İşçinin İşverene Ödediği İhbar Tazminatında Gelir Vergisi, Damga Vergisi ve SGK Uygulaması

Özet

İş Kanunu'na göre, belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf (işçi veya işveren), fesih bildirim süresine (ihbar süresi) uymak zorundadır. İşçi, haklı bir sebebi olmaksızın ve ihbar süresine uymadan işten ayrılırsa, işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Bu ödeme, işçinin işverene verdiği bir tazminattır ve işçinin ücreti niteliği taşımaz. Bu nedenle:

• Gelir Vergisi: İşçi adına gelir vergisi stopajı yapılmaz. Ödeme, işveren tarafından gider yazılabilir.
• SGK Primi: İhbar tazminatı üzerinden işçi adına SGK primi (malullük, yaşlılık, ölüm sigortası primi) ve işsizlik sigortası primi hesaplanmaz.
• Damga Vergisi: Ödemenin kendisi damga vergisine tabi değildir. Ancak, ödeme karşılığında düzenlenen imzalı bir kağıt (makbuz, ibraname, sözleşme vb.) damga vergisine tabi olabilir. Bu durumda damga vergisi, kağıt üzerinden hesaplanır ve işveren tarafından ödenir.

Kimleri Etkiliyor?

Bu düzenleme, aşağıdaki tarafları doğrudan etkilemektedir:

• İşçiler: İş sözleşmesini haklı sebep olmaksızın ve ihbar süresine uymadan fesheden işçiler, işverene ihbar tazminatı öder. Bu ödemede vergi ve SGK kesintisi olmaması, işçinin net ödeme tutarını etkiler. İşçi, brüt tazminat tutarı üzerinden herhangi bir kesintiye uğramaz.
• İşverenler: İşveren, işçiden tahsil ettiği ihbar tazminatını gelir olarak kaydeder ve kurumlar vergisi veya gelir vergisi açısından beyan eder. Ayrıca, işverenin damga vergisi yükümlülüğü doğabilir.
• Muhasebeciler ve İnsan Kaynakları Uzmanları: Bordro hazırlama, SGK bildirimi ve vergi beyannamesi süreçlerinde bu özel durumu dikkate almak zorundadır. Yanlış uygulama, idari para cezalarına ve vergi ziyaı cezalarına yol açabilir.

Ne Yapılmalı?

Uygulamada dikkat edilmesi gereken adımlar şunlardır:

• Belgelendirme: İşçi ile işveren arasında yapılan ihbar tazminatı ödemesine ilişkin yazılı bir sözleşme veya ibraname düzenlenmelidir. Bu belge, ödemenin mahiyetini açıkça belirtmelidir.
• Damga Vergisi Kontrolü: Düzenlenen kağıt (makbuz, ibraname, protokol) imzalı ise ve damga vergisine tabi bir işlem içeriyorsa, işveren tarafından damga vergisi beyan edilmeli ve ödenmelidir. 2025 yılı için damga vergisi oranı binde 9,48'dir (kağıt türüne göre değişebilir).
• SGK Bildirimi Yapılmamalı: İhbar tazminatı ödemesi, SGK'ya bildirilmez. Bordroda işçiye ait bir kesinti olarak gösterilmez. İşveren, bu ödemeyi gider olarak kaydederken dikkatli olmalıdır.
• Vergi Beyanı: İşveren, tahsil ettiği ihbar tazminatını gelir olarak kaydeder. İşçi ise bu ödemeyi gelir vergisi beyannamesinde beyan etmez (çünkü işçi açısından vergilendirilebilir bir gelir değildir).