SPK Koronavirüs Önlemleri Duyurusu: Mali Müşavirler İçin Kapsamlı Rehber
Küresel COVID-19 salgını, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye finansal piyasalarında da önemli belirsizliklere ve zorluklara yol açmıştır. Bu süreçte, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), piyasaların güvenilir, şeffaf ve etkin bir şekilde işleyişini sürdürmek, yatırımcıların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla bir dizi önlem almıştır. Bu makale, SPK tarafından Koronavirüs salgınına karşı alınan ve özellikle mali müşavirlerin dikkat etmesi gereken temel tedbirleri kısa ve öz bir şekilde sunmayı amaçlamaktadır.
Giriş
2020 yılının başlarında tüm dünyayı etkisi altına alan Koronavirüs (COVID-19) salgını, ekonomik ve sosyal yaşamda köklü değişikliklere neden olmuştur. Finansal piyasalar da bu değişimlerden payını almış, operasyonel süreçlerin aksamaması ve piyasa istikrarının korunması adına acil tedbirler alınması zorunluluğu doğmuştur. Sermaye Piyasası Kurulu, bu olağanüstü dönemde piyasa katılımcılarının ve yatırımcıların mağduriyet yaşamaması, piyasaların sağlıklı işleyişinin devamlılığı için önemli kararlar alarak kamuoyuna duyurmuştur. Bu kararlar, özellikle mali müşavirler ve sermaye piyasası kurumları için yeni sorumluluklar ve dikkat edilmesi gereken hususlar getirmiştir.
Dikkat Edilecekler
SPK'nın Koronavirüs önlemleri kapsamında mali müşavirlerin ve ilgili kurumların özellikle aşağıdaki hususlara dikkat etmesi gerekmektedir:
- Operasyonel Süreçlerde Esneklik: Salgının fiziki çalışma koşullarını zorlaştırması nedeniyle, aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketleri personelini yarı zamanlı, dönüşümlü veya uzaktan erişimli çalıştırma imkanına sahip olmuştur. Bu durum, operasyonel süreçlerin kesintisiz devamlılığı için kritik öneme sahiptir.
- Dijital İletişim ve Emir Kabulü: Müşteri onayı tevsik edilebilecek şekilde, uzaktan erişimli çalışan personelin mobil uygulamalar (WhatsApp vb.) ve/veya kişisel e-posta adresleri üzerinden emir kabul edebilmesi sağlanmıştır. Ancak bu süreçte, müşteri uyuşmazlıklarında makul kabul edilebilecek kayıt mekanizmalarının kurulması ve müşterilere gerekli bilgilendirmelerin yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.
- Finansal Raporlama Süreleri: Sermaye piyasası araçları borsada işlem gören işletmelerin ve diğer sermaye piyasası kurumlarının finansal rapor bildirim sürelerine ek süreler tanınmıştır. Bu uzatmalar, kurumların raporlama yükümlülüklerini salgın koşullarında daha rahat yerine getirebilmelerini sağlamıştır.
- Kredili İşlemlerde Özkaynak Koruma Oranı: Kredili işlemlerde özkaynak koruma oranının asgari %35 olarak uygulanmasına karar verilmiş, teminat oranının bu oranın altına düşmesi halinde %50 yerine %35'e tamamlatılması hükmü getirilmiştir. Bu düzenleme, piyasadaki oynaklık dönemlerinde yatırımcıların ve piyasanın korunmasına yönelik önemli bir adımdır.
- Pay Geri Alım İmkanları: Halka açık ortaklıkların borsada işlem gören paylarının geri alımını herhangi bir limit olmaksızın gerçekleştirebilmelerine imkan sağlayan 2016 tarihli basın duyurularının halen yürürlükte olduğu hatırlatılmıştır. Bu, şirketlerin piyasa dalgalanmalarına karşı kendi paylarını koruma ve değer yaratma potansiyellerini destekleyici bir tedbirdir.
Yapılması Gerekenler
Mali müşavirlerin ve sermaye piyasası kurumlarının SPK'nın Koronavirüs önlemleri kapsamında aşağıdaki adımları atması önem arz etmektedir:
- İç Prosedürlerin Güncellenmesi: Uzaktan çalışma ve dijital emir kabulüne ilişkin SPK düzenlemeleri doğrultusunda kurum içi prosedürlerin ve risk yönetim politikalarının gözden geçirilerek güncellenmesi gerekmektedir. Özellikle mobil uygulamalar ve kişisel e-postalar üzerinden alınan emirlerin tevsik edilebilirliğinin sağlanması için gerekli kayıt mekanizmalarının oluşturulması hayati öneme sahiptir.
- Müşteri Bilgilendirmesi: Emir iletim süreçlerinde yapılan değişiklikler ve yeni uygulamalar hakkında yatırımcıların şeffaf bir şekilde bilgilendirilmesi, olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi açısından kritik bir adımdır. Bu bilgilendirmeler, ilgili kuruluşların internet sitelerinin giriş sayfasında açıkça duyurulmalıdır.
- Finansal Raporlama Takvimi Takibi: Uzatılan finansal raporlama sürelerinin dikkatle takip edilmesi ve ilgili raporların yeni belirlenen son tarihlere uygun olarak hazırlanıp bildirilmesi gerekmektedir. Gecikmelerin önüne geçmek için iç denetim ve raporlama süreçlerinin bu yeni takvime göre ayarlanması önemlidir.
- Kredili İşlem Limitlerinin Kontrolü: Kredili işlemlerdeki özkaynak koruma oranı ve teminat tamamlama kurallarındaki değişikliklerin, müşterilerin portföyleri üzerindeki etkileri düzenli olarak izlenmeli ve gerekli durumlarda müşterilere bilgilendirme yapılmalıdır. Bu, hem yatırımcıların korunması hem de kurumun risk yönetiminin etkinliği açısından önemlidir.
- KEP Kullanımının Yaygınlaştırılması: Sermaye piyasası kurumlarının SPK'ya yapacakları bildirim ve başvurularda Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) kullanımının yaygınlaştırılması, resmi yazışmaların güvenli ve hızlı bir şekilde yapılmasını sağlayacaktır. Bu, operasyonel verimliliği artırırken, belge akışında yaşanabilecek aksaklıkları minimize edecektir.
Sonuç
SPK'nın Koronavirüs salgınına karşı aldığı önlemler, finansal piyasaların bu zorlu dönemde istikrarlı bir şekilde faaliyet göstermesini sağlamak ve yatırımcıları korumak adına atılmış önemli adımlardır. Mali müşavirler ve sermaye piyasası kurumları, bu düzenlemelere uyum sağlayarak hem kendi operasyonel süreçlerini güvence altına almalı hem de yatırımcılarına doğru ve zamanında rehberlik etmelidir. Salgın döneminde alınan bu tedbirler, piyasaların değişen koşullara adaptasyon yeteneğini göstermiş ve gelecekteki olası krizlere karşı hazırlıklı olma konusunda önemli dersler sunmuştur. Bu süreçte gösterilen esneklik ve proaktif yaklaşım, Türk sermaye piyasalarının dayanıklılığını pekiştirmiştir.