışını kabul etmemesi, itiraz etmesi veya cevap vermemesi nedeniyle kira tespit davası açılması sık karşılaşılan bir durumdur.
Bu durumda en önemli vergisel soru şudur: Kira bedeli dava konusu edilmişse, kiraya veren şirket faturayı eski kira bedeli üzerinden mi düzenlemelidir, artırılmış kira bedeli üzerinden mi düzenlemelidir, yoksa mahkeme kararı kesinleşene kadar fatura düzenlemeyi bekleyebilir mi?
Vergi uygulamasında temel kural, fatura düzenlemenin ve KDV beyanının tahsilata veya mahkeme kararının kesinleşmesine değil, kiralama hizmetinin ifasına bağlı olmasıdır.
Bu blog yazısında, kira bedelinin dava konusu edilmesi halinde Vergi Usul Kanunu ve KDV Kanunu yönünden fatura düzenleme zamanı, KDV beyanı, mahkeme kararı sonrası fark faturası ve kayıt düzeni açıklanmaktadır.
Fatura Ödeme Belgesi Değil, Tahakkuk Belgesidir
Vergi Usul Kanunu’na göre fatura, satılan mal veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere düzenlenen ticari vesikadır.
Bu nedenle fatura, ödemenin yapıldığını gösteren bir tahsilat belgesi değil, mal teslimi veya hizmet ifası nedeniyle alacak ve borcun tahakkuk ettiğini gösteren belgedir.
| Belge | Niteliği |
|---|---|
| Fatura | Tahakkuk ve borçlandırma belgesidir. |
| Tahsilat makbuzu | Ödeme veya tahsilatı gösterir. |
| Banka dekontu | Paranın ödendiğini veya tahsil edildiğini gösterir. |
| Kira sözleşmesi | Kira ilişkisinin hukuki dayanağıdır. |
| Mahkeme kararı | Kira bedelinin artırılması veya azaltılması sonucunu doğurabilir. |
Bu nedenle kira bedelinin tahsil edilmemesi veya dava konusu olması, fatura düzenleme yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz.
Kiralama İşlemlerinde Fatura Ne Zaman Düzenlenir?
Kiralama işlemleri hizmet ifası niteliğindedir. Kiralama hizmeti belirli dönemler itibarıyla ifa edildiğinden, her dönem için kira bedeline ilişkin fatura düzenlenmelidir.
Vergi Usul Kanunu’nun 231 inci maddesinin 5 numaralı bendine göre fatura, hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmelidir.
Kiralama işlemlerinde aylık kira dönemleri bakımından, ilgili aya ait kiralama hizmetinin tamamlanmasını takip eden yedi gün içinde fatura düzenlenmesi gerekir. İhtiyatlılık bakımından; gelirin tahakkukunun kiranın ait olduğu ayda yapılması, faturanın da ilgili ay içinde düzenlenmesi hem gelir tahakkuku hem de KDV’nin ilgili ayda beyan edilmesi bakımından daha doğru olacağı değerlendirilmektedir.
| Kiralama Dönemi | Fatura Düzenleme Zamanı |
|---|---|
| Peşin fatura düzenlenmişse | Faturada gösterilen tutarla sınırlı olarak ayrıca değerlendirilir |
| Kira tahsil edilmemişse | Fatura düzenleme yükümlülüğü devam eder |
| Kira bedeli dava konusuysa | Fatura düzenleme yükümlülüğü devam eder |
| Mahkeme kararıyla fark doğarsa | Fark için ayrıca fatura düzenlenir |
Bu konuda kira bedelinin dava konusu edilmesi uygulamada sıkça karşılaşılan bir belge düzeni sorunudur.
Kira Bedeline İtiraz Edilmesi Fatura Düzenlemeyi Engeller mi?
Kiracının kira artışına itiraz etmesi, cevap vermemesi veya kira bedelinin tespiti için dava açılması, kiralama hizmetinin devam ettiği gerçeğini değiştirmez.
