Restoranımda gün sonu kasa sayımında 5.000 TL fazla çıktı, bu farkı muhasebeleştirirken hangi hesabı kullanmalıyım nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak

Kasa sayım farklarının muhasebeleştirilmesinde temel dayanak Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Tek Düzen Hesap Planı (TDHP)’dır. Kasa fazlalığı, kaynağı tespit edilemediğinde 679 Nolu Hesap (Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar) altında izlenir. 689 Nolu Hesap (Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar) ise kasa eksiklikleri için kullanılır. KDV açısından, fazlalık bir mal veya hizmet satışına dayanmadığı için KDV hesaplanmaz. Gider pusulası düzenlenmesi de gerekmez, çünkü fazlalık bir harcama veya gider değildir.

Hesaplama Örneği

Gün sonu fiili kasa sayımı: 25.000 TL
Muhasebe kaydına göre kasa bakiyesi: 20.000 TL
Fazlalık: 5.000 TL

Fazlalık kaynağı tespit edilemediği için 5.000 TL’nin tamamı 679 hesaba alacak kaydedilir. KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• 1. Adım: Kasa sayım fişi düzenleyin. Fişte fiili tutar, kaydi tutar ve farkı belirtin. Yetkili imzalarını alın.
• 2. Adım: Fazlalığın kaynağını araştırın (satış hatası, sehven fazla para alma, muhasebe kayıt hatası vb.). Kaynak bulunamazsa 679 hesaba aktarın.
• 3. Adım: Muhasebe kaydını aşağıdaki gibi yapın:

Muhasebe Kaydı (Örnek):

------------------------------ / ---------------------------
100 KASA HESABI 5.000 TL
679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 5.000 TL
* Kasa fazlalığının kaydı *
------------------------------ / ---------------------------

• 4. Adım: Gelir tablosunda 679 hesap, olağandışı gelir olarak raporlanır. Kurumlar vergisi beyannamesinde bu tutar “Kanunen Kabul Edilmeyen Gider” veya “İstisna” kapsamında değildir; vergiye tabi gelir olarak eklenir.
• 5. Adım: KDV yönünden herhangi bir işlem yapmayın. Fazlalık KDV’ye tabi değildir. Gider pusulası düzenlemeyin.
• 6. Adım: e-Defter ve e-Fatura uygulamalarında bu kaydı standart muhasebe fişi olarak işleyin. Özel bir e-Fatura veya e-Arşiv düzenlemesi gerekmez.
• 7. Adım: Yıl sonunda 679 hesap bakiyesini 690 Dönem Kar veya Zararı hesabına aktararak kapatın.

Önemli Uyarılar

• SGK ve İşçilik: Kasa fazlalığı işçilikle ilgili değildir, SGK bildirimi gerekmez.
• Vergisel Risk: Sürekli ve yüksek tutarlı kasa fazlalıkları, vergi incelemesinde kayıt dışı hasılat şüphesi doğurabilir. Dönemsellik ilkesi gereği her ay sonu kasa sayımı yaparak farkları anlık kaydedin.
• Resmi Kaynak: Detaylı bilgi için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)’in “Kasa Sayım Farkları” konulu sirküleri ve Resmi Gazete’de yayımlanan VUK Genel Tebliğleri incelenebilir.

Onemli Noktalar

• Kasa fazlalığı 679 Nolu Hesap (Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar) ile kaydedilir, 689 hesap eksiklik içindir.
• KDV hesaplanmaz ve gider pusulası düzenlenmez; fazlalık mal/hizmet satışı değildir.
• Adım adım: sayım fişi düzenle, kaynağı araştır, muhasebe kaydını yap (100/679), dönem sonunda 690’a aktar.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.