7440 Yapılandırma Kanunu 36 Taksit Seçen Mükellefler İçin Son Fırsat (2026 Rehberi)
Giriş ve Arka Plan
7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun, vergi dairelerine, SGK’ya ve bazı diğer kamu idarelerine olan borçların taksitlendirilerek ödenmesine imkân veren kapsamlı bir yeniden yapılandırma düzenlemesidir. Özellikle ekonomik dalgalanmalar, likidite sıkışıklığı ve işletmelerin nakit akışı sorunları nedeniyle, bu kanun çok sayıda gerçek kişi ve tüzel kişinin kamuya olan borç yükünü yönetilebilir düzeye çekmeyi amaçlamıştır.
Kanun kapsamında mükellefler, borçlarını peşin veya 12, 18, 24, 36 ya da 48 taksit seçenekleriyle ödeme imkânına sahip olmuş; seçilen taksit sayısına göre hesaplanan tutara belirli katsayılar eklenmiştir. 36 taksit seçeneği, vade süresi ile toplam maliyet arasındaki denge nedeniyle birçok mükellefin tercih ettiği bir alternatif olmuştur. Ancak uzun vadeli yapılandırmalarda taksit ihlali riski de artmaktadır. 7440 sayılı Kanun, bir takvim yılında belirli sayıda taksit ihlaline rağmen yapılandırmanın tamamen bozulmadan devam edebilmesine ilişkin esnek bir rejim öngörmüş, ayrıca belirli tarihlerde yapılan idari duyurularla da bu esneklik fiilen genişletilmiştir.
Bu makalede, 7440 sayılı Kanun kapsamında 36 taksit seçeneğini tercih eden ve 2023–2024–2025–2026 takvim yıllarında üç veya daha az taksiti süresinde ödemeyen ya da eksik ödeyen mükelleflere tanınan “son fırsat” niteliğindeki imkân ayrıntılı olarak ele alınacaktır. Amaç; uygulamada karşılaşılan sorunları, ödeme planı bozulma kriterlerini, sonradan telafi imkânlarını ve muhasebe/mali müşavirlik açısından yapılması gerekenleri somut örneklerle ortaya koymaktır.
Düzenlemenin Detayları
7440 sayılı Kanun’un temel mantığı, yapılandırmadan yararlanan mükellefin ödeme disiplinini koruması, ancak zorlayıcı durumlarda sınırlı sayıda taksit ihlaline rağmen yapılandırmanın tamamen bozulmamasıdır. Bu amaçla taksitli ödemelerde hem ilk taksitlere hem de ilerleyen dönemlerdeki taksit ihlallerine ilişkin özel kurallar getirilmiştir.
1) İlk taksit ve peşin/taksitli ödeme seçeneği
Kanunun 9. maddesi uyarınca, peşin veya taksitli ödeme seçeneğinden hangisi tercih edilirse edilsin, ilk taksit ödeme süresi içinde ödenmesi gereken tutarların süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, hesaplanan tutarların tamamının, ilk taksiti izleyen ayın sonuna kadar geç ödeme zammıyla birlikte ödenmesi şartıyla katsayı uygulanmaksızın kanundan yararlanılmaya devam edilebilmektedir. Bu hüküm, hem peşin hem de taksitli ödemeyi tercih edenler için geçerlidir ve kanundan tamamen çıkarılmayı önleyen bir “ilk güvenlik supabı” işlevi görür.
2) Taksitli ödemede katsayı uygulaması ve 36 taksit seçeneği
Yapılandırılan borçların taksitle ödenmesi seçeneğinde, borç tutarı Yİ-ÜFE, vergi/ceza indirimleri ve diğer unsurlar dikkate alınarak yeniden hesaplanmakta, ardından seçilen taksit sayısına göre katsayı uygulanarak toplam ödenecek tutar belirlenmektedir. TURMOB rehberine göre 36 taksit seçeneğinde kullanılan katsayı oranı, örneğin 18 taksit için 1,09; 24 taksit için 1,135; 36 taksit için 1,18; 48 taksit için 1,27 gibi artan katsayılar şeklindedir. (Kesin katsayı oranları, ilgili rehber ve GİB/SKGM tabloları üzerinden kontrol edilmelidir.)