Kiralama hizmeti ilgili dönemlerde ifa edildiği için kiraya verenin, sözleşme ve mevzuat gereği belirlenen kira bedeli üzerinden fatura düzenlemesi gerekir.
| Durum | Fatura Düzenleme Sonucu |
|---|---|
| Kiracı kira artışını kabul etti | Artırılmış bedel üzerinden fatura düzenlenir. |
| Kiracı kira artışına cevap vermedi | Fatura düzenleme yükümlülüğü devam eder. |
| Kiracı kira artışına itiraz etti | Fatura düzenleme yükümlülüğü devam eder. |
| Kira tespit davası açıldı | Fatura düzenleme yükümlülüğü devam eder. |
| Mahkeme kararı bekleniyor | Fatura düzenleme ertelenmez. |
Bu nedenle kira davası açılması, fatura düzenlemeyi mahkeme kararının kesinleşme tarihine kadar ertelemek için yeterli bir gerekçe değildir.
Kira Artışı Dahil Tutar Üzerinden Fatura Düzenlenir mi?
İdari görüşe göre, her ayın bitiminden itibaren o aya ait kiralama hizmeti için takip eden yedi gün içinde, kira sözleşmesinde belirtilen ve mevzuat gereği yapılan artışların da dahil olduğu kira tutarı üzerinden fatura düzenlenmelidir.
Bu yaklaşımın temel nedeni, kiralama hizmetinin aylık olarak ifa edilmesi ve fatura düzenlemenin tahsilata değil tahakkuka bağlı olmasıdır.
| Uygulama | Vergisel Değerlendirme |
|---|---|
| Eski kira bedeli üzerinden fatura düzenlemek | Eksik fatura ve eksik KDV riski doğurabilir. |
| Artış hakkı saklı kalmak üzere fatura düzenlemek | Tek başına yeterli görülmeyebilir. |
| Sözleşme ve mevzuata göre artırılmış tutarı fatura etmek | İdari görüşe uygun yaklaşımdır. |
| Mahkeme kararına kadar hiç fatura düzenlememek | VUK ve KDV yönünden risklidir. |
| Mahkeme kararından sonra fark faturası düzenlemek | Karar sonucuna göre gereklidir. |
Bu konuda kira bedeline dava açılması halinde artış tutarının faturalandırılması ayrıca önem taşır.
Kira Bedelinin Tahsil Edilmemesi Faturayı Etkiler mi?
Kiralama işlemlerinde fatura düzenleme yükümlülüğü tahsilata bağlı değildir. Kira bedeli tahsil edilmemiş olsa dahi, kiralama hizmeti ifa edilmişse fatura düzenlenmelidir.
Aynı şekilde KDV uygulamasında da vergiyi doğuran olay genel olarak bedelin tahsil edilmesine değil, hizmetin yapılmasına bağlıdır.
| Durum | Fatura ve KDV Sonucu |
|---|---|
| Kira tahsil edildi | Fatura düzenlenir ve KDV beyan edilir. |
| Kira tahsil edilmedi | Fatura yine düzenlenir ve KDV beyan edilir. |
| Kiracı borca itiraz etti | Fatura ve KDV yükümlülüğü devam eder. |
| Kira davası devam ediyor | KDV beyanı ertelenmez. |
| Tahsil kabiliyeti tartışmalı | Şüpheli alacak hükümleri ayrıca değerlendirilir. |
Bu nedenle tahsilat sorunu ile fatura ve KDV yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
KDV Ne Zaman Doğar?
KDV Kanunu’na göre Türkiye’de ticari faaliyet kapsamında yapılan kiralama işlemleri KDV’ye tabidir. Ayrıca Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri de KDV’nin konusuna girmektedir.
Kiralama işlemleri, kısım kısım hizmet ifası niteliğinde olduğundan, her bir kira dönemi itibarıyla hizmetin yapılmasıyla vergiyi doğuran olay meydana gelir.
| KDV Unsuru | Açıklama |
|---|---|
| KDV’nin konusu | Kiralama hizmeti KDV’ye tabidir. |
| Vergiyi doğuran olay | Kiralama hizmetinin ilgili dönem itibarıyla ifasıdır. |
| Kısım kısım hizmet | Her kira dönemi ayrı ifa kabul edilir. |
| Tahsilat | KDV’nin doğması için şart değildir. |
| Dava veya itiraz | KDV beyanını ertelemez. |
Bu nedenle kira bedeli dava konusu edilse bile, ilgili vergilendirme döneminde ifa edilen kira hizmetine isabet eden bedel üzerinden KDV hesaplanmalıdır.
