Isten Cikis Risk Analizi: Dava Riski ve Tazminat Yuku Degerlendirmesi
Is sozlesmesinin sona erdirilmesi, isverenler icin hem mali hem de hukuki risklerin bir arada bulundugu hassas bir surecdir. Yanlis yapilan bir fesih islemi, ise iade davasi, kidem ve ihbar tazminati fark davasi ve hatta kotu niyet tazminati gibi ciddi mali yuklerle sonuclanabilir. Isten cikis risk analizi aracimiz, fesih oncesinde olasi riskleri degerlendirerek isverenlere ve mali musavirlere proaktif bir planlama imkani sunmaktadir.
Fesih Turleri ve Hukuki Sonuclari
Is Kanunu kapsaminda fesih turleri farkli hukuki sonuclara yol acar. Isci istifasinda kural olarak kidem tazminati hakki dogumazken, isveren haksiz feshinde hem kidem hem ihbar tazminati odenir. Isveren gecerli nedenle fesihte kidem tazminati hakki dogmakla birlikte, gecerli nedenin ispatlanamamasi ise iade davasina zemin hazirlar. Karsilikli anlasma (ikale) durumunda ise taraflarin uzlastigi kosullar gecerli olur ancak ikale bedelinin makul yarari karsiliyor olmasi yargi denetiminde aranmaktadir.
Risk Skoru Nasil Hesaplanir?
Aracimiz, fesih turune gore bir baz risk puani belirler ve ardindan cesitli risk faktorlerini degerlendirerek toplam skoru hesaplar. Savunma alinip alinmadigi, yazili bildirim yapilip yapilmadigi, ihbar suresinin kullandirilip kullandirilmadigi, SGK bildirimlerinin duzenli olup olmadigi, isyerinde sendikanin varligi ve disiplin cezasi gecmisi gibi faktorler skoru yukselten veya dusuren unsurlar arasindadir. Sonuc yuz uzerinden bir skor ve dort kademeli risk kategorisi olarak sunulur.
Ise Iade Davasi Riski ve Bosta Gecen Sure Ucreti
Is Kanunu'nun 20. ve 21. maddeleri uyarinca, gecerli bir neden olmaksizin veya gecerli neden oldugu halde usulune uygun yapilmayan fesihlerde calisan ise iade davasi acabilir. Davanin calisan lehine sonuclanmasi halinde isveren en az dort aylik brut ucret tutarinda bosta gecen sure ucreti ve ise baslatmama durumunda dort ila sekiz aylik brut ucret tutarinda tazminat odemek zorunda kalir. Risk analizi aracimiz bu senaryolarin mali etkisini onceden hesaplayarak isvereni uyarir.
Zorunlu Arabuluculuk ve Dava Sureci
7036 sayili Is Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi uyarinca, is davalarinda dava acmadan once arabuluculuk basvurusu zorunludur. Arabuluculuk surecinde anlasmaya varilamaz ise dava yoluna gidilir. Is davalari genellikle alti ila on sekiz ay arasinda sonuclanmakta olup bu sure boyunca isverenin potansiyel yukumlulugu devam etmektedir. Arabuluculuk surecinde uzlasma bedeli belirlemek icin onceden yapilin risk analizi kritik bir hazirlik adimidir.
Fesih Oncesi Yapilmasi Gerekenler
Is hukuku uygulamasinda feshin son care ilkesi onemli bir prensiptir. Isveren, fesihten once calisana savunma hakki tanimali, yazili uyari vermeli, performans iyilestirme plani uygulamali ve tum bu surecleri belgelemelidir. Yazili bildirim yapilmadan gerceklestirilen fesihler ispat yukunu agirlastirmaktadir. Aracimiz bu adimlarin yerine getirilip getirilmedigini sorgulayarak eksik kalanlari tespit eder ve oneriler sunar.
Mali Musavirler ve Insan Kaynaklari Icin Onemi
Mali musavirler, muvekkil isletmelerin isten cikis sureclerinde hem muhasebe kayitlarinin dogru yapilmasindan hem de mali risklerin onceden degerlendirilmesinden sorumludur. Kidem tazminati karsiliginin yeterliligi, ihbar tazminati tahakkuku ve olasi dava karsiligi gibi kalemlerin bilancoya dogru yansitilmasi onemlidir. Bu analiz araci, fesih karari verilmeden once mali tablolara etkinin modellenmesini saglayarak daha bilincli kararlar alinmasina yardimci olur. Sonuclarin kesinlesmesi icin mutlaka bir is hukuku avukatina da danisilmasi tavsiye edilir.