SMMM ve YMM’lerde Bireysel Büro ile Mesleki Şirket Aynı Anda Açılabilir mi?
SMMM ve YMM’lerde Bireysel Büro ile Mesleki Şirket Aynı Anda Açılabilir mi?
Bir meslek mensubunun çalışmalarını sürdürdüğü bireysel büro faaliyeti var ise bu meslek mensubu aynı zamanda farklı bir adreste mesleki şirket kurarak veya kurulu şirkete ortak olarak bu şirkette de mesleki faaliyette bulunamayacaktır.
Aynı adreste şirket kurarak ya da kurulu şirkete ortak olarak mesleki faaliyet icrası mümkündür.
Meslek mensupları, kendi bireysel faaliyetlerinin ya da şirket yetkililiklerinin yanı sıra aynı adreste olup olmadığına bakılmaksızın bağımsız denetim amacıyla kurulmuş bir mesleki şirkette de yetki kullanabileceklerdir.
Bu blog yazısında SMMM mesleki şirket kuruluşu, bireysel büro faaliyeti, şahıs mükellefiyeti olarak ifade edilen serbest meslek faaliyeti, anonim şirket veya limited şirketle çalışma ve bağımsız denetim şirketleri bakımından uygulamada dikkat edilmesi gereken başlıklar açıklanmaktadır.
Meslek Mensubu Açısından Şahıs Şirketi Ne Anlama Gelir?
SMMM ve YMM uygulamasında şahıs şirketi ifadesi çoğu zaman teknik olmayan şekilde kullanılmaktadır. Meslek mensubunun kendi adına büro açarak faaliyet göstermesi, ticari anlamda bir şahıs işletmesi kurduğu anlamına gelmez. Mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik faaliyeti, kural olarak serbest meslek faaliyeti niteliğindedir.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 65. maddesine göre serbest meslek kazancı, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasından doğan kazançtır. SMMM ve YMM’lerin bireysel büro faaliyetleri de bu kapsamda değerlendirilir.
Bu nedenle meslek mensubunun kendi adına açacağı bireysel büro, vergi tekniği bakımından serbest meslek kazancı mükellefiyeti doğurur. Buna karşılık anonim şirket veya limited şirket şeklinde kurulan mesleki şirket, ayrı bir tüzel kişilik olup kurumlar vergisi mükellefi olarak değerlendirilir.
Bireysel Büro ile Mesleki Şirket Aynı Anda Yürütülebilir mi?
Meslek mensubunun bireysel büro faaliyeti varken, aynı zamanda aynı adreste olmak koşuluyla mesleki şirket kurması veya mevcut mesleki şirkete ortak olması mümkündür; ancak bu imkân sınırsız değildir. Meslek mevzuatındaki ana sınırlama, meslek mensubunun birden fazla adreste faaliyet gösteren mesleki işyeri veya büro üzerinden faaliyet yürütmemesidir.
Uygulamada kabul edilen yaklaşım, bireysel faaliyetin yürütüldüğü adreste mesleki şirket kurulması veya mevcut mesleki şirket faaliyetinin aynı adreste yürütülmesidir. Buna karşılık meslek mensubu bir adreste bireysel büro faaliyetine devam ederken, farklı bir adreste bulunan mesleki şirkette de mesleki faaliyet icra ederse, bu durum birden fazla büro edinme ve farklı işyerlerinde mesleki faaliyet yürütme yasağı yönünden yasak kapsamındadır.
Burada belirleyici olan husus, yalnızca şirket ortaklığı değildir. Meslek mensubunun fiilen nerede mesleki faaliyet yürüttüğü, oda kayıtlarında hangi adresin bulunduğu, tabelanın nasıl düzenlendiği, mükellef sözleşmelerinin hangi unvanla yapıldığı ve mesleki sorumluluğun hangi yapı üzerinden üstlenildiği birlikte değerlendirilir.
Aynı Adreste Bireysel Büro ve Mesleki Şirket Faaliyeti Nasıl Değerlendirilir?
Aynı adreste yürütülen bireysel büro ve mesleki şirket faaliyeti, meslek mevzuatına uygun şekilde oda kayıtlarına bildirilmek, şirket ana sözleşmesi ve faaliyet konusu mesleki düzenlemelere uygun olmak, unvan ve tabela kurallarına uyulmak ve sözleşmeler doğru taraf adına düzenlenmek şartıyla mümkündür.
