Yurt İçi Satışlarda Dövizli Fatura Kesmek ve Dövizle Tahsilat Yapmak Mümkün mü?

23.05.2026 19 görüntülenme

Yurt İçi Satışlarda Dövizli Fatura Kesmek ve Dövizle Tahsilat Yapmak Mümkün mü?

Türkiye’de yerleşik firmalar arasında yapılan mal satışlarında dövizli fatura düzenlenmesi vergisel açıdan mümkündür. Ancak bu imkân sınırsız değildir. İşlemin yapıldığı tarihteki Vergi Usul Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu ve Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı birlikte değerlendirilmelidir.

Genel kural olarak yurt içi bir satış faturasında bedel yabancı para birimiyle gösterilebilir; fakat fatura üzerinde Türk lirası karşılığının da yer alması, KDV matrahının TL olarak hesaplanması ve yasal defter kayıtlarının TL tutulması gerekir. Ayrıca işlemin dövizle kararlaştırılmasına Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı bakımından izin verilmiş olması şarttır.

Sadece Döviz Tutarı Yazılı Fatura Düzenlenebilir mi?

Yurt içi işlemlerde sadece döviz tutarı içeren ve TL karşılığı hiç gösterilmeyen fatura düzenlenmesi Vergi Usul Kanunu açısından risklidir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 215’inci maddesi uyarınca kayıt ve belgelerde Türk para biriminin esas alınması gerekir. Aynı maddede, belgelerin Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla yabancı para birimine göre de düzenlenebileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle yurt içindeki bir alıcıya USD, EUR veya başka bir yabancı para birimi üzerinden fatura düzenlenebilir; ancak faturada yabancı para tutarıyla birlikte TL karşılığı, kullanılan kur, KDV matrahı ve KDV tutarı uygulamaya uygun şekilde gösterilmelidir. Yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde TL karşılığı gösterme zorunluluğu bakımından farklı değerlendirmeler söz konusu olabilir; bu yazının konusu ise yurt içi satışlardır. (Genel kural yurt dışındaki müşteriye düzenlenecek faturalarda sadece döviz tutarının gösterilmesi mevzuat bakımından mümkündür.)

Dövizli Fatura ile Dövizle Sözleşme Aynı Şey mi?

Dövizli fatura düzenlemek, işlemin Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı kapsamında dövizle kararlaştırılabileceği anlamına tek başına gelmez. Vergi mevzuatı faturanın nasıl düzenleneceğini ve nasıl kayda alınacağını belirlerken, dövizle sözleşme yapılıp yapılamayacağı 32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar ve bu Karara ilişkin 2008-32/34 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilir.

Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında yapacakları bazı sözleşmelerde döviz cinsinden veya dövize endeksli bedel belirlenmesi yasaklanmış, bazı sözleşmelerde ise istisna tanınmıştır. Taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde, genel olarak döviz cinsinden bedel kararlaştırılması mümkündür. Buna karşılık taşıt satışları, gayrimenkul satışları ve bazı hizmet veya eser sözleşmeleri bakımından sınırlamalar gündeme gelebilir. Genel olarak bir ürün, malzeme, emtia vb. menkul kıymet olarak da adlandırıldığı için bunlar için döviz bazında satış faturası düzenlenebilir.

Yurt İçi Mal Satışında Dövizle Tahsilat Yapılabilir mi?

Taşıt dışındaki menkul mal satışlarında, tarafların Türkiye’de yerleşik olması halinde dahi bedelin döviz cinsinden kararlaştırılması genel olarak mümkündür. Bu tür bir satışta fatura yabancı para birimiyle düzenlenebilir ve tahsilat da döviz olarak yapılabilir. Ancak faturada TL karşılığı gösterilmeli, muhasebe kayıtları TL tutulmalı ve KDV matrahı TL olarak hesaplanmalıdır. Geçmişte farklı tarihlerde belli tarih aralıklarında ekonomik nedenlerle malzeme satışlarında fatura dövizli düzenlenebiliyor ancak tahsilat ve ödemeleri sadece TL olarak yapılabiliyordu. Bu nedenle bu yazıdaki bilgilerde sonradan yapılabilecek yasal düzenleme değişiklikleri olabileceğini göz önüne alarak güncel yasal düzenlemelerin takip edilmesi önemlidir.

