Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan KOBİ'lere Yüksek Teknoloji ve Yapay Zekâ Yatırım Rehberi (2026)
Türkiye, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde, yüksek teknoloji ve yapay zekâ alanlarında küresel bir oyuncu olma hedefini güçlendiren önemli adımlar atmaya devam ediyor. Bakan Mehmet Fatih Kacır tarafından Paris'te yapılan uluslararası yatırım çağrısı ile duyurulan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ve Yeni Yapay Zekâ Eylem Planı, özellikle KOBİ'ler ve bu alanda faaliyet gösteren işletmeler için büyük fırsatlar sunuyor. Bu rehber makale, söz konusu programların detaylarını, başvuru koşullarını ve mali müşavirler için kritik notları açıklayıcı bir dille sunmayı amaçlamaktadır.
Ne Açıklandı?
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 18 Haziran 2026 tarihinde Paris'te düzenlenen bir resepsiyonda, Türkiye'nin yeni nesil teknoloji yatırımlarını çekmeye yönelik stratejik aracı olan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı için uluslararası yatırım çağrısında bulundu. Bu çağrı, Türkiye'yi önde gelen küresel yüksek teknoloji merkezlerinden biri haline getirme vizyonunun bir parçasıdır.
Aynı zamanda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan Yeni Yapay Zekâ Eylem Planı doğrultusunda önemli hedefler belirlendi. Bu plan kapsamında, başta özel sektör kaynakları olmak üzere en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirileceği ve Türkiye'nin yapay zekâ altyapısını güçlendirmek amacıyla 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ile 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirileceği belirtildi. Ayrıca, 2030 yılına kadar Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması hedeflenmektedir. Kamu yatırım programlarının en az yüzde 2'sinin yapay zekâ projelerine ayrılacağı da vurgulandı.
Bu duyurular, Türkiye'nin dijital dönüşüm ve yüksek teknoloji alanındaki iddialı hedeflerini gerçekleştirmek üzere attığı kararlı adımları göstermektedir. Resmi duyuru metnine buradan ulaşabilirsiniz.
Programın Kapsamı
HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı
HIT-30 Programı, yüksek öncelikli teknoloji alanlarında, özel nitelikli projelere kapsamlı destek ve teşviklerin sağlandığı, ihtiyaca özel çözümler geliştirilen bir yatırım programıdır. Programın temel amacı, ülkeye yüksek teknolojili ve katma değerli yeni yatırımlar kazandırmak ve Türkiye'yi 2030 yılına kadar yüksek teknoloji üretiminde küresel bir merkez haline getirmektir.
Program kapsamında toplam 30 milyar dolarlık bir kaynak yüksek teknoloji yatırımlarına aktarılacaktır. Belirlenen 8 ana alanda 30'dan fazla öncelikli yatırım konusu bulunmaktadır. Bu alanlar şunlardır:
- Yarı İletkenler: Çip üretimi, çip paketleme ve test, mikro elektro mekanik sistemler.
- Mobilite: Elektrikli ve hidrojen yakıtlı araçlar, batarya teknolojileri, akıllı mobilite hava araçları.
- Yeşil Enerji: Yeşil hidrojen üretimi, elektrolizörler, rüzgâr ve güneş enerjisi sistemleri, enerji depolama çözümleri.
- İleri İmalat: Endüstriyel robotlar, eklemeli imalat makineleri, yüksek teknoloji ürünleri için makineler.
- Sağlıklı Yaşam: Biyoteknolojik ilaçlar, yenilikçi sağlık teknolojileri, akıllı tıbbi cihazlar.
- Dijital Teknolojiler: Büyük dil işleme modelleri, dijital ürün ve hizmetler, bulut hizmetleri sunulan büyük ölçekli veri merkezleri.
- Haberleşme ve Uzay: Alçak yörünge uydu sistemleri, yeni nesil haberleşme altyapıları, akıllı haberleşme cihazları.
