Giriş
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), ülkemizdeki finansal şeffaflık ve güvenilirliği artırma misyonu çerçevesinde önemli bir adım atmıştır. Son olarak, 17 Mart 2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11066 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Karar'da köklü değişiklikler yapılmış, bu değişikliklere ilişkin usul ve esaslar ise 07 Mayıs 2026 tarihli ve 33246 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kurul Kararı ile netleştirilmiştir. Bu yeni düzenlemeler, özellikle bağımsız denetim eşik hadlerini ve uygulama yöntemlerini doğrudan etkilemekte olup, 01.01.2026 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir. Mali müşavirler ve denetim profesyonelleri için bu değişikliklerin detaylarını anlamak ve müvekkillerini doğru yönlendirmek büyük önem taşımaktadır.
Dikkat Edilmesi Gereken Temel Değişiklikler
KGK tarafından yapılan bu güncellemeler, bağımsız denetim kapsamına girecek veya kapsamdan çıkacak şirketlerin belirlenmesinde esas alınan kriterleri yeniden şekillendirmiştir. Özellikle genel denetim ölçütlerine tabi şirketler için eşik değerlerde önemli artışlar söz konusudur.
Genel Denetim Eşikleri ve Uygulama Esasları
- Aktif Toplamı: Daha önce 300 milyon TL olan aktif toplamı eşiği, 500 milyon TL'ye yükseltilmiştir.
- Yıllık Net Satış Hasılatı: 600 milyon TL olan yıllık net satış hasılatı eşiği, 1 milyar TL'ye çıkarılmıştır.
- Çalışan Sayısı Ortalaması: Çalışan sayısı eşiği 150 kişi olarak sabit kalmıştır.
Bir şirketin bağımsız denetime tabi olması için, yukarıda belirtilen üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerini art arda iki hesap döneminde aşması gerekmektedir. Bu durum, şirketlerin geçmiş iki yıllık finansal verilerinin dikkatle incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Örneğin, 2026 hesap dönemi için denetime tabi olup olunmadığının belirlenmesinde, 2024 hesap dönemi için aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı açısından bu döneme ait genel kurulda onaylanan finansal tablolar esas alınacaktır.
Diğer Önemli Hususlar
- Kapsamdan Çıkış Koşulları: Halihazırda denetime tabi olan bir şirket, art arda iki hesap döneminde üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerinin altında kalması durumunda veya tek bir hesap döneminde en az iki ölçütün eşik değerlerinin %20 veya daha fazla altında kalması durumunda denetim kapsamından çıkabilir.
- Enflasyon Muhasebesi Etkisi: 2024 yılı için enflasyon muhasebesi uygulamasına ilişkin geçici madde yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, 2024 yılı için 2022 yılına ait enflasyon etkisine göre düzeltilmemiş finansal tablolar esas alınacaktır.
- Grup Şirketleri: Ölçütlerin aşılıp aşılmadığının belirlenmesinde şirketler, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile birlikte dikkate alınacaktır.
- Özel Liste Kapsamındaki Şirketler: Karar'a ekli (I) ve (II) sayılı listelerde yer alan şirketler için farklı eşik değerler ve özel durumlar geçerliliğini korumaktadır. Örneğin, (II) sayılı listedeki şirketler için aktif toplamı 120 milyon TL, yıllık net satış hasılatı 150 milyon TL ve çalışan sayısı 100 kişi gibi eşikler bulunmaktadır. Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlantılı şirketler bakımından da kapsam genişletilmiştir.
Mali Müşavirler İçin Yapılması Gerekenler
Bu yeni düzenlemeler karşısında mali müşavirlerin proaktif bir yaklaşım sergilemesi ve müvekkillerini doğru bilgilendirmesi kritik öneme sahiptir. İşte atılması gereken beş temel adım:
- Mevzuatı Detaylı İncelemek ve Anlamak: KGK'nın yayımladığı 11066 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve ilgili Kurul Kararı'nın tüm detayları, özellikle eşik değerler, uygulama dönemleri ve hesaplama yöntemleri titizlikle incelenmelidir.
- Müvekkil Şirketlerin Durumunu Güncel Kriterlere Göre Değerlendirmek: Her bir müvekkil şirketin son iki yıllık aktif toplamı, yıllık net satış hasılatı ve çalışan sayısı ortalaması, yeni eşik değerler dikkate alınarak yeniden hesaplanmalı ve bağımsız denetim kapsamına girip girmediği belirlenmelidir. Grup şirketleri için konsolide veya toplulaştırılmış veriler üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
- Risk Analizi ve Uyum Planı Oluşturmak: Denetim kapsamına giren veya girme potansiyeli olan şirketler için olası riskler (yasal yükümlülüklere aykırılık, idari para cezaları vb.) belirlenmeli ve uyum için gerekli adımları içeren bir yol haritası hazırlanmalıdır.
- Müvekkilleri Bilgilendirmek ve Danışmanlık Vermek: Şirket yöneticileri, yeni düzenlemeler ve bunların şirketleri üzerindeki potansiyel etkileri hakkında detaylı olarak bilgilendirilmeli, denetim sürecine hazırlık konusunda danışmanlık hizmeti sunulmalıdır. Denetim kapsamına giren şirketlerin, yasal süreler içinde KGK tarafından yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim kuruluşu ile sözleşme yapması ve atama kararını Ticaret Sicili'nde tescil ettirmesi gerektiği vurgulanmalıdır.
- Sürekli Takip ve Eğitim: KGK ve ilgili diğer kurumlar tarafından yayımlanabilecek ek tebliğler, duyurular ve rehberler sürekli takip edilmeli, mali müşavirler ve ekipleri bu konularda düzenli eğitimlerle bilgilerini güncel tutmalıdır.
Sonuç
Kamu Gözetimi Kurumu tarafından bağımsız denetim eşik hadlerinde yapılan bu son değişiklikler, Türk Ticaret Kanunu kapsamında denetime tabi şirketlerin belirlenmesinde yeni bir dönemi başlatmaktadır. Mali müşavirler için bu değişiklikler, sadece bir uyum zorunluluğu değil, aynı zamanda müvekkillerine katma değerli danışmanlık hizmetleri sunma fırsatı da yaratmaktadır. Şirketlerin finansal şeffaflığını ve kurumsal yönetim kalitesini artırmayı hedefleyen bu düzenlemelere zamanında ve eksiksiz uyum sağlamak, hem yasal riskleri minimize edecek hem de işletmelerin uzun vadeli sürdürülebilirliğine katkıda bulunacaktır.