Üretim tesisinde elektrik kesintisi nedeniyle bozulan hammadde stoklarının muhasebe kaydı nasıl yapılmalı ve vergiye etkisi nedir?

Üretim Tesisinde Elektrik Kesintisi Nedeniyle Bozulan Hammadde Stoklarının Muhasebe Kaydı ve Vergi Etkisi

Elektrik kesintisi nedeniyle bozulan hammadde stokları, stok sayımı ve tutanakla tespit edilerek giderleştirilir. Bu zarar, işletmenin kontrolü dışında oluşan beklenmeyen kayıp olarak kabul edilir ve Kurumlar Vergisi (KV) matrahından indirilebilir giderdir.

Muhasebe Kaydı: Bozulan hammaddeler için stok sayımı yapılır, tutanak tutulur (fire/bozulma tutanağı). Maliyet bedeli kadar kayıt şu şekilde yapılır:

• • 654 Karşılık Giderleri / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (karşılık ayrımı için, değer düşüklüğü varsa)
  • Veya doğrudan: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar / 159 Diğer Stoklar (tam giderleştirme için)

Örnek Kayıt (100.000 TL maliyetli hammadde bozuldu):

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar   100.000
   150 Hammadde Stokları                  100.000

İşlem tutanakla belgelenir; adisyon ön belge, fatura nihai belgedir. Ay sonu stok sayımında fark analizi yapılır.

Vergi Etkisi: Bu zarar, GVK Md. 40/9 (takdir komisyonunca tespit edilmeyen zararlar) ve KVK Md. 6 kapsamında gider kabul edilir. İşletmenin elinde olmayan nedenlerle (elektrik kesintisi mücbir sebep sayılabilir) oluşan kayıplar, KV matrahından düşülür. GVK açısından ticari kazançta indirimlidir. KDV açısından stok giriş/çıkışında iade hakkı yoktur; gider KDV'si indirim konusu yapılmaz.

Pratik Çözüm ve Örnek Hesaplama: Varsayalım 2025 dönemi KV beyannamesi (2026'da verilir), 500.000 TL ciro, 300.000 TL gider, 100.000 TL bozulma zararı:

• • Toplam gider: 300.000 + 100.000 = 400.000 TL
  • KV matrahı: 500.000 - 400.000 = 100.000 TL
  • KV (%25): 25.000 TL (zarar indirimiyle matrah 200.000 TL yerine 100.000 TL olur, tasarruf 25.000 TL)

Tespit tutanakla yapılır; sigorta tazminatı varsa gelir kaydedilir.

Yasal Dayanaklar:

• • TKHGK Md. 262-263 (Stok değerleme ve kayıplar)
  • GVK Md. 40/9 (Zararlar)
  • KVK Md. 6/1-e (Gider kabulü)
  • Tek Düzen Hesap Planı 158-159-654-689 Hs. Açıklamaları