Kira Bedeli Dava Konusuysa KDV Hangi Tutar Üzerinden Hesaplanır?
İdari görüşe göre, kiralama hizmetinin bedeli, kiraya veren tarafından artırılan kira tutarı yani kiracının borçlandırıldığı tutardır. Bu tutarın tahsil edilmemesi veya kiracının bu bedeli kabul etmemesi, KDV hesaplanmasına engel değildir.
Bu nedenle kira artışına dava açılması halinde de sözleşme ve mevzuat gereği belirlenen artırılmış kira tutarı üzerinden KDV hesaplanmalı ve ilgili dönem KDV beyannamesiyle beyan edilmelidir.
| Kira Bedeli Durumu | KDV Sonucu |
|---|---|
| Kira bedeli kesinleşmiş | Bu bedel üzerinden KDV hesaplanır. |
| Kira artışı uygulanmış | Artırılmış bedel üzerinden KDV hesaplanır. |
| Kiracı artışa itiraz etmiş | KDV hesaplanmasına engel değildir. |
| Dava açılmış | KDV beyanı ertelenmez. |
| Mahkeme kararıyla fark doğmuş | Fark için ayrıca düzeltme yapılır. |
Mahkeme Kararıyla Kira Bedeli Artarsa Ne Yapılır?
Mahkeme kararı sonucunda kira bedeli, daha önce fatura edilen tutardan daha yüksek belirlenebilir. Bu durumda aradaki fark için fatura düzenlenmesi gerekir.
Fark faturasının hangi dönemde düzenleneceği, mahkeme kararının kesinleşmesi, tarafların borç ve alacak tutarının belirlenmesi ve hukuki durumun tekemmül etmesi dikkate alınarak belirlenmelidir.
| Mahkeme Sonucu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Mahkeme kira bedelini artırdı | Artış farkı için fatura düzenlenir. |
| Daha önce eksik fatura düzenlenmişti | Fark tutar için KDV hesaplanır. |
| Karar kesinleşti | Farkın hukuki dayanağı oluşur. |
| Fark tahsil edildi | Tahsilat kaydı ayrıca yapılır. |
| KDV | Fark faturası üzerinden hesaplanır. |
Bu durumda mahkeme kararı, fark faturası ve KDV beyanı birlikte değerlendirilmelidir.
Mahkeme Kararıyla Kira Bedeli Azalırsa Ne Yapılır?
Mahkeme kararı sonucunda kira bedeli, daha önce fatura edilen tutardan düşük belirlenebilir. Bu durumda daha önce fazla fatura edilen tutar için taraflar arasında farkın düzeltilmesi gerekir.
Uygulamada bu durum, iade, indirim, düzeltme faturası veya tarafların belge düzenine göre uygun muhasebe işlemiyle çözümlenmelidir. KDV bakımından da matrahta değişiklik doğduğu için ilgili düzeltme hükümleri dikkate alınmalıdır.
| Mahkeme Sonucu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Mahkeme kira bedelini düşürdü | Fazla fatura edilen tutar düzeltilir. |
| Kiraya veren fazla KDV beyan etti | KDV düzeltmesi değerlendirilir. |
| Kiracı fazla indirim yaptıysa | Karşı taraf kayıtları düzeltilmelidir. |
| İade veya mahsup yapılacaksa | Belge düzeni kurulmalıdır. |
| Karar kesinleşti | Düzeltmenin hukuki dayanağı oluşur. |
Bu nedenle mahkeme sonucunda sadece gelir veya gider kaydı değil, KDV ve belge düzeni de birlikte düzeltilmelidir.
Kira Tespit Davası Sürerken Eski Bedel Üzerinden Fatura Düzenlemek Doğru mu?