36 taksit seçeneğinde, taksitler 2’şer aylık dönemler hâlinde ödenmekte; böylece toplam vade 72 aya kadar uzayabilmektedir. Bu uzun vade, aylık nakit çıkışını düşürmekle birlikte, süre boyunca sistematik ödeme yapılmasını zorunlu kılmakta ve ihlal riskini artırmaktadır.
3) Takvim yılında 3 veya daha az taksit ihlali ve yapılandırmanın bozulmaması
7440 sayılı Kanun, önceki yapılandırma kanunlarında olduğu gibi, belirli sayıda taksit ihlaline rağmen yapılandırmanın bozulmamasına izin veren bir sistem içermektedir. Uygulama esaslarına göre, bir takvim yılı içinde (2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarından her biri ayrı ayrı değerlendirilmek üzere) üç veya daha az taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin tamamının belirlenen ek süreler içinde geç ödeme zammı ile ödenmesi şartıyla, mükellefin kanundan yararlanma hakkı devam etmektedir. Bu çerçevede, taksit sayısı 36 da olsa, esas olan her takvim yılı için ihlal edilen taksit sayısının sınır içinde kalması ve sonradan telafi edilmesidir.
Bu kural, uygulamada özellikle yılın sonuna doğru fark edilen eksik/ödenmemiş taksitlerin “geri dönülemez şekilde” yapılandırmayı bozmasının önüne geçebilmek için kritik bir esneklik sunmaktadır. SGK tarafından yayımlanan duyurular ve özelgeler de, yıl sonu itibarıyla yapılan değerlendirmelerde ihlal taksitlerinin telafisine belirli koşullarla izin verildiğini ortaya koymaktadır.
4) SGK özelinde yıl sonu taksit ihlali ve mahsup imkânları
PwC Türkiye’nin 2024 tarihli bültenine göre, SGK’ya borçlu işverenler için 7440 kapsamındaki yapılandırmalarda, 2023 yılında ödenmiş taksitlerden (1. ve 2. taksitler hariç) herhangi birinin, 2/1/2024 son ödeme tarihli 7. taksite mahsup edilmesi ve bu şekilde yapılandırma anlaşmasının devamının sağlanması mümkün görülmüştür. Ancak bu mahsup işleminin yapılabilmesi için, ilgili yılda (2023 takvim yılı özelinde) yapılacak düzeltme sonrasında, 7440 kapsamındaki yapılandırma anlaşmasının bozma koşuluna girmemesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, yıl sonu itibarıyla ihlal sayısının yeniden dizayn edilmesine imkân veren pratik bir idari çözüm örneğidir.
Dolayısıyla, 36 taksitli SGK yapılandırmalarında, bazı taksitler yıl içinde eksik/yanlış/erken ödenmiş olsa bile, yıl sonuna kadar SGK üniteleriyle iletişime geçilerek mahsup/düzeltme yapılması, yapılandırmanın kurtarılması bakımından kritik önem taşımaktadır.
5) Son fırsatın kapsamı
Soruda atıf yapılan "son fırsat" niteliği, uygulamada şu çerçevede değerlendirilmektedir:
- 7440 sayılı Kanun kapsamında 36 taksit (veya diğer taksit süreleri) ile yapılandırma yapan mükelleflerin, 2023, 2024, 2025 ve 2026 takvim yıllarından herhangi birinde üç veya daha az taksiti süresinde ödememeleri veya eksik ödemeleri hâlinde;
- Bu ödenmeyen ya da eksik ödenen taksitleri, ilgili idare (vergi dairesi, SGK vb.) tarafından ilan edilen son ödeme tarihlerine kadar geç ödeme zammı ile birlikte ödemeleri koşuluyla;
- Yapılandırmanın bozulmaksızın devam etmesine ve kanunun sağladığı indirim/avantajlardan (Yİ-ÜFE dışındaki faizlerin silinmesi, vergi aslına bağlı cezaların kaldırılması gibi) yararlanmaya devam edebilmelerine imkân tanınmaktadır.
Bu nedenle, 36 taksit seçip taksit disiplininde problem yaşayan mükellefler için, yıl bazlı ihlal sayısının dikkatle izlenmesi ve ilgili ek sürelerde eksik taksitlerin kapatılması gerçek anlamda "son fırsat" niteliği taşımaktadır.
Uygulamada Nasıl İşleniyor?