- Değer Zincirini Tamamlayıcı Yatırımlar: Belirlenen sektörlerin değer zincirlerini tamamlayacak stratejik hammadde ve yerel tedarikçi geliştirme yatırımları.
Yeni Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 2026-2030 dönemi Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, Türkiye'nin yapay zekâ çağında üreten ve yön veren ülkeler arasında yerini almasına katkı sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir yol haritasıdır. Plan, "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" olmak üzere dört temel eksen üzerine inşa edilmiştir.
Bu plan, yapay zekâ altyapısını güçlendirmeyi, veri ve bilgi işlem kapasitesini genişletmeyi, insan sermayesini geliştirmeyi ve ekonominin genelinde yapay zekânın benimsenmesini hızlandırmayı hedeflemektedir. KOBİ'ler ve araştırmacılar için hızlı prototip geliştirme imkanı sunacak yapay zekâ büyüme bölgeleri kurulacak, araştırmalar "Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu", girişimler ise "Yapay Zekâ Büyüme Fonu" ile desteklenecektir.
TÜBİTAK da bu eylem planı doğrultusunda "Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı"nı başlatmıştır. Bu çağrı kapsamında akıllı üretim sistemleri, gıda, tarım ve hayvancılık, finans teknolojileri, e-ticaret, iklim değişikliğiyle mücadele ve eğitim gibi öncelikli alanlarda yapay zekâ çözümleri desteklenecektir.
Kimler Başvurabilir?
HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı
- Türkiye'de yerleşik şirketler tarafından sunulacak büyük ölçekli, yüksek katma değerli yatırım projeleri.
- Başvuru tarihi itibarıyla Ar-Ge harcamaları dahil öngörülen toplam yatırım tutarının en az 1 milyar TL olması şartı aranır.
- Yatırımcılarda güçlü finansal yapı ve ilgili alanda yeterli tecrübe aranmaktadır.
- Projelerin yenilikçi teknolojilere odaklanması, teknik yetkinlik ve mali yeterlilik, küresel rekabetçilik ve teknolojik kazanım boyutu gibi niteliklere sahip olması beklenmektedir.
Yapay Zekâ Eylem Planı Kapsamındaki Destekler
- Yapay zekâ ekosistemindeki KOBİ'ler ve girişimci kurumlar.
- Yapay zekâ teknolojilerini ürüne dönüştürmeyi hedefleyen ve proje sonuçlarını Türkiye'de uygulamayı taahhüt eden şirketler.
- Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda fikirleri sahada test edilmiş ürünlere dönüştürecek KOBİ'ler.
- Yapay zekâ alanında araştırma yapan kurumlar ve araştırmacılar.
Destek Tutarı ve Oranları
Her iki program da Türkiye'nin teknolojik dönüşümünü hızlandırmak amacıyla geniş yelpazede ve yüksek oranlarda destekler sunmaktadır. Destekler, projenin niteliğine ve stratejik önemine göre özel olarak belirlenmektedir.
HIT-30 Programı Destekleri
HIT-30 Programı kapsamında proje bazlı teşvikler, projenin stratejik değeri, katma değer potansiyeli ve karakteristiği dikkate alınarak özel olarak oluşturulmaktadır. Farklı destek kalemlerinde sağlanacak toplam destek miktarı, sabit yatırım tutarının %100'üne kadar ulaşabilmektedir.
Başlıca destek unsurları şunlardır:
- Kurumlar Vergisi İndirimi: Belirlenen oran ve sürelerde indirimli kurumlar vergisi uygulaması.
- İstihdam Destekleri:
- Sigorta Primi Desteği: Sosyal güvenlik primi işveren hissesi ödemelerinin belirli oran ve sürelerde Bakanlık tarafından karşılanması.
- Nitelikli Personel Desteği: Ar-Ge ve üretim sürecindeki kilit personel maaşlarının belirli oran ve sürelerde karşılanması.