Ancak aynı adreste bulunmak tek başına yeterli görülmemelidir. Mesleki şirketin ortaklarının 3568 sayılı Kanun kapsamında meslek mensubu olması, şirket faaliyet konusunun mesleki faaliyetle sınırlı tutulması, ticari faaliyet yasağını ihlal edecek işlere girilmemesi ve oda nezdinde gerekli bildirimlerin yapılması gerekir.
Vergisel açıdan ise bireysel serbest meslek mükellefiyeti ile şirket mükellefiyeti birbirinden ayrıdır. Bireysel faaliyet için serbest meslek makbuzu veya e-Serbest Meslek Makbuzu düzenlenirken, şirketin verdiği hizmetlerde belge düzenleme, KDV, kurumlar vergisi ve defter yükümlülükleri şirket üzerinden takip edilir.
Farklı Adreste Bireysel Büro ve Mesleki Şirket Faaliyeti Neden RYasak Kapsamındadır?
Meslek mensuplarının aynı anda farklı adreslerde bireysel büro ve mesleki şirket üzerinden faaliyet yürütmesi, meslek mevzuatı bakımından en riskli alanlardan biridir. Çünkü 3568 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerin amacı, mesleki faaliyetin bağımsızlık, sorumluluk, denetlenebilirlik ve meslek onuruna uygunluk ilkeleri içinde yürütülmesini sağlamaktır.
Farklı adreslerde yürütülen çift faaliyet, meslek mensubunun birden fazla mesleki işyeri edinmesi, yetki ve sorumluluğun dağılması, mükellef ilişkisinin belirsizleşmesi, reklam ve haksız rekabet kurallarının ihlali veya oda kayıtlarının gerçeği yansıtmaması gibi sonuçlara yol açabilir. Başka meslek mensuplarının fiilen benzer şekilde çalışıyor olması, bu uygulamanın mevzuata uygun olduğu anlamına gelmez.
Oda veya TÜRMOB tarafından yapılacak tespitlerde, her somut olayın kendi koşulları değerlendirilir. Uygunsuzluk halinde uyarı, kınama, geçici alıkoyma gibi disiplin süreçleri ve oda kayıtlarının düzeltilmesine yönelik işlemler gündeme gelebilir.
Bağımsız Denetim Şirketlerinde Yetki Kullanımı Ayrı Değerlendirilir mi?
Bağımsız denetim faaliyeti, 3568 sayılı Kanun kapsamındaki mesleki faaliyetlerle bağlantılı olmakla birlikte, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirme ve gözetim süreçlerine tabi ayrı bir düzenleme alanıdır. Bu nedenle meslek mensubunun bireysel bürosu veya mesleki şirket yetkililiği yanında, bağımsız denetim amacıyla kurulmuş bir denetim kuruluşunda yetki kullanması farklı esaslara göre değerlendirilebilir.
Bağımsız denetim kuruluşlarında ortaklık, sorumlu denetçilik veya denetçi olarak görev alınması bakımından KGK düzenlemeleri, Bağımsız Denetim Yönetmeliği, etik kurallar, bağımsızlık şartları ve denetim kuruluşu kayıtları dikkate alınmalıdır. Bu alan, klasik anlamda SMMM bürosu veya SMMM mesleki şirketi açma konusuyla karıştırılmamalıdır. bağımsız denetim faaliyetinde mesleki bağımsızlık, çıkar çatışması ve denetim etiği ayrıca önem taşır.
Meslek mensupları, kendi bireysel faaliyetlerinin ya da şirket yetkililiklerinin yanı sıra aynı adreste olup olmadığına bakılmaksızın bağımsız denetim amacıyla kurulmuş bir mesleki şirkette de yetki kullanabileceklerdir.