Kira tespit davası devam ederken yalnız eski kira bedeli üzerinden fatura düzenlemek, idari görüşe göre risklidir. Çünkü kira artış hakları saklı tutulsa bile, kira sözleşmesi ve mevzuat gereği artırılmış kira tutarının fatura edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Ancak somut olayda kira sözleşmesi, artış hükmü, dava konusu, tarafların iddiaları, mahkeme kararı ve dönemsel kira hesaplamaları birlikte incelenmelidir.
| Uygulama | Risk |
|---|---|
| Eski kira üzerinden fatura | Eksik fatura ve eksik KDV riski |
| Artış hakları saklı ibaresi | Tek başına yeterli olmayabilir |
| Artırılmış kira üzerinden fatura | İdari görüşe daha uygundur |
| Mahkeme sonucuna göre fark faturası | Gerekli tamamlayıcı işlemdir |
| Hiç fatura düzenlememek | En yüksek belge ve KDV riski |
Defterlere Kayıt Ne Zaman Yapılmalıdır?
Vergi Usul Kanunu’na göre işlemlerin defterlere zamanında kaydedilmesi gerekir. Muamelelerin deftere kayıtlarının on günden fazla geciktirilmesi caiz değildir.
Kayıtlarını muhasebe fişleri, primanota veya benzeri yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanarak yürüten işletmelerde işlemlerin bu vesikalara işlenmesi deftere işlenmiş sayılır. Ancak bu kayıtların defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmemesi gerekir.
| Kayıt Unsuru | Açıklama |
|---|---|
| Fatura düzenleme | Hizmet dönemini takip eden 7 gün içinde yapılmalıdır. |
| Muhasebe kaydı | VUK kayıt sürelerine uygun yapılmalıdır. |
| Kira alacağı | Fatura ile tahakkuk ettirilmelidir. |
| KDV | İlgili dönem beyannamesinde beyan edilmelidir. |
| Mahkeme farkı | Karar sonucuna göre ayrıca kayda alınmalıdır. |
Bu nedenle kira uyuşmazlığı olsa bile kayıt düzeni geciktirilmemelidir.
Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılabilir mi?
Kira bedelinin dava konusu edilmesi, tahsilat sorunu veya kiracının borca itiraz etmesi halinde, alacağın tahsil kabiliyeti ayrıca değerlendirilmelidir.
Eğer kira alacağı dava veya icra safhasına intikal etmişse ve Vergi Usul Kanunu’nun şüpheli alacak karşılığı şartları oluşmuşsa, şüpheli alacak karşılığı ayrılması gündeme gelebilir.
Ancak şüpheli alacak karşılığı konusu, fatura düzenleme ve KDV beyanı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Fatura düzenlendi ancak tahsil edilmedi | Şüpheli alacak şartları ayrıca incelenir. |
| Kira alacağı dava konusu | Şartlar varsa karşılık ayrılabilir. |
| Kiracı ödeme yapmıyor | İcra veya dava durumu önemlidir. |
| Şüpheli alacak karşılığı | Fatura düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. |
| KDV düzeltmesi | Özel şartlara göre ayrıca değerlendirilir. |
Bu nedenle tahsilat riski, fatura ve KDV yükümlülüğünden ayrı bir vergi konusu olarak ele alınmalıdır.
Kira Geliri Hangi Dönemde Kurum Kazancına Dahil Edilir?
Kurumlar vergisi mükellefi şirketlerde kira gelirleri tahakkuk esasına göre kurum kazancına dahil edilir. Gayrimenkul şirket aktifinde kayıtlıysa ve kiralama ticari faaliyet kapsamında yapılıyorsa, kira gelirleri ticari kazancın unsuru olarak dikkate alınır.