Tahsilatın döviz olarak yapılması halinde ayrıca ödeme ve tahsilatın belgelendirilmesine ilişkin tevsik zorunluluğu dikkate alınmalıdır. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri uyarınca belirlenen sınırları aşan tahsilat ve ödemelerde banka, finansal kurum veya yetkili aracı kurumlar üzerinden işlem yapılması gerekir. Bu husus, hem TL hem döviz cinsinden tahsilatlar için önemlidir.

Pratik Özet Tablosu

Konu	Genel Kural	Pratik Sonuç
Yurt içi dövizli fatura	TL karşılığı gösterilmek şartıyla mümkündür.	Sadece döviz tutarı yazılması VUK 215 maddeye aykırılık oluşturacağı için ceza riskli barındırır.
Yasal defter kayıtları	Türk lirası esas alınır.	Fatura dövizli olsa da muhasebe kaydı TL yapılır.
KDV matrahı	Döviz bedel TL’ye çevrilir.	KDV matrahı TL olarak hesaplanır.
Dövizle tahsilat	İşlem türü dövizle kararlaştırmaya uygunsa mümkündür.	Taşıt dışı menkul mal satışlarında genel olarak mümkündür.
Kur farkı	Sonradan oluşan fark KDV’ye tabi olabilir.	Satıcı veya alıcı lehine kur farkı faturası düzenlenmesi gerekebilir.

Dövizli Faturada Hangi Kur Kullanılmalıdır?

3065 sayılı KDV Kanunu’nun 26’ncı maddesine göre bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur üzerinden Türk parasına çevrilir. Borsa rayici bulunmayan yabancı paralarda uygulamada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınmaktadır. Gelir İdaresi uygulamalarında da dövizli faturalarda TL karşılığının gösterilmesi ve KDV matrahının TL olarak belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Taraflar ticari olarak farklı bir kur üzerinde anlaşmış olsalar dahi, KDV matrahı ve muhasebe kayıtları bakımından vergi mevzuatındaki kuralların ayrıca dikkate alınması gerekir. Özellikle e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarında döviz kodu, kur bilgisi, TL karşılığı, KDV matrahı ve toplam tutar alanlarının doğru doldurulması önemlidir.

Kur Farkı Faturası Ne Zaman Düzenlenir?

Dövizli satışlarda fatura tarihi ile tahsilat tarihi arasında kur değişikliği oluşabilir. Satıcı lehine kur farkı oluşması halinde bu fark, KDV Kanunu’nun 24’üncü maddesi kapsamında matraha dahil unsurlar arasında değerlendirilir. Bu durumda asıl teslim veya hizmet hangi KDV oranına tabi ise kur farkına da aynı KDV oranı uygulanır.

Alıcı lehine kur farkı oluşması halinde de işlemin mahiyetine göre alıcı tarafından satıcıya kur farkı faturası düzenlenmesi gerekebilir. Bu nedenle dövizli satışlarda tahsilat tarihi, tahsil edilen döviz tutarı, tahsilat kuru ve fatura tarihindeki TL karşılığı birlikte izlenmelidir.

Uygulama Tablosu: Hangi İşlemde Dövizli Fatura ve Tahsilat Mümkün?

İşlem Türü	Dövizli Bedel Kararlaştırma	Fatura Düzeni	Dikkat Edilecek Husus
Taşıt dışı menkul mal satışı	Genel olarak mümkündür.	Döviz tutarı ve TL karşılığı gösterilir.	KDV ve muhasebe kaydı TL yapılır.
Taşıt satışı	Genel olarak sınırlamaya tabidir.	Dövizli fatura düzenlenmeden önce mevzuat kontrolü gerekir.	32 sayılı Karar ve Tebliğ hükümleri incelenmelidir.
Gayrimenkul satışı	Türkiye’de yerleşikler arasında genel olarak yasak kapsamındadır.	TL esaslı işlem yapılmalıdır.	Sözleşme ve ödeme yükümlülükleri kontrol edilmelidir.
Hizmet veya eser sözleşmeleri	İstisnaya göre değişir.	İşlem türüne göre değerlendirilir.	Tarafların yerleşiklik durumu ve hizmetin niteliği önemlidir.
Yurt içi dövizli mal satışı tahsilatı	İşlem dövizle kararlaştırmaya uygunsa mümkündür.	e-Fatura veya kağıt faturada TL karşılığı bulunmalıdır.	tevsik zorunluluğu dikkate alınmalıdır.

