Restoranımda garsonun adisyonsuz yaptığı satış sonrası kasa fazlası çıktı, bu tutarı hangi muhasebe hesabına kaydetmeliyim nasil hesaplanir?

Yasal Dayanak

Bu durum, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) madde 227-231 kapsamında belgesiz satış yasağına aykırılık oluşturur. Ayrıca 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu madde 1 uyarınca ticari faaliyet kapsamındaki her türlü teslim ve hizmet KDV'ye tabidir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 3 uyarınca kayıt dışı hasılat, prim matrahını etkileyebilir. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Resmî Gazete ilgili düzenlemeler için temel kaynaktır.

Hangi Hesaba Kaydedilmeli?

Kayıt dışı hasılat, 600 Yurtiçi Satışlar hesabına kaydedilmelidir. 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı, olağan dışı ve tek seferlik gelirler içindir; ancak burada söz konusu olan işletmenin asıl faaliyet konusu olan yemek servisinden elde edilen bir hasılattır. Adisyonsuz satış da olsa, bu bir satış işlemidir ve hasılatın niteliği değişmez. Aynı anda kasa hesabı (100 Kasa) borçlandırılır, satış hasılatı (600) alacaklandırılır.

KDH Hesaplama ve Beyan Zorunluluğu

Evet, bu tutar için KDV hesaplanması ve beyan edilmesi zorunludur. KDV, hasılatın bünyesinde yer alır. Örneğin 3.000 TL kasa fazlası tespit edildiyse, bu tutar KDV dahil bir bedeldir (restoran hizmetlerinde KDV oranı %10 veya %8 olabilir, genellikle %10). KDV hariç tutar: 3.000 / 1,10 = 2.727,27 TL (matrah). KDV tutarı: 3.000 - 2.727,27 = 272,73 TL. Muhasebe kaydı: 100 Kasa 3.000 TL borç, 600 Yurtiçi Satışlar 2.727,27 TL alacak, 391 Hesaplanan KDV 272,73 TL alacak. Bu KDV, 1 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilir.

Gelir Vergisi ve SGK Etkisi

Bu tutar, kurumlar vergisi veya gelir vergisi matrahına eklenir. Ayrıca, bu satışı yapan garsonun ücreti üzerinden SGK prim matrahı eksik bildirilmiş olabilir. İşveren, bu durumu düzelterek SGK'ya ek prim ödemek zorunda kalabilir. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereği kayıt dışı hasılat, prim matrahını etkiler.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• 1. Adım: Kasa fazlasını tespit edin ve belgelendirin. Garsonun ifadesini alın, tutanak tutun.
• 2. Adım: 3.000 TL'yi KDV dahil kabul ederek KDV matrahını hesaplayın: 3.000 / 1,10 = 2.727,27 TL.
• 3. Adım: Muhasebe kaydını yapın: 100 Kasa 3.000 TL borç, 600 Yurtiçi Satışlar 2.727,27 TL alacak, 391 Hesaplanan KDV 272,73 TL alacak.
• 4. Adım: İlgili dönem KDV beyannamesinde bu tutarı beyan edin. GİB'in e-Beyanname sistemi üzerinden düzeltme beyannamesi verilebilir.
• 5. Adım: Gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde bu hasılatı gelir olarak gösterin.
• 6. Adım: SGK'ya bildirim yapın. Garsonun ücret bordrosunu düzeltin, ek prim ödeyin. SGK İl Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurun.
• 7. Adım: e-Defter ve e-Fatura uygulaması kapsamında iseniz, bu satış için düzeltme faturası veya gider pusulası düzenleyin (gider pusulası garsona ödeme yapılıyorsa kullanılır, ancak burada garson işletme adına tahsilat yapmıştır; duruma göre iç yüzde kullanılabilir).
• 8. Adım: VUK madde 359 kapsamında belgesiz satış cezasıyla karşılaşmamak için gerekli belgeleri tamamlayın.

Önemli Uyarı

Bu işlem, kayıt dışı hasılatın kayıtlara alınmasıdır. Ancak garsonun bu satışı yapması, işletme için bir iç kontrol zafiyetidir. Garsondan bu tutarı tahsil etme hakkınız doğabilir; bu durumda 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabı kullanılabilir. Ayrıca, sürekli tekrarlıyorsa, işletme sahibi olarak SGK ve vergi cezalarına maruz kalabilirsiniz. GİB'in 'Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele' genelgeleri ve Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğler takip edilmelidir.

Onemli Noktalar

• Kayıt dışı hasılat 600 Yurtiçi Satışlar hesabına kaydedilmeli, 679 kullanılmamalıdır.
• KDV hesaplanması zorunludur; 3.000 TL KDV dahil kabul edilerek matrah bulunur.
• SGK prim matrahı etkilenir; garsonun bordrosu düzeltilmeli ve ek prim ödenmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.