Özet Tablosu
| Durum | Adres | Genel Değerlendirme | Dikkat Edilecek Husus |
|---|---|---|---|
| Bireysel SMMM veya YMM bürosu | Tek mesleki adres | Mümkündür | Oda kaydı, vergi açılışı ve mesleki sözleşmeler uyumlu olmalıdır |
| Bireysel büro ve mesleki şirket | Aynı adres | Şartları varsa mümkündür | Oda bildirimi, şirket ana sözleşmesi ve unvan kullanımı doğru yapılmalıdır |
| Bireysel büro ve mesleki şirket | Farklı adres | Meslek mevzuatı açısından yasak kapsamındadır. | Birden fazla mesleki işyeri yasağı ve disiplin hükümleri gündeme gelebilir |
| Ticari şahıs işletmesi | Herhangi bir adres | Kural olarak yasaktır | 3568 sayılı Kanun’daki ticari faaliyet yasağına dikkat edilmelidir |
| Bağımsız denetim kuruluşunda yetki | Denetim kuruluşu adresi aynı veya ayrı adreste olabilir | Ayrı düzenlemelere tabidir | KGK yetkilendirmesi, bağımsızlık ve etik kurallar ayrıca incelenmelidir |
Mesleki Şirket Kurarken Uygulama Adımları
Mesleki şirket kuruluşu veya mevcut bireysel büro ile birlikte faaliyet planlanırken yalnızca ticaret sicili işlemleri değil, meslek odası ve vergi mevzuatı işlemleri de eş zamanlı yürütülmelidir. Özellikle anonim şirket veya limited şirket yapısında faaliyet gösterecek meslek mensuplarının, şirket ana sözleşmesindeki faaliyet konusunu meslek mevzuatına uygun şekilde belirlemesi gerekir.
| Aşama | Yapılacak İşlem | Pratik Not |
|---|---|---|
| 1 | Çalışma modelinin belirlenmesi | Bireysel büro, ortaklık bürosu veya mesleki şirket modeli netleştirilmelidir |
| 2 | Adres uygunluğunun kontrolü | Bireysel faaliyet ve mesleki şirket aynı adreste planlanıyorsa kira, ruhsat ve oda kayıtları uyumlu olmalıdır |
| 3 | Oda görüşü ve bildirimleri | Bağlı olunan SMMM veya YMM odasından güncel uygulama teyit edilmelidir |
| 4 | Şirket ana sözleşmesi | Faaliyet konusu yalnızca mesleki faaliyetle uyumlu olmalı, ticari faaliyet yasağı ihlal edilmemelidir |
| 5 | Vergi mükellefiyeti | Bireysel faaliyet ve şirket faaliyetinin defter, belge ve beyan yükümlülükleri ayrı takip edilmelidir |
| 6 | Belge düzeni | Bireysel hizmette e-Serbest Meslek Makbuzu, şirket hizmetinde şirket belgesi düzenlenmelidir |
| 7 | Müşteri sözleşmeleri | Hizmeti kimin verdiği, ücretin kime ait olduğu ve sorumluluğun hangi yapı üzerinden doğduğu açık olmalıdır |
Vergi Mükellefiyeti Bakımından Nelere Dikkat Edilmelidir?
Bireysel mesleki faaliyet ile mesleki şirket faaliyeti birlikte yürütüldüğünde, vergi idaresi açısından iki ayrı mükellefiyet alanı ortaya çıkar. Meslek mensubunun bireysel faaliyeti gelir vergisi yönünden serbest meslek kazancı hükümlerine, şirket faaliyeti ise kurumlar vergisi hükümlerine tabidir.
Katma Değer Vergisi bakımından mesleki hizmetler genel esaslara göre KDV’ye tabidir. Belge düzeni, tahsilat, stopaj, KDV beyanı ve gelir veya kurum kazancının tespiti her yapı için ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bireysel faaliyet nedeniyle doğan gelir, şirket kayıtlarına; şirket tarafından verilen hizmet bedeli ise bireysel serbest meslek kayıtlarına aktarılmamalıdır.
Vergi Usul Kanunu’nun işe başlama, defter tutma, belge düzenleme ve bildirim hükümleri gereğince, vergi mükellefiyeti tesisinde işyeri adresi, faaliyet kodu, elektronik belge yükümlülükleri ve yoklama süreçleri eksiksiz yürütülmelidir.
Şirket Türü Seçiminde Anonim Şirket mi Limited Şirket mi?
SMMM veya YMM mesleki faaliyetinin şirketleşme yoluyla yürütülmesinde anonim şirket veya limited şirket tercih edilebilir. Ancak şirket türü seçimi yapılırken yalnızca sermaye, yönetim ve ortaklık yapısı değil, meslek mevzuatındaki özel sınırlamalar da dikkate alınmalıdır.
Türk Ticaret Kanunu bakımından anonim şirket ve limited şirket sermaye şirketidir. Fakat mesleki şirketin konusu, 3568 sayılı Kanun kapsamında izin verilen faaliyetlerle sınırlı olmalı; şirketin ticari kazanç elde etmek amacıyla meslek dışı ticari faaliyetlere yönelmesi engellenmelidir. Mesleki şirketlerin ortaklık yapısı, temsil yetkisi, pay devri ve unvan kullanımı da bağlı olunan oda uygulamalarıyla uyumlu olmalıdır.