Kira bedelinin tahsil edilmemesi veya dava konusu edilmesi, tahakkuk eden kira gelirinin kayda alınmasını engellemez.
| Durum | Kurum Kazancı Sonucu |
|---|---|
| Kira hizmeti ifa edildi | Gelir tahakkuku doğar. |
| Kira tahsil edilmedi | Gelir kaydı yapılır. |
| Kira bedeli dava konusu | Gelir kaydı ertelenmez. |
| Mahkeme farkı doğdu | Fark tutar ayrıca kayda alınır. |
| Tahsil imkânsızlığı var | Şüpheli alacak hükümleri ayrıca incelenir. |
Örnek Uygulama: Kira Artışına Dava Açılması
Bir şirketin aktifinde kayıtlı gayrimenkulü aylık 100.000 TL + KDV bedelle kiraya verdiğini varsayalım. Yeni dönemde sözleşme ve mevzuat gereği kira bedeli 130.000 TL + KDV olarak belirlenmiştir. Kiracı bu artışı kabul etmemiş ve kira tespit davası açılmıştır.
| İşlem | Vergisel Sonuç |
|---|---|
| Yeni dönem kira bedeli | 130.000 TL + KDV |
| Kiracı itiraz etti | Fatura düzenlemeye engel değildir. |
| Aylık fatura | 130.000 TL + KDV üzerinden düzenlenmelidir. |
| KDV | İlgili dönem KDV beyannamesinde beyan edilmelidir. |
| Tahsil edilmeyen tutar | Alacak olarak izlenir. |
Bu örnekte kiracının itirazı, faturanın eski 100.000 TL üzerinden düzenlenmesini veya KDV beyanının ertelenmesini gerektirmez.
Örnek Uygulama: Mahkeme Kira Bedelini Daha Düşük Belirlerse
Yukarıdaki örnekte mahkeme, kira bedelinin aylık 120.000 TL + KDV olması gerektiğine karar vermiş olsun. Şirket daha önce aylık 130.000 TL + KDV üzerinden fatura düzenlemiştir.
| Unsur | Tutar |
|---|---|
| Önceden fatura edilen kira | 130.000 TL |
| Mahkemece belirlenen kira | 120.000 TL |
| Fazla fatura edilen tutar | 10.000 TL |
| Yapılacak işlem | Farkın düzeltilmesi gerekir |
| KDV | Matrah değişikliği dikkate alınır |
Bu durumda taraflar arasında fazla fatura edilen tutarın ve buna isabet eden KDV’nin belge düzeni ve beyanname yönünden düzeltilmesi gerekir.
Örnek Uygulama: Mahkeme Kira Bedelini Daha Yüksek Belirlerse
Aynı örnekte mahkeme kira bedelinin aylık 140.000 TL + KDV olması gerektiğine karar vermiş olsun. Şirket daha önce aylık 130.000 TL + KDV üzerinden fatura düzenlemiştir.
| Unsur | Tutar |
|---|---|
| Önceden fatura edilen kira | 130.000 TL |
| Mahkemece belirlenen kira | 140.000 TL |
| Eksik fatura edilen tutar | 10.000 TL |
| Yapılacak işlem | Fark faturası düzenlenir |
| KDV | Fark faturası üzerinden hesaplanır |
Bu durumda mahkeme kararına istinaden aradaki fark için fatura düzenlenmeli ve KDV hesaplanmalıdır.
KDV Beyannamesinde Hangi Dönem Esas Alınır?
Kiralama hizmetlerinde KDV, ilgili kira döneminde hizmetin ifa edilen kısmına isabet eden bedel üzerinden hesaplanır. Aylık kiralamalarda her ay ayrı bir hizmet dönemi olarak değerlendirilir.
Bu nedenle kira bedelinin dava konusu edilmesi veya tahsil edilmemesi, KDV’nin mahkeme kararı kesinleşince beyan edileceği anlamına gelmez.