- Faiz/Kâr Payı Desteği: Merkez Bankası iş birliğinde, Teknoloji/Strateji Puanı (TSP) ve diğer kriterlere göre %15 ila %30 arasında cazip faiz oranlarıyla kredi imkanı.
- Enerji Desteği: Enerji yoğun yatırım projelerinin enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla, belirli bir süre ve limite bağlı kalınarak enerji faturalarının %50'sinin devlet tarafından ödenmesi.
- Diğer Vergi Teşvikleri: Gümrük Vergisi Muafiyeti, KDV İstisnası.
- Hibe Destekleri: Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere uygun projelere hibe desteği.
- Yatırım Yeri Tahsisi: Uygun yatırım yeri imkanları.
Özel çağrılar kapsamında belirlenen destek oranları ve bütçeler:
- HIT – Veri Merkezi Çağrısı: Toplam destek bütçesi 1,5 milyar ABD dolarıdır. %50'ye varan vergi teşviki ve yatırım tutarının %10'una kadar enerji desteği sağlanabilir.
- HIT – Yapay Zekâ Çağrısı: Toplam destek bütçesi 1 milyar ABD dolarıdır. %60'a varan vergi teşviki, yatırım tutarının %30'una kadar hibe desteği ve yatırımın %70'ine kadar avantajlı finansman imkanı sunulabilir.
Yapay Zekâ Eylem Planı Kapsamındaki Destekler
- Özel sektör kaynaklarından en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi hedeflenmektedir.
- Kamu yatırım programlarının en az yüzde 2'si yapay zekâ projelerine ayrılacaktır.
- Yapay Zekâ Kuponları: Sağlık, enerji ve akıllı üretim gibi öncelikli alanlarda faaliyet gösteren KOBİ'lere erişilebilir teknoloji desteği sağlanacaktır.
- Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ve Yapay Zekâ Büyüme Fonu: Araştırmaların ve girişimlerin gerçekleşmesi ve ölçeklenmesi desteklenecektir.
- TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı: Proje bütçesi en fazla 10 milyon lira, proje süresi 24 ay olarak belirlenmiştir. Kamu idareleri, özel bütçeli idareler, vakıf üniversiteleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile kamu araştırma merkez ve enstitüleri için destek oranı %100 olarak uygulanacaktır.
Başvuru Süreci ve Son Tarih
HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı
HIT-30 programına başvurular, Program Ofisi'ne ait [email protected] adresine e-posta gönderilerek yapılabilmektedir. Başvuru e-postasına ek olarak, firmaya ilişkin ticari bilgiler, yönetim bilgileri, ortaklık yapısı, geçmiş ve mevcut faaliyet alanları ile yatırıma ilişkin parasal büyüklük, istihdam, kapasite gibi bilgileri içeren detaylı bir sunum iletilmesi gerekmektedir.
Başvurular, Program Ofisi tarafından en geç 15 iş günü içerisinde değerlendirmeye alınarak başvuru sahibine bilgi sağlanacaktır. HIT-30 programı sürekli açık bir program olmakla birlikte, başvurular belirli dönemlerde alınmaktadır. Mevcutta açık çağrı bulunmayan yüksek teknoloji alanları için de başvurular, yatırımın niteliğine göre değerlendirmeye alınabilecektir.
Yapay Zekâ Eylem Planı Kapsamındaki Destekler (TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı)
TÜBİTAK'ın Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı için kuruluş bazlı ön kayıt son tarihi 14 Eylül 2026, kapanış tarihi ise 18 Eylül 2026 olarak belirlenmiştir. Diğer Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamındaki destekler için (Yapay Zekâ Kuponları, Fonlar vb.) detaylı başvuru süreçleri ve son tarihler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi duyurularını ve ilgili kurumların (KOSGEB, TÜBİTAK vb.) web sitelerini takip etmek büyük önem taşımaktadır. Uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde sunulacak yol haritasıyla öngörülebilir, hızlı ve koordineli bir yatırım ortamı sağlanacaktır.
