Bağımlı Çalışan SMMM Kendi Kurduğu Limited Şirketin Beyannamelerini Verebilir mi?

Bağımlı (Bordrolu) Çalışan SMMM Kendi Kurduğu Limited Şirketin Beyannamelerini Verebilir mi?

Türkiye’de bir işletmede hizmet akdiyle, yani bağımlı statüde çalışan serbest muhasebeci mali müşavirlerin en çok merak ettiği konulardan biri; kendi adlarına bir şirket kurmaları halinde bu şirketin muhasebe işlemlerini ve beyannamelerini bizzat gönderip gönderemeyecekleridir. Konu, yalnızca vergi uygulaması açısından değil; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, ilgili yönetmelikler, meslek odası uygulamaları ve elektronik beyan sistemindeki yetkilendirme kuralları bakımından birlikte değerlendirilmelidir.

Genel çerçevede, bağımlı çalışan bir SMMM’nin mesleki faaliyeti serbest olarak icra etmesi ile bir işverene bağlı olarak çalışması aynı hukuki zeminde değerlendirilmez. Bağımlı çalışan meslek mensubunun kendi adına serbest muhasebecilik/mali müşavirlik faaliyeti yürütmesi, müşteri sözleşmesi yapması ve meslek mensubu sıfatıyla dışarıya hizmet vermesi kural olarak ayrıca serbest çalışma koşullarına tabidir. Bu nedenle, SMMM unvanı ile bordrolu olarak çalışan meslek mensubunun ayrıca ortak olduğu tek ortaklı limited şirket şirketin beyannamelerinin bağımsız çalışan SMMM’ler gibi doğrudan göndermesi meslek mevzuatı bakımından mümkün değildir.

Konuya İlişkin Temel Mevzuat Nedir?

Konu başlıca 3568 sayılı Kanun, meslek mensuplarının çalışma usul ve esaslarına ilişkin ikincil düzenlemeler ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın elektronik beyanname sistemine ilişkin düzenlemeleri kapsamında ele alınır. 3568 sayılı Kanun’da mesleğin kimler tarafından ve hangi şartlarla icra edileceği belirlenmiştir. Ayrıca bağımlı çalışan meslek mensubu ile kendi bürosunda veya şirket yapısı içinde serbest çalışan meslek mensubu arasında uygulama farkı bulunmaktadır.

Elektronik beyanname gönderimi bakımından da fiili kullanıcı, aracılık yetkisi, sözleşme ilişkisi ve sistem tanımlamaları önem taşır. Beyannamelerin şirket yetkilisi sıfatıyla mı, yoksa meslek mensubu aracılığıyla mı gönderileceği uygulamada farklı sonuçlar doğurur.

3568 Sayılı Kanun Açısından Bağımlı ve Serbest Çalışma Ayrımı Neden Önemlidir?

3568 sayılı Kanun uyarınca meslek mensupları faaliyetlerini serbest veya bir işverene bağlı olarak icra edebilir. Ancak bağımlı çalışan bir SMMM’nin dışarıya serbest meslek hizmeti sunması, kendi müşteri portföyüyle mesleki faaliyette bulunması veya meslek ofisi işletmesi ayrı bir statü gerektirir. Meslek mensubunun çalışma biçimi, oda kaydı, büro durumu, mesleki sözleşme ilişkileri ve meslek kuralları bu noktada belirleyici olur.

Bu çerçevede bağımlı çalışan bir SMMM, yalnızca meslek unvanına sahip olması nedeniyle kendi kurduğu limited şirketin beyannamelerini serbest çalışan meslek mensubu gibi düzenli şekilde gönderme yetkisini otomatik olarak kazanmaz. Özellikle beyanname gönderiminin meslek mensubu aracılığıyla yapılması planlanıyorsa, bunun serbest çalışan meslek mensubu statüsü ve ilgili elektronik yetkilendirme ile uyumlu olması gerekir.

Kendi Kurulan Limited Şirketin Muhasebesi Tutulabilir mi?

Şirket ortağı veya müdürü olan kişi, ticari işletmesinin iç süreçlerini elbette takip edebilir; fatura, belge düzeni, kayıt organizasyonu ve finansal verileri yönetebilir. Ancak burada kritik ayrım, şirket içi takip ile 3568 sayılı Kanun kapsamındaki mesleki hizmetin resmen üstlenilmesi arasındadır.

Başka bir ifadeyle, şirket sahibi sıfatıyla kendi şirketinizin finansal ve vergisel süreçlerini yakından izleyebilirsiniz; fakat yasal vergi beyannamelerinin SMMM yetki kullanımı dahilinde gönderimi, defter ve beyan süreçlerinin meslek mensubu sıfatıyla üstlenilmesi, meslek mevzuatındaki statünüz ve Gelir İdaresi sistemlerindeki yetkiniz ile uyumlu olmalıdır. Buna göre bordrolu olduğu şirketin vergi beyannamelerini gönderebilmek için şirketin bağlı olduğu vergi dairesinden SMMM olarak yetki alan bir meslek mensubunun ayrıca başka bir şirketin beyannamesini SMMM unvanıyla göndermesi mümkün değildir. Bunu yapabilmek için bordrolu olduğu şirketten ayrılıp bağımsız olarak SMMM unvanı ile mesleki faaliyet kaydı açtırması gerekir.

Beyannameler Kim Tarafından Gönderilebilir?