| İşlem | KDV Dönemi |
|---|---|
| Ocak ayı kira hizmeti | Ocak dönemi KDV beyannamesi |
| Şubat ayı kira hizmeti | Şubat dönemi KDV beyannamesi |
| Kira bedeli dava konusu | İlgili kira dönemi değişmez |
| Mahkeme farkı | Farkın kesinleştiği ve belgelendirildiği dönem ayrıca değerlendirilir |
| Tahsilat | KDV dönemini belirlemez |
Uygulamada Yapılan Başlıca Hatalar
| Hata | Vergisel Risk |
|---|---|
| Kira bedeli dava konusu olduğu için fatura düzenlememek | VUK m. 231/5 ihlali doğar. |
| Eski kira bedeli üzerinden fatura düzenlemek | Eksik fatura ve eksik KDV riski oluşur. |
| KDV’yi tahsilat tarihine bırakmak | KDV’nin geç beyanı riski doğar. |
| Mahkeme kararını bekleyerek kayıt yapmamak | Muhasebe ve beyanname hatası oluşur. |
| Fark faturası düzenlememek | Gelir ve KDV eksik beyan edilebilir. |
| Mahkeme kararına göre azalışı düzeltmemek | Alıcı-satıcı kayıtları uyumsuz kalabilir. |
| Tahsil edilmeyen kira için alacak takibi yapmamak | Şüpheli alacak uygulaması kaçırılabilir. |
| Fatura ile tahsilat belgesini karıştırmak | Belge düzeni hatası yapılabilir. |
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Başlıca Noktalar
| Kontrol Edilecek Konu | Açıklama |
|---|---|
| Kira sözleşmesi | Artış oranı ve yeni dönem kira bedeli kontrol edilmelidir. |
| Kira dönemi | Her ay ayrı hizmet dönemi olarak izlenmelidir. |
| Fatura süresi | Ay bitimini takip eden 7 gün içinde fatura düzenlenmelidir. |
| KDV dönemi | Hizmetin ifa edildiği dönem esas alınmalıdır. |
| Dava süreci | Fatura düzenlemeyi ve KDV beyanını ertelemez. |
| Mahkeme kararı | Artış veya azalış farkı için belge düzeni yapılmalıdır. |
| Tahsilat durumu | Alacak takibi ve şüpheli alacak yönünden ayrıca değerlendirilmelidir. |
| Defter kayıtları | VUK kayıt sürelerine uygun yapılmalıdır. |
| KDV düzeltmesi | Mahkeme sonucu matrah değişirse ayrıca değerlendirilmelidir. |
| Mutabakat | Kiracı ile alacak, borç ve KDV kayıtları karşılaştırılmalıdır. |
Sonuç
Kira bedelinin dava konusu edilmesi, kira artışına kiracının itiraz etmesi veya kira bedelinin tahsil edilememesi, fatura düzenleme ve KDV beyanı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Fatura ödeme belgesi değil, tahakkuk belgesidir. Kiralama hizmeti aylık olarak ifa edildiğinden, her ayın bitiminden itibaren takip eden yedi gün içinde, kira sözleşmesi ve mevzuat gereği yapılan artışlar dahil kira bedeli üzerinden fatura düzenlenmelidir.
KDV yönünden de vergiyi doğuran olay tahsilata değil, kiralama hizmetinin ifasına bağlıdır. Bu nedenle kira bedeli dava konusu olsa dahi, ilgili kira dönemine ait artırılmış kira bedeli üzerinden KDV hesaplanmalı ve ilgili dönemde beyan edilmelidir.
Mahkeme kararı sonucunda kira bedelinde artış veya azalış olması halinde, taraflar aradaki fark için gerekli fatura ve düzeltme işlemlerini yapmalıdır. Tahsil edilemeyen kira alacakları ise fatura ve KDV yükümlülüğünden ayrı olarak şüpheli alacak hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.
