Çalışma İzni Olmayan Yabancı Limited Şirkete Ortak ve Müdür Olabilir mi?

Türkiye’de çalışma izni bulunmayan yabancıların limited şirkete ortak olması ve şirket müdürü olarak atanması, şirketler hukuku ile yabancıların çalışma mevzuatının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Çalışma İzni Olmayan Yabancı Limited Şirkete Ortak Olabilir mi?

Evet. Türkiye’de yabancı gerçek kişilerin limited şirkete ortak olması kural olarak mümkündür. Türk Ticaret Kanunu kapsamında limited şirket ortaklığı bakımından yabancı olmayı engelleyen genel bir yasak bulunmamaktadır. Şirket kuruluşu veya hisse devri yoluyla yabancı gerçek kişi limited şirkete ortak olabilir. Uygulamada bazı sektörlerde özel izin, lisans veya ilave mevzuat şartları bulunabileceğinden faaliyet konusunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu noktada ortaklık sıfatı ile fiilen çalışma kavramı birbirinden ayrılmalıdır. Yabancının yalnızca sermaye koyması, pay sahibi olması, kâr payı alması veya genel kurul/ortaklar kurulu kararlarına katılması tek başına çalışma izni gerektiren bir fiil olarak değerlendirilmez.

Yabancı Ortak Limited Şirkette Müdür Olabilir mi?

Tek cümleyle ‘olamaz’ demek her durumda doğru değildir. Esas ayrım şudur: Yabancı kişinin limited şirkette müdür olarak atanması şirketler hukuku bakımından mümkündür; ancak bu kişinin Türkiye’de ikamet etmesi halinde fiilen yönetim ve temsil görevini yerine getirmesi çoğu durumda çalışma izni yükümlülüğünü doğurur. Dolayısıyla çalışma izni olmadan müdür sıfatının ticaret siciline tescil edilmesi teknik olarak mümkün görünse bile, yabancının Türkiye’de ikamet etmesi, şirketi yönetmesi, temsil etmesi, imza kullanması ve fiilen görev yapması için yabancıların çalışma mevzuatı yönünden izin gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Türkiye’de ikamet etmeyen, yurt dışında ikamet eden ve şirketin yönetimini yurt dışından veya geçici olarak Türkiye’ye yaptığı iş ziyaretleri ile ifa eden müdürler için çalışma izni zorunluluğu bulunmamaktadır.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre yabancıların Türkiye’de çalışmaya başlamadan önce kural olarak çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti alması gerekir. Kanunda ‘çalışma’ kavramı geniş yorumlanır ve şirketin sevk ve idaresinde görev alma, yönetim organında aktif görev üstlenme ve temsil yetkisini fiilen kullanma durumları çoğu olayda çalışma kapsamında değerlendirilir.

Türk Ticaret Kanunu Açısından Müdürlük Şartları Nelerdir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun limited şirketlere ilişkin hükümlerine göre şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenebilir; en az bir ortağın şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. Müdürler ortaklardan seçilebileceği gibi dışarıdan da atanabilir. Kanun, müdür olacak kişinin mutlaka Türk vatandaşı olmasını şart koşmaz. Bu nedenle yabancı gerçek kişinin müdür olarak atanması ticaret hukuku bakımından mümkündür.

Ancak Türk Ticaret Kanunu bakımından mümkün olan bir atama, çalışma mevzuatı bakımından ayrıca izin gerektirebilir. Uygulamada en çok karıştırılan nokta budur.

Uluslararası İşgücü Kanunu Açısından Çalışma İzni Neden Önemlidir?

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışan yabancıların çalışma izni alması esastır. Kanun, çalışma izni olmaksızın yabancı çalıştırılması veya yabancının izinsiz çalışması halinde idari yaptırımlar öngörür. Limited şirkette müdürlük görevi; şirketi temsil, imza atma, çalışan sevk ve idaresi, ticari karar alma ve operasyon yürütme gibi fiiller içeriyorsa, bu görev çoğu durumda izne tabi çalışma olarak değerlendirilir.