e-Fatura ve e-Arşiv Faturada Dövizli İşlemler Nasıl Gösterilir?

e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarında yabancı para birimiyle belge düzenlenmesi teknik olarak mümkündür. Ancak belge üzerinde döviz cinsi, döviz tutarı, kur bilgisi, TL karşılığı, KDV matrahı ve KDV tutarının doğru şekilde yer alması gerekir. Elektronik belge sistemleri dövizli işlem yapılmasına izin verse de, bu durum işlemin 32 sayılı Karar bakımından serbest olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle şirketler, yalnızca muhasebe programının dövizli fatura kesmeye izin vermesine dayanarak işlem yapmamalı; sözleşme türünü, tarafların Türkiye’de yerleşik olup olmadığını, mal veya hizmetin niteliğini ve dövizle ödeme yasağı kapsamını ayrıca değerlendirmelidir.

KDV İstisnası olan bir hizmet için yurt içindeki bir alıcıya düzenlenen fatura örneği;

Dövizli Faturalarda Muhasebe ve Vergisel Kayıtlar

Vergi Usul Kanunu’na göre yasal defterler Türk lirası üzerinden tutulur. Dövizli faturalar, faturanın düzenlendiği tarihteki kurla TL’ye çevrilerek kayıtlara alınır. Dönem sonlarında dövizli alacak ve borçlar Vergi Usul Kanunu’nun 280’inci maddesi uyarınca değerlemeye tabi tutulur. Değerleme sonucunda oluşan kambiyo karı veya zararı gelir tablosuna yansıtılır.

KDV açısından ise fatura tarihinde hesaplanan TL matrah esas alınır. Bedelin daha sonra tahsil edilmesi nedeniyle oluşan kur farkı, KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Bu yönüyle dövizli faturalar hem satış anında hem tahsilat anında muhasebe ve KDV takibi gerektirir.

Sık Yapılan Hatalar

Hata	Risk	Doğru Yaklaşım
Yurt içindeki müşteriye düzenlenen faturada yalnızca USD veya EUR tutarı yazılması	VUK 215 açısından belge düzeni riski doğar.	TL karşılığı ve kur bilgisi gösterilmelidir.
Her yurt içi işlemde döviz serbest sanılması	32 sayılı Karar kapsamında idari yaptırım riski oluşabilir.	İşlem türü ve istisnalar kontrol edilmelidir.
Kur farkına KDV hesaplanmaması	Eksik KDV beyanı gündeme gelebilir.	Kur farkı faturası ve KDV oranı kontrol edilmelidir.
Döviz tahsilatının nakit yapılması	Tevsik zorunluluğu ihlali oluşabilir.	Güncel sınırlar dikkate alınarak finansal kurumlar kullanılmalıdır.
Dövizli alacak ve borçların dönem sonunda değerlenmemesi	Gelir veya giderin eksik beyanı söz konusu olabilir.	VUK 280 kapsamında değerleme yapılmalıdır.

Şirketler İçin Pratik Kontrol Listesi

Dövizli satış yapılmadan önce şu kontrollerin yapılması uygulamada önemli fayda sağlar:

1. Satışın taşıt dışı menkul mal satışı olup olmadığı belirlenmelidir.
2. Tarafların Türkiye’de yerleşik olup olmadığı kontrol edilmelidir.
3. Sözleşme, sipariş formu veya teklifin dövizle düzenlenmesine izin verilip verilmediği incelenmelidir.
4. Fatura üzerinde döviz tutarıyla birlikte TL karşılığı yer almalıdır.
5. KDV matrahı ve KDV tutarı TL olarak hesaplanmalıdır.
6. Tahsilat bankacılık sistemi üzerinden belgelendirilmelidir.
7. Tahsilat tarihinde kur farkı oluşup oluşmadığı takip edilmelidir.
8. Dönem sonlarında dövizli alacak ve borçlar değerlemeye tabi tutulmalıdır.