Uygulamada, 36 taksitli 7440 yapılandırmalarının yönetimi, hem mükellef hem de mali müşavir açısından sistematik bir takip ve zamanında düzeltme gerektirmektedir. Süreç, temel olarak aşağıdaki adımlardan oluşur:
1) Başvuru ve ödeme planının oluşturulması
Mükellefler, 7440 sayılı Kanun kapsamında başvurularını Gelir İdaresi Başkanlığı’nın interaktif vergi dairesi sistemi üzerinden (gib.gov.tr) veya SGK yapılandırmaları için ilgili SGK internet uygulamaları/ banka internet şubeleri üzerinden yapmışlardır. Başvuru sonucunda, borçlar ve seçilen taksit sayısına göre ödeme planı oluşturulmuştur. GİB’in tanıtım videolarında, başvuru sonrası "7440 başvurularım" bölümünden ödeme planının görüntülenebildiği ve yazdırılabildiği belirtilmektedir.
2) 36 taksitli ödeme planı takibi
36 taksit seçeneği, iki ayda bir ödenecek şekilde toplam 36 taksit anlamına geldiğinden, mükellefin önünde yaklaşık 6 yıllık bir periyot bulunmaktadır. Her taksit için sistem, son ödeme tarihini ve tutarı göstermekte; mükellefler bu tutarları:
- Vergi borçları için kamu bankaları internet şubeleri veya interaktif vergi dairesi üzerinden;
- SGK borçları için bankaların internet şubelerinin "SGK tahsilatları / 7440 yapılandırma" menüsü üzerinden;
- Kredi/banka kartı veya hesap bakiyesi kullanarak
ödeyebilmektedirler.
3) Taksit ihlallerinin tespiti
İhlal sayısının hesaplanmasında her bir taksit için şu ayrım yapılır:
- Taksitin hiç ödenmemesi → 1 ihlal
- Taksitin eksik ödenmesi → 1 ihlal (eksik kalan kısım ihlal kapsamına girer)
- Taksitin süresinden sonra ama idare tarafından tanınan ek süreler içinde geç ödeme zammıyla ödenmesi → ilgili duyuru veya düzenleme çerçevesinde ihlalin telafisi mümkün olabilir.
Bir takvim yılı içindeki toplam ihlal sayısı 3’e kadar ise, bu taksitler ek sürelerde kapatılmak suretiyle yapılandırma bozulmadan devam edebilir. 4 veya daha fazla ihlal durumunda ise, genel kural olarak yapılandırma bozulmaktadır. (Spesifik sınırlar ve tarihler, ilgili yılın GİB, SGK ve Hazine ve Maliye Bakanlığı duyuruları ile netleştirilmelidir.)
4) Son fırsat kapsamında geç ödeme zammı ile tamamlama
İdareler, belirli tarihlere kadar ödenmemiş veya eksik ödenmiş taksitlerin, geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi hâlinde yapılandırmanın devam edeceğini çeşitli duyurularla açıklamıştır. Örneğin, SGK’nın 11.08.2023 tarihli duyurusunda; 03.08.2023 tarihine kadar ödenmesi gereken tutarları süresinde ödemeyen veya eksik ödeyenlerin, bu tutarları 31.08.2023 tarihine kadar Yİ-ÜFE tutarının indirimsiz hâli ve geç ödeme zammı ile birlikte ödemeleri durumunda, katsayı uygulanmaksızın 7440 hükümlerinden yararlanmaya devam edebilecekleri belirtilmiştir.
Benzer yaklaşım, yıl sonu taksit ihlallerinin telafisi için de geçerlidir. SGK’nın yıl sonu taksit ihlali uygulamasında, 2023 yılında ödenmiş taksitlerden birinin çıkılarak 7. taksite mahsup edilmesi ve böylece ihlal sayısının yeniden düzenlenmesi mümkündür. Bu tür uygulamalar, fiilen "son fırsat" niteliği taşımakta; mükelleflerin yıl içinde fark edemedikleri eksik/hatalı ödemeleri yıl sonu veya idarenin duyurduğu ek süreler içinde düzeltmelerine imkân tanımaktadır.
5) Muhasebe kayıtları ve takip
Yapılandırma kapsamındaki borçlar, işletmelerde genellikle kısa vadeli yabancı kaynaklar (ve borcun niteliğine göre uzun vadeli yabancı kaynaklar) hesap gruplarında izlenir. Örneğin vergi borçları için 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, SGK primleri için 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri, idari para cezaları için 368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesabı gibi hesaplar kullanılabilir. Yapılandırma sonrası:
- Eski borç hesapları kapatılır,
- Yapılandırma sonucu oluşan yeni borç (Yİ-ÜFE farkı ve katsayı etkisi dahil) ilgili hesaplara alınır,
- Her taksit ödemesinde, anapara ve varsa faiz/zam kısmı ayrıştırılarak gider/borç hesaplarına işlenir.
