Bağımlı SMMM 10 Gün SGK ile Şirket Defteri Tutabilir mi?
Bağımlı SMMM Olarak Şirket Defteri Tutma Şartları Nelerdir?
Şirketlerin muhasebe süreçlerinde en çok karşılaşılan sorulardan biri, serbest muhasebeci mali müşavir ruhsatına sahip bir kişinin aynı şirkette sigortalı olarak çalışırken şirketin defter, beyanname ve muhasebe işlemlerini bağımlı SMMM sıfatıyla yürütüp yürütemeyeceğidir. Özellikle ayda 10 gün, 15 gün veya kısmi süreli SGK bildirimi yapılan çalışma modellerinde bu konu daha da önem kazanmaktadır. Türkiye uygulamasında bağımlı çalışan SMMM kavramı, meslek mensubunun bir işletmeye hizmet akdiyle bağlı olarak o işletmenin bünyesinde çalışmasını ifade eder. Ancak vergi idaresinin elektronik beyanname ve meslek mensubu sorumluluğu bakımından kabul ettiği bağımlı çalışma modeli, kısmi süreli çalışmadan farklıdır. 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde bağımlı meslek mensubu tarafından beyanname gönderimi ve mesleki sorumluluk bakımından tam zamanlı hizmet akdi vurgusu yapılmaktadır. Bu nedenle SGK kayıtlarında ayda 10 gün bildirilen bir SMMM’nin, kural olarak ilgili şirketin defter ve beyanname süreçlerini bağımlı SMMM sıfatıyla üstlenmesi uygulamada riskli ve kabul edilebilir nitelikte değildir. Çünkü 10 günlük bildirim, genel olarak kısmi süreli çalışma göstergesi kabul edilir ve tam zamanlı hizmet akdi şartıyla bağdaşmaz.SGK’da 10 Gün Bildirim Bağımlı SMMM Sayılmak İçin Yeterli midir?
Ayda 10 gün üzerinden yapılan SGK prim günü bildirimi, çalışma ilişkisinin kısmi süreli olduğunu gösteren temel verilerden biridir. İş Kanunu’nun kısmi süreli çalışmaya ilişkin hükümleri ve SGK bildirim sistemi birlikte değerlendirildiğinde, ayda 10 gün çalışma tam zamanlı çalışma olarak kabul edilmez.
Bağımlı SMMM statüsünde şirketin defter ve beyannamelerinin meslek mensubu sorumluluğuyla yürütülmesi için, meslek mensubunun işveren şirkete tam zamanlı hizmet akdiyle bağlı olması beklenir. Dolayısıyla yalnızca 10 günlük SGK bildirimi yapılması, bağımlı meslek mensubu sıfatıyla işlem yapılması bakımından yeterli güvence sağlamaz.
340 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği Ne Diyor?
340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, elektronik beyanname uygulamasında meslek mensupları ile mükellefler arasındaki ilişkiyi ve beyanname gönderim yetkisini düzenleyen temel metinlerden biridir. Tebliğ’de, meslek mensuplarının tam zamanlı hizmet akdiyle bağlı oldukları mükelleflere ait beyannameleri elektronik ortamda gönderebilmelerine ilişkin açıklamalar yer almaktadır.
Bu düzenlemenin özü şudur: Bir SMMM, bağımlı meslek mensubu sıfatıyla bir şirketin beyanname ve muhasebe süreçlerinde yetki ve sorumluluk üstlenecekse, bu ilişkinin kısmi süreli değil tam zamanlı hizmet akdine dayanması gerekir. Aksi halde vergi idaresi nezdinde bağımlı SMMM statüsünün şartları tartışmalı hale gelir.
Bu değerlendirme sadece teknik bir SGK günü meselesi değildir. Konu aynı zamanda e-Beyanname gönderme yetkisi, meslek mensubu sorumluluğu, oda kayıtları, disiplin hükümleri ve işletmenin vergi uyum süreçleriyle doğrudan bağlantılıdır.
Kısmi Süreli Çalışan SMMM Şirket Muhasebesinde Görev Alabilir mi?
Kısmi süreli çalışan bir SMMM’nin şirket içinde muhasebe personeli, finans uzmanı, raporlama sorumlusu veya danışman benzeri görevlerde çalışması ayrı bir konudur. Ancak bu kişi, ruhsatını kullanarak şirketin defterlerini bağımlı SMMM sıfatıyla yürütmek ve beyannamelerde meslek mensubu sorumluluğu üstlenmek istiyorsa, tam zamanlı hizmet akdi şartı gündeme gelebilir.
Bu ayrım uygulamada çok önemlidir. Bir kişi ayda 10 gün çalışarak şirket içinde muhasebe kayıtlarının hazırlanmasına destek olabilir; fakat bu durum onu otomatik olarak bağımlı meslek mensubu statüsünde defter ve beyanname sorumlusu yapmaz. Şirketin yasal beyan, e-defter, e-belge ve vergi uyum süreçlerinde SMMM sorumluluğu aranıyorsa çalışma modelinin mevzuata uygun yapılandırılması gerekir. Konunun bağlı olunan meslek odası ile konuşulması ve görüş alınması faydalı olacaktır.