Özet

Yurt içi mal satışlarında kısıtlama getirilen durumlar haricinde dövizli fatura düzenlenebilir; ancak fatura yalnızca döviz tutarıyla bırakılmamalı, TL karşılığı mutlaka gösterilmelidir. Taşıt dışındaki menkul mal satışlarında dövizle bedel belirlenmesi ve dövizle tahsilat yapılması genel olarak mümkündür. Buna karşılık taşıt satışları, gayrimenkul işlemleri ve bazı hizmet veya eser sözleşmeleri bakımından dövizle sözleşme yasağı veya sınırlamalar uygulanabilir.

Vergisel açıdan dövizli faturada KDV matrahı TL olarak belirlenir, yasal defter kayıtları TL tutulur, tahsilat tarihinde oluşan kur farkları KDV ve muhasebe yönünden ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle dövizli satış yapan işletmelerin hem vergi mevzuatını hem Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatını birlikte dikkate alması gerekir.

Yasal Dayanak Tablosu

Mevzuat	İlgili Madde veya Bölüm	Düzenlemenin Konusu	Yazıdaki Önemi
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 215 – Kayıt nizamı	Kayıt ve belgelerde Türk para biriminin esas alınması, yabancı para birimli belgelerde TL karşılığı gösterilmesi	Yurt içi dövizli faturada TL karşılığı zorunluluğunun temel dayanağıdır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 229 ve 230	Faturanın tanımı ve faturada bulunması gereken bilgiler	Faturanın belge düzeni yönünden taşıması gereken unsurları açıklar.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu	Madde 280	Yabancı paraların ve yabancı para cinsinden alacak ve borçların değerlenmesi	Dövizli alacak ve borçların dönem sonu değerlemesinde esas alınır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu	Madde 20 – Matrah	Teslim ve hizmetlerde KDV matrahı	Dövizli satışlarda KDV matrahının belirlenmesinde uygulanır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu	Madde 24 – Matraha dahil unsurlar	Kur farkı dahil çeşitli gelirlerin KDV matrahına dahil edilmesi	Kur farkı faturalarında KDV hesaplanmasının dayanağıdır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu	Madde 26 – Döviz ile yapılan işlemler	Döviz bedelinin TL’ye çevrilmesi	Dövizli faturada kur ve TL matrah hesabı bakımından önemlidir.
KDV Genel Uygulama Tebliği	III/A – Matrah, kur farklarına ilişkin açıklamalar	Dövizli işlemlerde kur farklarının KDV karşısındaki durumu	Kur farkı faturası ve KDV oranı uygulamasında dikkate alınır.
32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar	Madde 4/g	Türkiye’de yerleşik kişilerin bazı sözleşmelerde döviz veya dövize endeksli bedel belirleme sınırlamaları	Dövizle sözleşme ve tahsilatın mümkün olup olmadığını belirler.
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara İlişkin Tebliğ	2008-32/34 sayılı Tebliğ, Madde 8	Dövizle sözleşme yasağına ilişkin istisnalar	Taşıt dışı menkul mal satışlarında dövizli bedel uygulamasının değerlendirilmesinde kullanılır.
1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun	Madde 3	Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatına aykırılıklarda yaptırımlar	Dövizle sözleşme yasağına aykırılık halinde idari yaptırım riskini gösterir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu	Madde 99	Yabancı para borçlarında ödeme	Döviz borçlarının ifasında genel borçlar hukuku çerçevesini açıklar.
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği	e-Belge uygulamalarına ilişkin düzenlemeler	e-Fatura ve e-Arşiv Fatura belge düzeni	Elektronik ortamda dövizli fatura düzenlenmesinde dikkate alınır.
459 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve değişiklikleri	Tahsilat ve ödemelerin tevsiki	Belirli tutarı aşan tahsilat ve ödemelerin finansal kurumlar aracılığıyla yapılması	Dövizli tahsilatların belgelendirilmesi açısından önemlidir.

Önerilen Diğer İçerikler

Hesaplama Araçları

Yurt Dışı Nakliye Faturası İptali, İtirazı ve İade Faturası: Hizmet Gerçekleşmezse Ne Yapılır?

Bağımlı SMMM 10 Gün SGK ile Şirket Defteri Tutabilir mi?

Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.

Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.