Bunun yanında, yapılandırma sonucunda silinen gecikme faizi, gecikme zammı ve cezalar, işletme lehine bir gelir unsuru olarak (örneğin 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabında) izlenebilir. Ancak bu kayıtların, VUK ve TMS/TFRS açısından sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir; bazı durumlarda vergi matrahına etkisi ve ertelenmiş vergi hesaplamaları gündeme gelebilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki örnek, 36 taksit seçeneğini tercih eden bir mükellefin taksit ihlali yapması ve "son fırsat" kapsamında borcunu kurtarması durumunu somutlaştırmak amacıyla kurgulanmıştır. Rakamlar sadeleştirilmiş olup, gerçek uygulamada GİB ve SGK’nın yayımladığı tablolardaki katsayı ve oranlara göre hesaplama yapılmalıdır.
Örnek durum:
(A) A.Ş.’nin vergi dairesine 7440 sayılı Kanun öncesi döneme ilişkin 300.000 TL vergi aslı, 120.000 TL gecikme faizi ve 60.000 TL vergi ziyaı cezası bulunmaktadır. Kanun kapsamında başvuru yapmış ve borçlarını 36 taksit ile ödeme seçeneğini tercih etmiştir.
1) Yapılandırma sonrası borcun hesaplanması (basitleştirilmiş)
- Vergi aslı: 300.000 TL (tamamı ödenecek)
- Gecikme faizi: Yİ-ÜFE’ye göre yeniden hesaplanmış olsun (örneğin) 80.000 TL
- Vergi ziyaı cezası: Tamamen silinsin (vergi aslına bağlı ceza olduğu varsayımıyla).
Bu durumda, yapılandırma öncesi toplam borç 480.000 TL iken (300.000 + 120.000 + 60.000), yapılandırma sonrası ödenmesi gereken ana tutar 380.000 TL’ye (300.000 + 80.000) düşmüştür. Peşin ödeme yerine 36 taksit seçildiği için, bu tutara 36 taksit katsayısı (örneğin 1,18) uygulanmaktadır.
380.000 TL × 1,18 = 448.400 TL (toplam 36 taksitlik borç)
448.400 TL / 36 taksit ≈ 12.456 TL (her bir taksit tutarı, yuvarlama farkları göz ardı edilerek)
2) 2023 yılı taksitleri ve ihlal
Varsayalım ki ilk 6 taksit 2023 yılında ödenecektir (tarih aralıkları basitleştirilmiştir):
- 1. taksit: 31.07.2023
- 2. taksit: 30.09.2023
- 3. taksit: 30.11.2023
- 4. taksit: 31.01.2024
Gerçek planlamada tarihler Cumhurbaşkanı kararları ve GİB duyuruları ile belirlenmiş olup, örnekte taksit numaraları ve tarihler sadeleştirilmiştir.
(A) A.Ş.’nin 2023 yılında gerçekleşen ödemeleri şu şekildedir:
- 1. taksit: 12.456 TL tamamı süresinde ödenmiş
- 2. taksit: 10.000 TL ödenmiş, 2.456 TL eksik (ihlal)
- 3. taksit: Hiç ödenmemiş (ihlal)
Bu durumda, 2023 takvim yılı içinde iki taksit ihlali (biri eksik ödeme, biri hiç ödeme) söz konusudur. İki ihlal, "üç veya daha az" sınırı içinde olduğundan, yapılandırma yıl sonu değerlendirmesinde bozulmamış sayılabilir; ancak eksik/ödenmemiş tutarların sonradan kapatılması gerekmektedir.
3) Son fırsat kapsamında tamamlayıcı ödemeler
İdare, örneğin 2023 yılı için, 2. ve 3. taksitlere ilişkin eksik/ödenmemiş tutarların, 2024 başına kadar (örneğin 31.01.2024’e kadar) geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi hâlinde yapılandırmanın bozulmayacağını duyurmuş olsun. (Bu tarih ve şartların her dönem için GİB/SGK duyurularından kontrol edilmesi zorunludur.)
