Restoran işletmemde garson adisyonsuz servis yapıp parayı elden aldı, bu kayıt dışı hasılatı nasıl muhasebeleştirip beyan etmeliyim?

Yasal Dayanak

Bu durum, Vergi Usul Kanunu (VUK) madde 227-231 kapsamında belge düzenine aykırılık teşkil eder. Kayıt dışı hasılat, Kurumlar Vergisi Kanunu madde 6 ve KDV Kanunu madde 1'e göre vergilendirilmelidir. Ayrıca, SGK primleri açısından garsonun bu işlemi işveren adına yapması halinde, işverenin sorumluluğu doğar. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Resmi Gazete mevzuatı esas alınmalıdır.

Adım Adım Yapılması Gerekenler

• 1. Tespit ve Belgeleme: Garsonun elden tahsil ettiği tutar tespit edilir. Müşteriye fatura veya perakende satış fişi düzenlenmemişse, garsonla yapılan yazılı görüşme ve varsa kamera kayıtları delil olarak saklanır.
• 2. Muhasebe Kaydı: Kayıt dışı hasılat, 391. Hesaplanan KDV ve 600. Yurtiçi Satışlar hesabına kaydedilir. Örnek: 10.000 TL hasılat ve %10 KDV (restoran hizmeti için geçerli oran) için:
  Borç: 100. Kasa Hesabı 11.000 TL
  Alacak: 600. Yurtiçi Satışlar 10.000 TL
  Alacak: 391. Hesaplanan KDV 1.000 TL
  Not: Kasa hesabına alacak kaydı, garsonun elden tahsil ettiği tutarın işletme kasasına intikal ettiğini gösterir.
• 3. KDV Beyanı: Bu tutar, 1 No.lu KDV Beyannamesi'nin 'Matrah' ve 'Hesaplanan KDV' satırlarına eklenir. Beyanname verilirken gecikme faizi hesaplanmaması için bir an önce beyan edilmelidir.
• 4. Kurumlar Vergisi Beyanı: Hasılat, yıllık Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde 'Ticari Kazanç' olarak gösterilir. Geçmiş yıla aitse, düzeltme beyannamesi verilir.
• 5. Pişmanlık veya İzaha Davet Müessesesi:
  • Pişmanlık: VUK madde 371 kapsamında, vergi incelemesi başlamadan önce beyanda bulunulursa, ceza indirimi uygulanır. GİB'e dilekçe ile başvurulur.
  • İzaha Davet: VUK madde 370 kapsamında, izaha davet yazısı gelirse, 15 gün içinde beyan verilir ve ceza %50 indirimli uygulanır.
  • Öneri: Henüz inceleme başlamamışsa, pişmanlık başvurusu yapılması en avantajlı yoldur.
• 6. SGK Bildirimi: Garsonun bu işlemi işveren adına yapması halinde, bu hasılat SGK prim matrahına eklenmez; ancak garsonun kendi adına kayıt dışı gelir elde ettiği tespit edilirse, işverenin sorumluluğu doğmaz. SGK'ya durumu bildirmek için e-Bildirge üzerinden düzeltme yapılabilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Garsonun bu işlemi işveren bilgisi dışında yapması halinde, işveren VUK madde 227 kapsamında belge düzenine uymamaktan sorumlu olur; ancak garsonun kusuru varsa, işveren rücu edebilir.
• e-Defter/e-Fatura kullanılıyorsa, kayıt dışı hasılatın sonradan kaydedilmesi durumunda, e-Defter beratı güncellenmeli ve e-Fatura düzenlenmelidir.
• GİB'in www.gib.gov.tr adresinden pişmanlık ve izaha davet başvuru kılavuzları incelenmelidir.

Onemli Noktalar

• Garsonun adisyonsuz servisi, VUK madde 227'ye aykırıdır ve kayıt dışı hasılat oluşturur.
• Muhasebe kaydı: 100 Kasa hesabına borç, 600 Satışlar ve 391 KDV'ye alacak kaydı yapılır.
• KDV ve Kurumlar Vergisi beyanları gecikme faiziyle birlikte yapılmalı; pişmanlık veya izaha davet başvurusu değerlendirilmelidir.

Not: Nihai uygulama oncesi GIB, SGK ve Resmi Gazete duyurulari ile teyit ediniz.