Bu nedenle yabancı kişi sadece pasif yatırımcı/ortak ise durum farklı, şirketin aktif yöneticisi ise durum farklıdır. Özellikle şirket adına imza yetkisi kullanacak, banka işlemi yapacak, personel yönetecek, sözleşme imzalayacak veya günlük faaliyetleri yürütecek yabancı kişiler için çalışma izni boyutu kritik önemdedir.

Çalışma İzni Olmadan Müdür Atanırsa Ne Olur?

Ticaret sicili uygulaması ile çalışma mevzuatı uygulaması her zaman birebir örtüşmez. Müdür ataması tescil edilmiş olsa bile, yabancının çalışma izni almaksızın fiilen Türkiye’de bulunmak/yaşamak suretiyle Türkiye’de fiilen müdürlük yapması idari para cezası, izin süreçlerinde sorun, sosyal güvenlik ve göç idaresi bakımından risk doğurabilir. Ayrıca şirket bakımından da yabancı çalıştırmaya ilişkin yaptırımlar gündeme gelebilir.

Bu nedenle uygulamada güvenli yaklaşım, yabancı ortağın müdür olarak aktif görev alacak olması halinde işe başlamadan önce izin durumunun netleştirilmesidir. Bazı olaylarda çalışma izni muafiyeti veya istisnai değerlendirme de söz konusu olabilir; ancak bunun somut olay bazında incelenmesi gerekir.

Yabancı Ortak Pasif Ortak Olarak Kalırsa Çalışma İzni Gerekir mi?

Kural olarak sırf ortaklık nedeniyle çalışma izni aranmaz. Yabancı ortak şirketin sermayedarı olarak kalıyor, sadece pay sahipliği haklarını kullanıyor ve fiili yönetime katılmıyorsa, Türkiye’de ikamet etmiyorsa çalışma izni gerekmeyebilir. Örneğin kâr payı almak, sermaye artırımı yapmak veya ortaklar kurulu kararına katılmak tek başına çalışma sayılmaz.

Ancak fiili durum her zaman belgelerdeki unvandan daha önemlidir. Kağıt üzerinde ortak görünüp gerçekte şirketi yöneten, müşteri görüşmesi yapan, sözleşme imzalayan veya personel sevk eden yabancı için izin sorunu doğabilir.

Şirket Kuruluşunda ve Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Yabancı ortaklı limited şirket kuruluşlarında ticaret sicili, vergi dairesi, potansiyel vergi numarası, noter, imza beyannamesi, adres, faaliyet konusu ve gerekiyorsa sektör bazlı izinler dikkatle planlanmalıdır. Şirket müdürlüğü söz konusu ise aşağıdaki başlıklar ayrıca gözden geçirilmelidir:

• Müdürün şirketi temsile yetkili olup olmayacağı
• Müdürün Türkiye’de fiilen çalışıp çalışmayacağı
• Çalışma izni veya muafiyet gerekip gerekmediği
• İkamet izni ve adres durumu
• Sosyal güvenlik yükümlülükleri
• Banka, sözleşme ve resmi kurum işlemlerinde kullanılacak imza yetkileri

Kanuni Dayanakların Özeti

Ortaklık ve Müdürlük Arasındaki Farklar

Uygulamada En Sık Sorulan Noktalar

Yabancıların şirket kuruluşu süreçlerinde en çok karıştırdığı konular; ortaklık ile çalışma arasındaki fark, müdür atanırsa otomatik çalışma izni gerekip gerekmediği, ikamet izni ile çalışma izninin aynı şey olup olmadığı ve yabancı ortağın SGK durumudur. İkamet izni çalışma izni yerine geçmez. Aynı şekilde ticaret siciline müdür tescili yapılmış olması da tek başına çalışma mevzuatı yönünden serbest çalışma hakkı vermez.

Pratik Sonuç: Doğru Yaklaşım Nedir?