Bağımlı SMMM ile Serbest Çalışan SMMM Arasındaki Farklar Nelerdir?
| Karşılaştırma konusu | Bağımlı SMMM | Serbest çalışan SMMM |
|---|---|---|
| Çalışma ilişkisi | İşverene hizmet akdiyle bağlıdır | Mükellefle mesleki hizmet sözleşmesi yapar |
| Çalışma süresi | Tam zamanlı çalışma esastır | Bağımsız mesleki faaliyet yürütür |
| SGK durumu | İşveren yanında sigortalı çalışır | Kendi mesleki faaliyeti kapsamında sosyal güvenlik yükümlülüğü bulunur |
| Beyanname ilişkisi | Tam zamanlı bağlı olduğu işverenin beyannamelerinde rol alabilir | Aracılık ve sorumluluk sözleşmesi kapsamında beyanname gönderebilir |
| Mesleki sorumluluk | İşveren işletmeyle sınırlı sorumluluk söz konusudur | Sözleşme yaptığı mükellefler yönünden sorumluluk üstlenir |
10 Gün SGK Bildirimi Hangi Riskleri Doğurur?
SGK’da ayda 10 gün görünen bir çalışma, tam zamanlı hizmet akdinin varlığını ispatlamakta yetersiz kalabilir. Bu durum özellikle vergi dairesi, meslek odası ve elektronik beyanname yetki süreçlerinde sorun doğurabilir. Ayrıca şirketin muhasebe organizasyonu ile fiili çalışma düzeni arasında uyumsuzluk varsa, ileride yapılacak denetimlerde açıklama ihtiyacı ortaya çıkabilir.
| Risk alanı | Açıklama | Muhtemel sonuç |
|---|---|---|
| Vergi idaresi uygulaması | Bağımlı meslek mensubu için tam zamanlı hizmet akdi aranabilir | Beyanname gönderim yetkisi ve sorumluluk tartışmalı hale gelir |
| SGK kayıtları | 10 gün bildirim kısmi süreli çalışma göstergesi sayılır | Tam zamanlı çalışma iddiası zayıflar |
| Meslek odası işlemleri | Bağımlı çalışan bildirimlerinde çalışma şekli önemlidir | Oda kayıt ve bildirim süreçlerinde sorun yaşanabilir |
| Şirket iç kontrolü | Muhasebe sorumluluğu ile fiili çalışma süresi uyumsuz olabilir | Yetki ve sorumluluk karmaşası oluşabilir |
| Denetim ve inceleme | Defter, beyanname ve çalışma ilişkisi birlikte değerlendirilebilir | İzahat ve belge talebiyle karşılaşılabilir |
Vergi Usul Kanunu ve 3568 Sayılı Kanun Açısından Değerlendirme
Vergi Usul Kanunu, mükelleflerin defter tutma, belge düzeni ve beyan yükümlülüklerine ilişkin ana çerçeveyi belirler. VUK mükerrer 227, vergi beyannamelerinin meslek mensuplarınca imzalanmasına ve bu imzadan doğan sorumluluğa ilişkin yetkilendirmeyi içerir. 3568 sayılı Kanun ise SMMM ve YMM mesleğinin konusunu, yetkilerini, sorumluluklarını ve mesleki çalışma düzenini belirleyen temel kanundur.
Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, meslek mensubunun ruhsatını kullanarak bir işletmenin defter ve beyanname süreçlerinde sorumluluk üstlenmesi sıradan bir personel çalıştırma ilişkisi olarak görülmemelidir. Bağımlı meslek mensubu statüsü, hem meslek hukuku hem de vergi usul hukuku yönünden dikkatle kurulması gereken bir çalışma modelidir.
Şirketler İçin Doğru Uygulama Nasıl Olmalıdır?
Şirket, SMMM ruhsatlı bir kişiyi kendi bünyesinde bağımlı meslek mensubu olarak konumlandırmak istiyorsa çalışma ilişkisinin tam zamanlı hizmet akdine dayanması, SGK bildirimlerinin de bu fiili durumu desteklemesi gerekir. Normal şartlarda ayın tamamında çalışan bir personel için eksik gün bildirimi yapılmaması, başka bir ifadeyle çalışma modelinin tam zamanlı istihdamla uyumlu olması beklenir.