Aşağıdaki varsayımlar kullanılsın:
- 2. taksitteki eksik tutar: 2.456 TL
- 3. taksitteki ödenmemiş tutar: 12.456 TL
- Geç ödeme süresi: Ortalama 3 ay (basitleştirilmiş)
- Aylık gecikme zammı oranı: Örneğin %2,5 (oran dönemsel olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmektedir; gerçek oran ilgili dönemin tebliğinden alınmalıdır.)
Bu durumda, geç ödeme zammı:
2.456 TL × %2,5 × 3 ay ≈ 184 TL
12.456 TL × %2,5 × 3 ay ≈ 935 TL
Toplam geç ödeme zammı ≈ 1.119 TL
Toplam ana borç (eksik + hiç ödenmeyen) = 2.456 + 12.456 = 14.912 TL
Son fırsat kapsamında ödenmesi gereken tutar ≈ 14.912 + 1.119 = 16.031 TL
(A) A.Ş., bu tutarı 31.01.2024 tarihine kadar ödediğinde, 2023 yılı için ihlal sayısı telafi edilmiş olacak ve yapılandırmadan yararlanmaya devam edebilecektir. 2024 ve sonraki yıllarda da aynı mantıkla, her takvim yılı için ihlal sayısının 3’ü aşmamasına ve eksik taksitlerin ek sürelerde kapatılmasına dikkat edilmelidir.
4) Muhasebe kayıt örneği
Yukarıdaki örnek üzerinden 3. taksit (hiç ödenmemiş) için sonradan yapılan ödeme şöyle kaydedilebilir (vergi borcu için):
Ödeme tarihi: 31.01.2024
Ödeme tutarı: 12.456 TL (taksit ana borcu) + 935 TL (geç ödeme zammı)
Kayıt (örnek):
Borç 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar: 12.456 TL
Borç 780 Finansman Giderleri (veya 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri): 935 TL
Alacak 102 Bankalar: 13.391 TL
Finansman giderleri hesabı, şirketin muhasebe politikalarına ve borcun niteliğine göre değişebilir. Geç ödeme zammı, vergi mevzuatı açısından kanunen kabul edilmeyen gider niteliğinde olabileceğinden, kurumlar vergisi beyannamesinde KKEG olarak matraha ilave edilmesi gerekebileceği unutulmamalıdır (bu husus ilgili tebliğ ve özelgelerle ayrıca teyit edilmelidir).
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
7440 sayılı Kanun kapsamında 36 taksit seçen mükellefler için, "son fırsat" imkânının fiilen kullanılabilmesi bazı kritik noktalara bağlıdır:
- (1) İhlal sayısı yıllık bazda takip edilmelidir
Her takvim yılı bağımsız olarak değerlendirilir. 2023, 2024, 2025 ve 2026 yıllarının her biri için o yıl içinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksit sayısının 3’ü geçmemesi gerekmektedir. Örneğin 2023’te 3 ihlal, 2024’te 2 ihlal olabilir; ancak aynı yıl içinde 4. ihlal yapılandırmayı bozabilir. Mali müşavirler, her yıl sonunda bu sayımı yapmak için ayrı bir kontrol listesi oluşturmalıdır. - (2) İdarenin duyurduğu ek süreler yakından takip edilmelidir
SGK’nın 31.08.2023’e kadar sağladığı ek ödeme süresi örneğinde olduğu gibi, geç ödeme zammı ile ödeme yapılabilecek ek süreler idari duyurularla açıklanmaktadır. Bu duyuruları kaçıran mükellef, aslında teknik olarak imkânı varken yapılandırmanın bozulmasına sebep olabilir. Bu nedenle GİB, SGK ve meslek odaları (TÜRMOB vb.) duyuruları düzenli takip edilmelidir. - (3) Mahsup/düzeltme talepleri için idarelerle yazılı iletişim kurulmalıdır
PwC bülteninde örneklendiği üzere, SGK 2023 yılı taksit ihlallerinde bazı taksitlerin 7. taksite mahsup edilmesine izin verebilmiştir. Böyle durumlarda, işverenlerin ilgili SGK ünitesine yazılı başvuruda bulunması, mahsup/düzeltme talebini belgeye bağlaması gerekir. Sözlü görüşmelere güvenilmemeli, her işlem yazılı veya sistem kayıtlarıyla teyit edilmelidir. - (4) Geç ödeme zammının vergi etkisi doğru hesaplanmalıdır
Geç ödeme zammı, çoğu durumda vergi hukuku bakımından kanunen kabul edilmeyen gider sayılmakta ve kurumlar vergisi matrahına ilave edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, yapılandırma taksitlerinin geç ödenmesi nedeniyle ortaya çıkan finansman maliyeti, sadece nakit çıkışı olarak değil, aynı zamanda vergi matrahı etkisiyle birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle yüksek tutarlı yapılandırmalarda bu etki ciddi boyutlara ulaşabilir. - (5) Ödeme kanallarında teknik aksaklık riskine karşı tedbir alınmalıdır
Ödemelerin büyük kısmı internet şubeleri ve interaktif vergi dairesi üzerinden yapıldığından, son gün yaşanabilecek sistem yoğunluğu, banka hatası veya teknik sorunlar nedeniyle ödeme yapılamaması ihtimali vardır. Taksit ihlaline yol açabilecek bu riskleri azaltmak için, son ödeme tarihinden en az birkaç gün önce ödeme yapılması, ödeme dekontlarının saklanması ve sistemden "ödendi" bilgisinin görüntülenmesi önemlidir.