En sağlıklı sonuç şu şekilde özetlenebilir: Çalışma izni olmayan yabancı, Türkiye’de limited şirkete ortak olabilir. Ancak müdür olarak atanmasının sonuçları, görevin fiilen nasıl yürütüleceğine göre değişir. Yabancı kişi şirketi aktif şekilde yönetecek ve temsil edecekse, çoğu durumda yabancı ortak için çalışma izni veya muafiyet analizi yapılmadan ilerlenmemelidir. Ayrıca Türkiye’de ikamet eden yabancı uyruklu limited şirket müdürlerinin istisnai durumlar haricinde çalışma izni alması zorunluluktur. Bu nedenle ‘ortak olabilir ama müdür olamaz’ ifadesi tek başına mutlak ve her olay için doğru bir sonuç değildir; doğru değerlendirme, ‘ortak olabilir, müdür de atanabilir; ancak fiilen müdürlük yapacaksa çalışma mevzuatı bakımından izin şartları mutlaka incelenmelidir’ şeklindedir.

Hızlı Kontrol Tablosu

Soru-Cevap Tablosu

Bu blog yazısında yer verilen çerçeve, genel mevzuat yaklaşımını özetlemektedir. Özellikle yabancıların Türkiye’de şirket yönetimi, temsil yetkisi, çalışma izni muafiyeti ihtimali, sektör bazlı sınırlamalar ve göç mevzuatı bağlantısı somut olaya göre değişebilir.

____________________________________

Kişinin durumunun ULUSLARARASI İŞGÜCÜ KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ‘nden incelenmesi gerekir.

Yönetmelikteki bazı ilgili maddeler aşağıda verilmiştir.

Çalışma izni alınması zorunluluğu

MADDE 12 – (1) Türkiye’de çalışacak yabancının çalışmaya başlamadan önce çalışma izni alması zorunludur. Çalışma izni Bakanlık tarafından verilir.

(2) Kanunlarda veya Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar veya uluslararası sözleşmelerde çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar çalışma izni almadan çalışabilirler. Bu kapsamdaki yabancıların Türkiye’de çalışmaya başlamaları yabancı çalışmaya başlamadan en geç bir gün önce ve çalışmalarının sona ermesi bu tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir.

Çalışma izni başvuru usul ve esasları

MADDE 15 – (1) Çalışma izni başvuruları yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır. Bu başvurulara ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa görüş ve değerlendirmeleri Türk dış temsilciliğince Bakanlığa iletilir.

(2) Sistem üzerinden onaylanarak tamamlanan çalışma izni başvuruları için Bakanlığa ayrıca kâğıt ortamında bilgi veya belge gönderilmez. Sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerin ibraz edildiğinin tespiti halinde başvuru reddedilir ve durum adli mercilere bildirilir.

(3) Genel Müdürlükçe belirlenecek yabancılardan Türkiye’de yasal olarak bulunanlar, geçerli bir ikamet izni olmaksızın sistem üzerinden başvuru yapabilir. Yabancılara geçerli bir ikamet izni olmaksızın başvuru imkânı tanınmasında;

a) Kurul kararları,

b) Adına çalışma izni başvurusu yapılan yabancının niteliklerine ilişkin hususlar,

c) Yabancının istihdam edileceği işveren veya işyerinin niteliklerine ilişkin hususlar,

ç) Başvurunun uluslararası işgücü politikasına uygunluğuna ilişkin hususlar,

dikkate alınarak özel şartlar belirlemeye ve bu şartları altı aylık dönemler halinde güncelleyerek resmi internet sayfasında yayımlamaya Genel Müdürlük yetkilidir.

(4) Üçüncü fıkra kapsamında Genel Müdürlükçe belirlenen yabancıların çalışma izni başvuruları hariç olmak üzere yurtiçinden yapılacak çalışma izni başvurularında yabancıya ait en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izninin bulunması gerekir.

(5) Süre uzatımı yapılmış çalışma izinleri hariç olmak üzere bir işverene bağlı çalışan yabancılar bakımından, izin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içerisinde başka bir işverene bağlı çalışmak üzere yurtiçinden çalışma izni başvurusu yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenerek resmi internet sayfasında yayımlanır.

(6) İnsan ticaretine konu olan veya olabilecek alanlarda çalışan ya da çalışacak yabancılar adına süre uzatma başvurusu dâhil yurtiçinden çalışma izni başvurusu yapılamaz. Bu yabancılar adına çalışma izni başvuruları, vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki Türk dış temsilciliği aracılığıyla yapılır.