Uygulamada beyannameler temel olarak iki yöntemle gönderilebilmektedir: mükellefin kendi kullanıcı bilgileri ve yetkileri üzerinden veya sözleşmeli/ yetkili meslek mensubu aracılığıyla. Eğer limited şirket tüzel kişiliği adına işlem yapılıyorsa, şirketin kanuni temsilcisi sıfatıyla sistemde tanımlı yetkiler çerçevesinde gönderim yapılması ayrı bir konudur. Buna karşılık meslek mensubu sıfatıyla beyanname aracılık ve sorumluluk kapsamında gönderim yapılması ayrı bir hukuki statüdür.

Bağımlı çalışan bir SMMM, serbest çalışan meslek mensubu statüsünde değilse, kendi kurduğu limited şirketin beyannamelerini ‘serbest çalışan meslek mensubu’ gibi üstlenerek göndermesi kural olarak uygun kabul edilmez. Uygulamada bu tür şirketlerin beyannamelerinin serbest çalışan SMMM tarafından gönderilmesi gerektiği yönündeki değerlendirme meslek mevzuatı açıktır.

Tek Ortaklı Limited Şirket Kurmak Sonucu Değiştirir mi?

Hayır. Şirketin tek ortaklı olması tek başına belirleyici değildir. Şirket tek ortaklı limited şirket olsa da, tüzel kişilik ayrı bir vergi mükellefidir. Şirket ortağı ile şirketin kendisi hukuken aynı kişi değildir. Bu nedenle ‘şirket benim’ yaklaşımı, meslek mensubu aracılığıyla yürütülmesi gereken süreçlerde mevzuattaki sınırlamaları ortadan kaldırmaz.

Özellikle limited şirket yapısında kurumlar vergisi, KDV, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, geçici vergi, e-Defter ve e-Belge süreçleri ayrı teknik ve hukuki sorumluluklar içerir. Bu sorumlulukların hangi sıfatla yürütüleceği önem taşır.

Bağımlı Çalışan SMMM Şirket Müdürü Olarak İşlem Yapabilir mi?

Eğer kişi kendi kurduğu limited şirkette müdür veya kanuni temsilci ise, şirket yetkilisi sıfatıyla bazı elektronik işlemleri yapabilmesi teknik olarak mümkün olabilir. Ancak bu durum, dışarıya serbest muhasebecilik/mali müşavirlik hizmeti sunulduğu veya meslek mensubu sıfatıyla beyanname aracılığı yapıldığı anlamına gelmez. Burada şirket temsil yetkisi ile meslek icrası birbirinden ayrılmalıdır.

Dolayısıyla pratikte şirket müdürü olarak şirket adına bazı başvuruların, kullanıcı tanımlamalarının veya idari işlemlerin yürütülebilmesi; meslek mensubu olarak şirketin muhasebe hizmetini üstlenme serbestisi verdiği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Meslek Mevzuatı Açısından Riskli Alanlar Nelerdir?

Bağımlı çalışan meslek mensupları bakımından en önemli risk alanları şunlardır: meslek faaliyetinin serbest icrası için gerekli statünün bulunmaması, oda mevzuatına aykırı uygulamalar, beyanname aracılık yetkilerinin yanlış kullanımı, şirket ortağı sıfatı ile meslek mensubu sıfatının karıştırılması ve disiplin yönünden tartışma yaratabilecek işlemler. Bu nedenle konu yalnızca vergi tekniği değil, aynı zamanda meslek hukuku konusudur.

Özellikle e-beyanname süreçlerinde kullanıcı bazlı işlem yapılması ile meslek mensubu bazlı aracılık yapılması birbirine karıştırılmamalıdır. Aynı şekilde SMMM unvanına sahip olmak ile serbest çalışma yetkisini fiilen kullanabilmek her zaman aynı sonuçları doğurmaz.

Uygulamada En Güvenli Yol Nedir?

Bağımlı olarak çalışan ve ayrıca kendi adına üretim faaliyeti yürütmek isteyen bir meslek mensubu için en güvenli yöntem, kurulan şirketin muhasebe ve beyan süreçlerinin serbest çalışan yetkili başka bir meslek mensubu tarafından yürütülmesidir. Böylece hem meslek mevzuatı hem de vergi uygulamaları açısından doğabilecek tereddütler azaltılır.

Eğer kişi ileride kendi bürosunu açarak serbest çalışmaya geçmek istiyorsa, bu durumda meslek odası, ruhsat statüsü, çalışma şekli, işyeri açılışı ve elektronik sistem yetkileri birlikte değerlendirilmelidir. Bu noktada kurumlar vergisi, KDV ve diğer beyan yükümlülüklerinin doğru yönetilmesi ayrıca önemlidir. Bu durumda meslek mevzuatına göre bordrolu çalışamayacaktır.

Özet Değerlendirme

Bağımlı çalışan bir SMMM’nin, kendi kurduğu tek ortaklı limited şirketin muhasebe işlemlerini şirket sahibi olarak takip etmesi ile beyannamelerini meslek mensubu sıfatıyla gönderip göndermesi farklı konulardır. Şirketin beyannamelerinin meslek mensubu aracılığıyla verilmesi planlanıyorsa, bunun serbest çalışan meslek mensubu statüsüne uygun olması gerekir. Bu nedenle genel uygulamada, bağımlı çalışan SMMM’nin kendi kurduğu limited şirketin beyannamelerinin serbest çalışan bir meslek mensubu tarafından gönderilmesi gerekmektedir.

Karar Vermeden Önce Kontrol Edilmesi Gerekenler?

Bağımlı Çalışan SMMM İçin Olası Senaryolar

Sık Sorulan Sorular Tablosu

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.