Mali Müşavirler İçin Yapılması Gerekenler
Mali müşavirler, 7440 sayılı Kanun kapsamında 36 taksit seçmiş mükellefleri için aşağıdaki adımları sistematik bir şekilde uygulamalıdır:
- (1) Her mükellef için ayrı 7440 ödeme takip tablosu oluşturmak
Mükellef bazında; taksit sayısı, taksit tutarı, son ödeme tarihleri, ödenen/ödenmeyen tutarlar, eksik ödemeler ve gecikme zammı hesaplamaları içeren bir Excel veya muhasebe programı tablosu oluşturulmalıdır. Bu tablo, yıl sonunda ihlal sayısını hızlıca tespit etmeyi sağlayacaktır. - (2) Yıl sonu 7440 yapılandırma kontrolü yapmak
Her takvim yılı sonunda, ilgili yıl içinde yapılan taksit ödemeleri gözden geçirilmeli, ödenmeyen veya eksik ödenen taksitler tespit edilmelidir. Eğer ihlal sayısı 3 veya daha az ise, idarenin duyurduğu ek süreler çerçevesinde bu taksitlerin geç ödeme zammı ile kapatılması için mükellefe yazılı uyarı yapılmalı ve gerekirse ödeme planı hazırlanmalıdır. - (3) GİB ve SGK duyurularını günlük/haftalık bazda izlemek
7440 kapsamındaki taksit ödemelerine ilişkin ek süre, mahsup imkânı, katsayı uygulanmaması gibi hususlar idari duyurularla açıklanmaktadır. Mali müşavirler, bu duyuruları haftalık bazda takip etmeli, önemli değişiklikleri mükelleflerine bilgi notu veya bültenlerle iletmelidir. - (4) Muhasebe kayıtlarında yapılandırma etkisini doğru yansıtmak
Yapılandırma nedeniyle silinen faiz ve cezaların gelir etkisi, Yİ-ÜFE farkı ve katsayı nedeniyle artan borç tutarlarının gider/finansman maliyeti etkisi, geç ödeme zammı ödemeleri ve KKEG boyutu doğru hesaplanıp kaydedilmelidir. Gerektiğinde, TFRS’ye göre finansal tablolar hazırlayan şirketlerde etkin faiz yöntemiyle iskonto/finansman gideri ayrıştırılması da gündeme gelebilir. - (5) Mükelleflerle yazılı mutabakat ve bilgilendirme yapmak
Yapılandırma ödeme sürecinde çok sayıda taksit ve uzun vade söz konusu olduğundan, mükellef–mali müşavir ilişkisi açısından; hangi taksitin ne zaman ödeneceği, ödeme sorumluluğunun kimde olduğu, gecikme hâlinde doğacak sonuçlar gibi konular yazılı olarak netleştirilmelidir. Böylece olası uyuşmazlıkların önüne geçilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Soru 1: 36 taksit seçtim. 2024 yılında 3 taksiti zamanında ödemedim. Hepsini yıl sonunda gecikme zammıyla ödersem yapılandırmam bozulur mu?