Kısa Özet
SMMM ve YMM’lerde bireysel büro faaliyeti ile mesleki şirket faaliyeti aynı anda aynı adreste yürütülebilir; ancak bu durum meslek mensubuna farklı adreslerde birden fazla mesleki işyeri açma serbestisi vermez. Genel uygulama, bireysel faaliyet ve mesleki şirket faaliyetinin aynı adreste, oda kayıtları ve meslek mevzuatına uygun şekilde yürütülmesi yönündedir. Farklı adreste çift faaliyet önemli mesleki ve disiplin riskleri doğurabilir. Bağımsız denetim kuruluşlarında yetki kullanımı ise KGK düzenlemeleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
___________________________________________________________________________________________________________
Yasal Dayanak Tablosu
| Mevzuat | İlgili Madde veya Bölüm | Düzenlemenin Konusu | Yazıdaki Önemi |
|---|---|---|---|
| 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu | Madde 2 Mesleğin konusu | SMMM ve YMM mesleki faaliyet alanlarının belirlenmesi | Mesleki şirketin faaliyet konusunun sınırını belirler |
| 3568 sayılı Kanun | Madde 45 Yasaklar | Hizmet akdiyle çalışma, ticari faaliyet ve meslekle bağdaşmayan işlere ilişkin yasaklar | Ticari şahıs işletmesi ile mesleki serbest faaliyetin ayrımında temel hükümdür |
| 3568 sayılı Kanun | Madde 50 Yönetmelikler | Meslek mensuplarının çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenlenmesi | Oda ve TÜRMOB düzenlemelerinin kanuni dayanağını oluşturur |
| Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik | Büro edinme, birlikte çalışma ve şirketleşmeye ilişkin hükümler | Meslek mensuplarının işyeri, büro, ortaklık ve şirket faaliyetlerinin usulünü düzenler | Aynı adres ve farklı adres değerlendirmesinde ana ikincil mevzuattır |
| Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği | Disiplin cezaları ve meslek kurallarına aykırılık hükümleri | Meslek mevzuatına aykırı davranışlarda uygulanabilecek yaptırımlar | Farklı adreste uygunsuz faaliyet halinde doğabilecek mesleki riskleri açıklar |
| 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu | Anonim şirket ve limited şirkete ilişkin hükümler | Sermaye şirketlerinin kuruluşu, yönetimi, temsil ve ortaklık yapısı | Mesleki şirketin tüzel kişilik ve şirket hukuku boyutunu belirler |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Madde 65 Serbest meslek kazancının tarifi, Madde 66 Serbest meslek erbabı | Bireysel mesleki faaliyetin gelir vergisi niteliği | Meslek mensubunun bireysel büro gelirinin vergilendirilmesinde esastır |
| 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu | Madde 1 ve Madde 6 | Kurumlar vergisi mükellefleri ve kurum kazancının tespiti | Anonim veya limited mesleki şirketin vergilendirilmesinde uygulanır |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Madde 153 İşe başlamayı bildirme ve ilgili bildirim hükümleri | İşe başlama, adres ve mükellefiyet bildirim yükümlülükleri | Bireysel faaliyet ve şirket mükellefiyetinin vergi dairesi nezdinde doğru açılması için önemlidir |
| 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği | e-Serbest Meslek Makbuzu ve elektronik belge uygulamaları | Elektronik belge düzenleme yükümlülükleri | Bireysel mesleki faaliyette belge düzeninin doğru kurulmasını sağlar |
| 660 sayılı KHK ve Bağımsız Denetim Yönetmeliği | KGK yetkilendirme, denetim kuruluşları ve bağımsız denetçilere ilişkin hükümler | Bağımsız denetim kuruluşları ve denetçi yetkilendirmesi | Bağımsız denetim şirketlerinde yetki kullanımının ayrı değerlendirilmesini açıklar |
Önerilen Diğer İçerikler
Geçmiş Yıl Zararları Geçmiş Yıl Karlarından Mahsup Edilebilir mi? Muhasebe ve Vergi Uygulaması
Finansal Kiralama ile Alınan Binek Araçlarda KDV, ÖTV, Maliyet ve Gider Kısıtlaması
TikTok’tan Yurt Dışından Gelen Döviz Gelirlerinde KDV ve Kurumlar Vergisi
Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.