(7) Genel Müdürlük başvuruya ilişkin belge ya da belgelerin kâğıt ortamında aslının ibraz edilmesini ya da ilgisine göre Türk dış temsilciliği, yabancının uyruğunda bulunduğu ülkenin Türkiye’de bulunan temsilciliği, ilgili ulusal veya yabancı kurum ve kuruluşlar veya noter tarafından tasdik edilmiş bir örneğinin ibraz edilmesini isteyebilir. Genel Müdürlük belge ya da belgeleri yeniden tercüme ettirebilir.

(8) Başvuru esnasında sisteme girilmesi gereken bilgiler ile yüklenmesi gereken belgeler Genel Müdürlükçe belirlenerek resmi internet sayfasında yayımlanır.

(9) Çalışma izni başvurusu yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.

(10) Çalışma izin başvurularının 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca güvenli elektronik imza ile yapılmasına yönelik usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir.

Çalışma izni değerlendirme kriterleri

MADDE 22 – (1) Genel Müdürlük, çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde;

a) Yabancının eğitimi, iş yerinde alacağı görev, mesleki bilgi ve tecrübesi, işyerinde alacağı görev ile mesleki bilgisi ve tecrübesi arasındaki uyum, ücreti, bildiği diller ve benzeri,

b) Yabancının ortağı olduğu veya istihdam edileceği tüzel kişiliğin ödenmiş sermayesi, öz kaynağı, brüt satışı, ihracat ile yatırım miktarları, faaliyet alanı, faaliyet gösterdiği sektör veya coğrafi alan, toplam istihdam düzeyi, toplam istihdamı içerisindeki Türk ve yabancı çalışanların oranı, yatırım ve istihdam düzeyine ilişkin kısa ve orta vadeli taahhütleri ve benzeri,

c) Uluslararası işgücü politikasına uygunluk bakımından işgücü piyasası araştırmaları ve analizleri ve bu kapsamda hazırlanacak pozitif ve negatif işgücü değerlendirme listeleri, milli güvenlik ve kamu düzeni, karşılıklılık ilkesi doğrultusunda yabancının vatandaşı olduğu ülke ile ikili ilişkiler, Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar ve uluslararası sözleşmeler ve benzeri,

ç) Çalışma izni talep edilen iş ve meslek için ülke içinde aynı işi yapacak aynı niteliğe sahip kişinin bulunup bulunmadığına ilişkin Türkiye İş Kurumu kayıtları ve benzeri,

hususları dikkate alarak kriterler belirler.

(2) Genel Müdürlük birinci fıkra kapsamında oluşturulan değerlendirme kriterlerini;

a) İleri teknoloji gerektiren işler, ülke ekonomisine yüksek katkı yapacağı veya yüksek sayıda istihdam yaratacağı taahhüt edilen yatırımlar, uluslararası sözleşmelere dayalı veya kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen ve kamu yararı gözetilen projeler,

b) Değerlendirme kriterlerinden muaf tutulanlar hariç olmak üzere bu Yönetmeliğin dördüncü bölümü kapsamında sayılan yabancılar,

c) Çalışma izni türleri, il, bölge, faaliyet alanı, meslek ve benzeri sınıflandırmalar,

temelinde farklı olarak belirleyebilir.

(3) Genel Müdürlük, belirlenen kriterler doğrultusunda puanlama sistemleri hazırlamaya ve bu kapsamda yapılan düzenlemeleri altı aylık dönemler halinde güncelleyerek resmi internet sayfasında yayımlamaya yetkilidir.

(4) Aşağıda belirtilen yabancılara ilişkin çalışma izni başvuruları, değerlendirme kriterlerine tabi tutulmayabilir:

a) Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar.

b) İnsani ikamet izni verilmiş olan yabancılar.

c) İnsan ticareti mağduru olarak ikamet izni verilmiş olan veya 17/3/2016 tarihli ve 29656 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsan Ticaretiyle Mücadele ve Mağdurların Korunması Hakkında Yönetmelik uyarınca mağdur destek programından yararlanan yabancılar.

ç) Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahibi yabancılar.

d) Bilim ve teknolojiye katkısı, yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli yatırımcı olduğu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilen yabancılar.

e) Genel Müdürlükçe uygun bulunacak diğer yabancılar.

____________________

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.