Cevap: Genel ilke olarak, bir takvim yılı içinde üç veya daha az taksiti süresinde ödememiş veya eksik ödemiş olmanız hâlinde, bu taksitleri idarenin belirlediği ek süreler içinde geç ödeme zammı ile birlikte ödemeniz koşuluyla yapılandırma hakkınız devam eder. Dolayısıyla, 2024 yılı için 3 ihlal sınırı içinde kalmışsanız ve idarenin duyurduğu tarihe kadar eksik/ödenmemiş taksitleri kapatırsanız, yapılandırmanız bozulmadan devam edebilir. Ancak ihlal sayısı 4’e çıkarsa, normalde yapılandırmanın bozulması söz konusu olur. İlgili yılın GİB ve SGK duyurularını mutlaka kontrol etmeniz gerekir.
Soru 2: İlk taksiti süresinde ödemedim. Yine de 7440’tan yararlanmam mümkün mü?
Cevap: Evet, Kanun’un 9. maddesinin altıncı fıkrası, ilk taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, hesaplanan tutarların tamamının ilk taksiti izleyen ayın sonuna kadar geç ödeme zammıyla ödenmesi şartıyla kanundan yararlanılmaya devam edilebileceğini açıkça düzenlemiştir. Bu durumda, peşin veya taksitli ödeme seçeneğini tercih etmiş olmanız fark etmeksizin, belirtilen sürede ödeme yaparsanız katsayı uygulanmaksızın 7440 hükümlerinden yararlanmaya devam edebilirsiniz. Ancak bu süre geçirildiğinde yapılandırma bozulabilir.
Soru 3: Eksik ödediğim bir taksiti daha sonra fazla taksit ödeyerek telafi edebilir miyim?
Cevap: Eksik ödeme, ihlal sayısına dâhil edilir. Daha sonra aynı taksit için fark ödemesi yapılması, eksik tutarın kapatılmasını sağlar ancak ihlalin ne şekilde değerlendirileceği, ödeme zamanına ve idarenin ilgili dönemde tanıdığı ek süreye bağlıdır. Eğer eksik tutarı idarenin öngördüğü ek süre içinde öderseniz, yapılandırma bozulmadan devam edebilir. SGK örneğinde, bazı taksitlerin yıl sonu itibarıyla başka taksite mahsup edilmesine dahi izin verilmiştir. Bu nedenle, mutlaka ilgili idareye başvurup durumu yazılı olarak netleştirmeniz gerekir.
Soru 4: 36 taksitli yapılandırmam bozulursa, daha sonra kalan borçlar için yeniden yapılandırma yapabilir miyim?
Cevap: 7440 sayılı Kanun, belirli bir başvuru ve ödeme dönemi için yürürlüktedir. Yapılandırmanın bozulması hâlinde, bu kanuna göre yeniden başvuru imkânı yoktur. Ancak ileride yeni bir yapılandırma kanunu çıkarsa, bu yeni kanun kapsamında başvuru imkânı gündeme gelebilir. Bozulan yapılandırmada, ödenmiş taksitler borçtan düşülür; kalan borçlar için eski hükümlere göre (gecikme faizi, zammı, cezalar dahil) takip yapılması söz konusu olabilir. Bu nedenle mevcut yapılandırmanın bozulmaması, özellikle yüksek tutarlı borçlarda kritik önem taşımaktadır.
Soru 5: 36 taksit seçeneğinde taksitleri kredi kartıyla ödemek mümkün mü?
Cevap: Vergi dairesi borçlarında, interaktif vergi dairesi üzerinden kredi kartı ile taksit ödemesi yapmak mümkündür. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın bilgilendirme videolarında, 7440 kapsamındaki borçların peşin veya taksitler hâlinde kredi kartı ile ödenebileceği açıkça gösterilmektedir. SGK borçlarında ise, yapılandırma taksitleri bankaların internet şubeleri üzerinden, SGK prim tahsilatları menüsünden ödenebilmekte; bazı bankalar kredi kartı ile ödeme imkânı sunsa da bu husus bankanın kendi uygulamasına bağlıdır. Ödeme kanalı seçerken, komisyon, işlem limiti ve vade farkı gibi hususları ayrıca değerlendirmeniz gerekir.
Sonuç ve Değerlendirme
7440 sayılı Kanun kapsamında 36 taksit seçeneği, mükelleflere uzun bir vade ve nispeten düşük dönemsel nakit çıkışı sağlayarak kamuya olan borç yükünü yönetilebilir kılmaktadır. Ancak bu uzun vadeli taahhüt, taksit disiplininin bozulması hâlinde ciddi riskler doğurmaktadır. Özellikle bir takvim yılı içinde birden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, yapılandırmanın tüm avantajlarının kaybedilmesine yol açabilmektedir.