Mali Müşavirler İçin Notlar
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın bu yeni ve kapsamlı teşvik programları, mali müşavirler için önemli fırsatlar ve sorumluluklar doğurmaktadır. Müvekkillerinize en doğru ve güncel danışmanlığı sunabilmek adına aşağıdaki noktalara dikkat etmeniz tavsiye edilir:
- Güncel Bilgi Takibi: Programların detayları, başvuru kılavuzları ve uygulama esasları zamanla güncellenebilir. Bu nedenle, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK ve Merkez Bankası gibi ilgili kurumların resmi duyurularını ve web sitelerini düzenli olarak takip etmek kritik öneme sahiptir. Güncel teşvik duyuruları için ilgili platformları ziyaret ediniz.
- Müvekkil Değerlendirmesi: Müvekkillerinizin HIT-30 programı için aranan 1 milyar TL'lik yatırım tutarı, güçlü finansal yapı ve teknik yetkinlik gibi kriterleri karşılayıp karşılamadığını titizlikle değerlendiriniz. Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamındaki KOBİ destekleri için de sektörel ve teknolojik uygunluk analizleri yapınız.
- Başvuru Dosyası Hazırlığı: Başvuru süreçlerinde talep edilen tüm dokümanların (iş planı, finansal projeksiyonlar, teknik raporlar, şirket bilgileri vb.) eksiksiz, doğru ve programın hedefleriyle uyumlu bir şekilde hazırlanmasını sağlayınız. Özellikle finansal projeksiyonların gerçekçi ve sürdürülebilir olması büyük önem taşımaktadır.
- Desteklerin Muhasebeleştirilmesi ve Vergi Etkileri: Alınacak hibe, vergi indirimi, faiz/kâr payı desteği gibi kalemlerin muhasebe kayıtlarına doğru işlenmesi ve vergi mevzuatı açısından olası etkilerinin önceden analiz edilmesi gerekmektedir. Kurumlar vergisi indirimi ve KDV/Gümrük vergisi muafiyetlerinin doğru uygulanması için gerekli yönlendirmeleri yapınız.
- Risk ve Fırsat Analizi: Müvekkillerinize bu programların sunduğu fırsatların yanı sıra, yatırımın büyüklüğü, teknolojik riskler ve pazar koşulları gibi potansiyel riskler hakkında da bilgi veriniz.
- Entegrasyon ve Çakışma Durumları: Müvekkillerinizin faydalanabileceği diğer teşvik ve destek programları ile bu yeni programların entegrasyonunu veya olası çakışma durumlarını değerlendirerek en verimli destek kombinasyonunu belirlemelerine yardımcı olunuz.
Sonuç
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ve Yeni Yapay Zekâ Eylem Planı, Türkiye'nin ekonomik kalkınma ve teknolojik bağımsızlık hedefleri doğrultusunda atılmış stratejik adımlardır. Bu programlar, özellikle yüksek teknoloji alanlarında faaliyet gösteren KOBİ'ler ve büyük ölçekli yatırımcılar için önemli finansal ve operasyonel avantajlar sunmaktadır. Yapay zekâ alanında insan kaynağının geliştirilmesi ve özel sektör yatırımlarının teşvik edilmesi, Türkiye'nin dijital geleceği için kritik bir temel oluşturmaktadır.
Mali müşavirlerin, bu programların detaylarına hakim olarak müvekkillerine proaktif ve doğru danışmanlık hizmeti sunmaları, hem işletmelerin bu fırsatlardan en iyi şekilde yararlanmasını sağlayacak hem de Türkiye'nin Milli Teknoloji Hamlesi'ne önemli katkılar sunacaktır. Güncel gelişmeleri yakından takip ederek, müvekkillerinizi bu dönüşüm sürecinde doğru adımlar atmaya teşvik ediniz.