Isten Cikis Maliyet Hesabi: Kidem, Ihbar ve Izin Ucretinin Detayli Analizi
Bir calisanin is sozlesmesinin sona ermesi durumunda isverenin odemesi gereken toplam maliyet, kidem tazminati, ihbar tazminati ve kullanilmayan yillik izin ucretinden olusmaktadir. Bu kalemlerin her birinin kendine ozgu hesaplama yontemi, vergi ve SGK kesintisi uygulamasi bulunmaktadir. Isten cikis maliyet hesaplama aracimiz, tum bu bilesenlerini tek ekranda hesaplayarak isverenlere ve mali musavirlere net bir mali tablo sunmaktadir.
Kidem Tazminati Hesaplama Esaslari
Kidem tazminati, 1475 sayili Is Kanunu'nun yururlukte kalan 14. maddesi uyarinca hesaplanir. Bir yildan fazla calismis olan isci, kanunda belirtilen fesih nedenlerinden birinin gerceklesmesi halinde kidem tazminatina hak kazanir. Hesaplamada calisanin son brut ucreti esas alinir ancak bu ucret yillik kidem tazminati tavaniyla sinirlidir. Her tam calisma yili icin otuz gunluk brut ucret tutarinda tazminat hesaplanir, kesirli yillar icin orantilama yapilir. Kidem tazminati gelir vergisinden istisna olup yalnizca binde yedi buculuk damga vergisine tabidir.
Ihbar Tazminati ve Surelerinin Hesaplanmasi
Is Kanunu'nun 17. maddesi ihbar surelerini calisma suresine gore derecelendirmistir. Alti aya kadar calisma icin iki hafta, alti ay ile bir bucuk yil arasinda dort hafta, bir bucuk yil ile uc yil arasinda alti hafta ve uc yildan fazla calisma icin sekiz haftalik ihbar suresi uygulanir. Ihbar suresi kullandirilmadan yapilan fesihlerde bu sureye karsilik gelen ucret ihbar tazminati olarak odenir. Ihbar tazminati kidem tazminatinin aksine gelir vergisi ve SGK kesintisine tabidir.
Kullanilmayan Yillik Izin Ucretinin Hesabi
Is Kanunu'nun 59. maddesi uyarinca is sozlesmesinin herhangi bir sebeple sona ermesinde calisanin hak edip de kullanmadigi yillik izin gunlerine ait ucret, son ucret uzerinden kendisine veya hak sahiplerine odenir. Izin ucreti normal ucret gibi degerlendirilir ve gelir vergisi, SGK isci payi, issizlik sigortasi ve damga vergisi kesintilerine tabi tutulur. Yillik izin hakki ise calisanin kidem suresine gore degisir: bir ila bes yil arasi on dort gun, bes ila on bes yil arasi yirmi gun ve on bes yildan fazla calisanlar icin yirmi alti gundur.
Damga Vergisi Uygulamasi
Isten cikis odemelerinde damga vergisi tum kalemlerin toplami uzerinden hesaplanir. Kidem tazminati, ihbar tazminati ve izin ucreti dahil brut toplam uzerinden binde yedi buculuk oraninda damga vergisi kesilir. Damga vergisi isverenin odeme yukumlulugu olan bir kalem degildir, calisanin brut alacagindan kesinti yapilarak vergi dairesine yatirilir. Muhasebe kayitlarinda damga vergisi 360 Odenecek Vergi ve Fonlar hesabinda takip edilir.
Brut ve Net Maliyet Farki
Isverenin bakis acisindan toplam maliyet brut tutarlarin toplamidir: kidem tazminati, ihbar tazminati ve izin ucreti. Calisanin eline gecen net tutar ise bu toplamdan damga vergisi, gelir vergisi (sadece ihbar ve izin ucretinden) ve SGK kesintileri (sadece izin ucretinden) dusuldukten sonra kalan miktardir. Bu arac, hem isveren maliyetini hem de calisanin eline gecen net tutari ayri ayri hesaplayarak taraflara tam bir seffaflik saglamaktadir.
Mali Musavirler Icin Muhasebe Kayitlari
Isten cikis odemelerinin muhasebelestirilmesinde dikkat edilmesi gereken onemli noktalar vardir. Kidem tazminati onceden ayrilmis kidem tazminati karsiligi (372 hesap) ile mahsup edilir, kalan kisim donem gideri olarak kaydedilir. Ihbar tazminati ve izin ucreti 770 Genel Yonetim Giderleri veya ilgili fonksiyon hesabinin borcuna, vergiler ve SGK kesintileri ilgili borc hesaplarina, net tutar ise 100 Kasa veya 102 Bankalar hesabinin alacagina kaydedilir. SGK isten cikis bildirgesinin on gun icinde verilmesi ve tum odemelerin banka uzerinden yapilmasi yasal zorunluluktur.