Şirket, tam zamanlı istihdam yerine kısmi süreli hizmet almak istiyorsa, bağımlı SMMM modeli yerine serbest çalışan bir SMMM ile mevzuata uygun mesleki hizmet sözleşmesi yapılması daha doğru bir seçenek olabilir. Bu durumda e-beyanname, defter tutma, e-defter, e-belge ve vergi danışmanlığı süreçleri sözleşme kapsamında yürütülür.
| Planlanan model | Uygunluk değerlendirmesi | Önerilen yol |
|---|---|---|
| Ayda 10 gün sigortalı çalışma ve bağımlı SMMM olarak defter yürütme | Genel olarak uygun olmayabilir. Meslek Odası onayı gerekebilir | Tam zamanlı istihdam veya serbest SMMM sözleşmesi değerlendirilmelidir |
| Tam zamanlı sigortalı çalışma ve şirketin muhasebe sorumluluğunu üstlenme | Bağımlı SMMM modeliyle uyumludur | Oda, vergi dairesi ve e-beyanname işlemleri ayrıca kontrol edilmelidir |
| Part-time muhasebe destek personeli olarak çalışma | Mümkündür | Meslek mensubu sorumluluğu ayrıca yapılandırılmalıdır |
| Serbest çalışan SMMM ile dışarıdan hizmet alma | Uygundur | Mesleki sözleşme ve e-beyanname aracılık işlemleri yapılmalıdır |
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Açısından Nelere Dikkat Edilmeli?
SGK gün sayısı ve eksik gün nedeni, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden izlenebilen önemli göstergelerdir. Ayda 10 gün bildirilen bir çalışanın kısmi süreli çalışma gerekçesiyle bildirilmesi, tam zamanlı bağımlı SMMM statüsü iddiasını zayıflatabilir.
Bu nedenle şirketlerin bordro, hizmet sözleşmesi, fiili çalışma düzeni, oda bildirimleri ve vergi dairesi işlemleri arasında tutarlılık sağlaması gerekir. Kağıt üzerinde bağımlı SMMM gösterilen ancak fiilen ayda 10 gün çalışan bir kişiyle yürütülen model, ileride hukuki ve vergisel ihtilaf doğurabilir.
Sonuç: Ayda 10 Gün SGK ile Bağımlı SMMM Statüsü Kurulabilir mi?
Genel kural olarak ayda 10 gün SGK bildirimi yapılan bir SMMM’nin, ilgili şirketin defterlerini bağımlı SMMM sıfatıyla yürütmesi ve bu kapsamda beyanname süreçlerinde meslek mensubu sorumluluğu üstlenmesi uygun kabul edilmeyebilir. 340 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’nde açık olarak bu konuda bir düzenleme yer almadığı için net bir kısıtlama olduğundan bahsedilemez ancak bağımlı SMMM modeli için kısmi süreli istihdam yeterli olmayabilir.
Şirketlerin bu konuda iki temel seçeneği bulunmaktadır: SMMM ruhsatlı kişiyi tam zamanlı hizmet akdiyle istihdam ederek bağımlı meslek mensubu modelini mevzuata uygun kurmak veya serbest çalışan bir SMMM ile mesleki hizmet sözleşmesi yaparak defter ve beyan süreçlerini dışarıdan yürütmek. Hangi yöntemin seçileceği, şirketin ölçeği, işlem hacmi, e-defter ve e-belge yükümlülükleri, personel yapısı ve vergi uyum ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenmelidir.
ÖNERİLEN DİĞER İÇERİKLER
________________________________________________
İhracatçı Şirketlerde Geçici Vergi Oranı: Yurt Dışı Satış Kazancı %20, Yurt İçi Kazanç %25 mi?
Kurye Bağ-Kur Primleri Geçici Vergide İndirilir mi? Defter-Beyan Sistemi Uygulaması
Yurt Dışı Ödeme Aracısı Komisyonlarında KDV ve Stopaj Uygulaması
Önemli Not: Bu yazıda verilen bilgiler genel bilgilendirme mahiyetinde olup, kişilerin, işletmelerin, kurumların ve bu içerikteki olayla benzer durumları bulunan işletmelerin/kişilerin konunun uzmanı mali müşavir ve diğer uzmanlardan kendi işletmeleri özelinde profesyonel destek almalarının önemli olduğunu belirtiriz.
Kaynak: GİB
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan bilgi, görsel, tablolar, açıklama, yorum, analiz ve bir bütün olarak içeriğin tamamı sadece genel bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Kişi veya kuruma özel profesyonel bir bilgilendirme ve yönlendirmede bulunma amacı güdülmemiştir. Konu ile benzerlik gösterse de her işletmenin kendi özel şartları nedeniyle farklı durumları olabilir. Bu nedenle, bu yazıda belirtilen içerikte yola çıkarak işletmenizi etkileyecek herhangi bir karar alıp uygulamaya geçmeden önce, uzmanına danışmanız menfaatiniz gereğidir. Muhasebenews veya ilişkili olduğu kişi veya kurumlardan hiç biri, bu belgede yer alan bilgi, tablo, görsel, görüş ve diğer türdeki tüm içeriklerin özel veya resmi, gerçek veya tüzel kişi, kurum ve organizasyonlar tarafından kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek zarar veya ziyandan sorumlu değildir.