Not
Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Yasal Dayanak Tablosu
| Mevzuat | Madde veya Bölüm | Düzenlemenin Konusu | Blog Yazısıyla İlgisi |
|---|---|---|---|
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 19 | Vergiyi doğuran olay ve hukuki durumun tekemmülü | Vergi alacağının, vergi kanunlarının bağladığı olayın gerçekleşmesi veya hukuki durumun tamamlanmasıyla doğduğunu düzenler. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 219 | Muamelelerin defterlere kayıt zamanı | Kira faturalarının ve mahkeme kararına bağlı farkların defterlere kanuni sürelerde kaydedilmesi bakımından önemlidir. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 229 | Faturanın tanımı | Faturanın ödeme belgesi değil, müşterinin borçlandığı tutarı gösteren ticari vesika olduğunu açıklar. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 231/5 | Fatura düzenleme süresi | Faturanın hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesi gerektiğini ve süresinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağını düzenler. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 232 | Fatura kullanma mecburiyeti | Kimlerin fatura düzenlemek ve almak zorunda olduğunu belirler. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 323 | Şüpheli alacaklar | Tahsil edilemeyen veya dava/icra safhasına intikal eden kira alacakları için ayrıca değerlendirilmesi gereken karşılık hükümlerini içerir. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 1/1 | Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti kapsamında yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olması | Şirket aktifindeki gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin KDV kapsamında değerlendirilmesinin genel dayanağıdır. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 1/3-f | Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanmasının KDV’ye tabi olması | Gayrimenkul kiralama işlemlerinin KDV’ye tabi olmasına ilişkin özel düzenlemedir. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 4 | Hizmet tanımı | Kiralama işleminin KDV uygulamasında hizmet ifası olarak değerlendirilmesinin dayanağıdır. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 10/a | Vergiyi doğuran olay | Hizmet ifasında vergiyi doğuran olayın hizmetin yapılmasıyla meydana geldiğini düzenler. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 10/b | Hizmetten önce fatura düzenlenmesi | Hizmet yapılmadan önce fatura düzenlenirse, belgede gösterilen tutarla sınırlı olarak vergiyi doğuran olayın meydana geleceğini düzenler. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 10/c | Kısım kısım hizmet ifası | Kiralama gibi kısım kısım hizmetlerde her bir kısmın ifasıyla vergiyi doğuran olayın meydana geleceğini düzenler. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 20 | KDV matrahı | Kiralama işleminde KDV matrahının kira hizmeti karşılığını oluşturan bedel olduğunu belirler. |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | Madde 35 | Matrahta değişiklik | Mahkeme kararı sonucunda kira bedelinde artış veya azalış meydana gelirse KDV düzeltmesi bakımından dikkate alınır. |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 70 | Gayrimenkul sermaye iradı kapsamındaki mal ve haklar | KDV Kanunu m. 1/3-f atfı nedeniyle kiralama işlemlerinin kapsamının belirlenmesinde önemlidir. |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 413 | Özelge talep hakkı | Mükelleflerin tereddüt ettikleri konularda yazılı izahat almasına dayanak oluşturur. |
Kaynak: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/ozelge/25038 Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Yazının yayımlandığı tarihten önceki ve/veya sonraki tarihte içerikteki bilginin güncel olmayabileceğini, geçici veya kalıcı olarak başka yasal düzenlemeler olabileceğini göz önünde bulundurunuz ve kendi durumunuza özel doğru bilgi için konuyla ilgili meslek erbabına/uzmanına danışmanız menfaatinize olacağını unutmayınız. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir. İçeriğin tamamı veya bir kısmı ticari amaçla izinsiz kopyalanamaz aksi durumda yasal işlem yapılır.
Detayli Analiz Makalemiz
Kira Bedeli Dava Konusu Edilirse Fatura Ne Zaman Düzenlenir ve KDV Ne Zaman Beyan Edilir?Kira bedelinin dava konusu edilmesi veya kiracının itirazı, fatura düzenleme ve KDV beyanını etkilemez. Bu makalede, yasal yükümlülükler ve uygulama adımları aç...
Topluluktan İlgili Sorular
✓ Nace koduna gore kdv oranları
✓ Şirket adına alınan aracın akaryakıt ve bakım giderlerini gider yazarken KDV indirimi için faturanın plakaya kesilmesi sorunu nasil cozulur?
✓ 03.05.2026 tarihli KDV Genel Uygulama Tebliği değişikliği, indirimli oranlara tabi ürün satan bir esnafın KDV sureci nasil yonetilmeli?
✓ Konaklama vergisi oranı 01.05.2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile %1'e düşen otel işletmesi olarak, KDV dahil sureci nasil yonetilmeli?
✓ Büyük bir ihracatçı firma olarak, Nisan 2026 KDV iade taleplerimizde sıkça karşılaştığımız eksik belge sorunlarını sorunu nasil cozulur?