Bu çerçevede, kanunun ve idarenin sağladığı "son fırsat" niteliğindeki düzenlemeler, mükellefler açısından hayati öneme sahiptir. Bir takvim yılı içinde üç veya daha az taksitin ihlal edilmesi hâlinde, bu taksitlerin geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi sayesinde yapılandırmadan yararlanma hakkı korunabilmektedir. SGK’nın 2023 yılına ilişkin mahsup imkânı gibi pratik çözümler de, uygulamada önemli esneklikler sağlamıştır.
Mali müşavirlerin rolü, bu süreçte belirleyicidir. Taksit takibinin sistematik yapılması, yıl sonu ihlal sayısının doğru tespit edilmesi, idari duyuruların yakından izlenmesi ve mükelleflerin zamanında bilgilendirilmesi, 7440 yapılandırmasının sürdürülebilirliği için zorunludur. Ayrıca, geç ödeme zammı ve yapılandırma etkilerinin muhasebe ve vergi planlamasına doğru yansıtılması, finansal tabloların gerçeğe uygun şekilde sunumu açısından kritik önemdedir.
Sonuç olarak, 36 taksit seçeneğini tercih etmiş ve taksit ihlali riski taşıyan mükellefler için, 7440 sayılı Kanun’un sağladığı son fırsatlar hâlen değerlendirilebilir durumdadır. Ancak bu fırsatların kullanımı, zamanlama, doğru hesaplama ve aktif takip gerektirmektedir. Her mükellefin kendi ödeme planı, ihlal durumu ve idari duyurulara göre bireysel değerlendirme yapması; gerektiğinde idarelerle yazılı iletişime geçerek durumunu netleştirmesi büyük önem taşımaktadır.
Yasal Dayanaklar
Aşağıda, makalede değinilen temel yasal ve idari kaynaklar özetlenmiştir (resmî metinlerin tamamı için Resmî Gazete, Gelir İdaresi Başkanlığı, SGK ve ilgili kurumların duyuru ve tebliğleri esas alınmalıdır):
- 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun
Kanun; vergi, SGK primleri, idari para cezaları ve çeşitli kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin hükümler içermektedir. Taksitli ödeme seçenekleri, katsayı uygulaması ve ilk taksit ödeme süreleri bu kanunla düzenlenmiştir. - 7440 sayılı Kanun Rehberi (TÜRMOB)
TÜRMOB tarafından hazırlanan rehberde, yapılandırma kapsamındaki borç türleri, Yİ-ÜFE hesaplamaları, taksit seçeneklerine göre katsayılar ve örnek ödeme tabloları ayrıntılı şekilde yer almaktadır. - Gelir İdaresi Başkanlığı 7440 Yapılandırma Bilgilendirme Sayfaları
GİB’in internet sitesinde yer alan 7440 sayılı yapılandırma bölümü, kanun kapsamındaki borçlar, başvuru ve ödeme usulleri, idari para cezalarına ilişkin indirimler gibi konularda bilgilendirme sağlar. - SGK “Yapılandırma Ödeme Sürelerine İlişkin Duyuru” (11.08.2023)
Bu duyuruda, 7440 kapsamında peşin veya taksitli ödeme seçeneği tercih eden sigortalıların, belirli bir tarihe kadar ödemesi gereken tutarları süresinde ödememeleri hâlinde, 31.08.2023’e kadar Yİ-ÜFE tutarının indirimsiz hâli ve geç ödeme zammı ile ödemeleri şartıyla katsayı uygulanmaksızın kanundan yararlanmaya devam edebilecekleri belirtilmiştir. - PwC Türkiye – "SGK 7440 Sayılı Yapılandırma Yıl Sonu Taksit İhlali" Bülteni
Bu bültende, 7440 kapsamında SGK’ya borçlu işverenlerin, 2023 yılı içinde ödedikleri taksitlerden bazılarını (1. ve 2. taksitler hariç) 7. taksite mahsup ederek yıl sonu taksit ihlali riskini azaltabilmelerine ilişkin SGK uygulaması değerlendirilmiştir. - GİB ve SGK Başvuru/Ödeme Sistemleri ve Tanıtım Videoları
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 7440 başvuru ve ödeme süreçlerini anlatan videoları ile SGK ve bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme akışları, uygulamada izlenecek adımları göstermektedir.