İBKB Hesaplama: Geçmiş Tarihli TCMB Kuru ile Döviz Çevirici ve İhracat Bedeli Excel Tablosu
İhracat bedellerinin yurda getirilmesi, bankaya satışı ve doğru kurla TL'ye çevrilmesi, kambiyo mevzuatının mali müşavirleri en çok uğraştıran alanlarından biridir. Bu ücretsiz araç üç işi tek ekranda çözer: seçtiğiniz günün (bugün veya geçmiş tarihli) TCMB döviz kurlarını otomatik sorgular, EUR'dan USD'ye ve toplam 8 döviz cinsi arasında çapraz kur çevirimi yapar, GB/fatura satırlarınızla İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) çalışma tablonuzu zorunlu satış hesabıyla birlikte hazırlayıp tek tıkla Excel olarak indirir.
İBKB Nedir?
İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB), ihracat bedelinin yurda getirildiğini ve bankaca kabul edildiğini gösteren belgedir. TCMB İhracat Genelgesi uyarınca ihracat bedellerinin fiilî ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi gerekir. Bedel bankaya satılırsa Döviz Alım Belgesi (DAB), satılmadan döviz hesabında tutulursa İBKB düzenlenir. Her iki belge de ihracat hesabının kapatılması, KDV iadesi dosyaları ve olası kambiyo incelemeleri için kritik tevsik belgeleridir.
İBKB ile DAB Arasındaki Fark Nedir?
| İBKB | DAB |
|---|
| Ne zaman düzenlenir? | Bedel döviz hesabında tutulduğunda | Bedel bankaya satılıp TL'ye çevrildiğinde |
| Kullanılan kur | TCMB döviz alış (TL karşılık kaydı) | TCMB döviz alış |
| Zorunlu satış | Bağlanan tutarın %5'i satılır | Bağlanan tutarın %5'i TCMB'ye aktarılır |
| Düzenleyen | Aracı banka | Aracı banka |
Geçmiş Tarihli TCMB Kuru Nasıl Sorgulanır?
TCMB gösterge kurları her iş günü saat 15.30'da ilan edilir ve ertesi iş günü için geçerlidir. Geçmiş tarihli bir işlemin TL karşılığını hesaplamak için TCMB kur arşivinden o günün bültenini bulmanız gerekir — hafta sonu ve resmî tatillerde bülten yayımlanmadığı için bir önceki iş gününün kuru kullanılır. Bu araç tüm bu kuralları otomatik uygular: tarihi seçtiğinizde yayımlanmış en güncel bülteni TCMB arşivinden bulur, bülten tarihini ayrıca rozetle gösterir. 2 Ocak 1996'dan bugüne tüm tarihler sorgulanabilir.
İBKB Hesaplamasında Hangi Kur Kullanılır?
İBKB ve DAB işlemlerinde TL karşılıkların hesabında işlem tarihinde geçerli TCMB döviz alış kuru esas alınır; efektif kur veya serbest piyasa kuru kullanılmaz. Muhasebe ve KDV iadesi tarafında ise dikkat: ihracat hasılatının kaydında fiilî ihraç (intaç) tarihindeki TCMB döviz alış kuru, bedelin tahsilinde ise tahsil tarihindeki kur esas alınır; aradaki fark 601/646-656 kur farkı hesaplarına yansır. Araçta tarihi değiştirerek her iki günün kurunu da saniyeler içinde alabilirsiniz.
EUR'dan USD'ye Çapraz Kur Nasıl Hesaplanır?
İhracat bedeli fatura para biriminden farklı bir dövizle geldiğinde (örneğin fatura USD, tahsilat EUR) çevirim TCMB çapraz kuru ile yapılır. Formül: EUR tutarı × (EUR alış kuru ÷ USD alış kuru) = USD karşılığı. TCMB bülteninde EUR/USD paritesi (çapraz kur) ayrıca yayımlanır; araç hem bülten paritesini hem alış kurlarından hesaplanan değeri gösterir.
Örnek İBKB Hesaplama (Gerçek Kurlarla)
10.06.2026 bülteninde EUR alış 53,1886 ₺, USD alış 46,0491 ₺, EUR/USD parite 1,1550 olsun. 100.000 EUR ihracat bedeli için:
- TL karşılığı: 100.000 × 53,1886 = 5.318.860,00 ₺
- USD karşılığı: 5.318.860 ÷ 46,0491 ≈ 115.504,67 $ (≈ 100.000 × 1,1550)
- Zorunlu satış (%5): 5.000 EUR ≈ 265.943,00 ₺ bankaya satılır
- Serbest kalan: 95.000 EUR ihracatçının döviz hesabında kalır
Aynı hesabı araçta yapmak için tarihi seçip tutarı girmeniz yeterli; tüm kolonlar otomatik dolar ve Excel çıktısında hazır gelir.
Zorunlu Döviz Satışı ve %3 Dönüşüm Desteği
TCMB İhracat Genelgesi Ek Madde 3 uyarınca, İBKB veya DAB'a bağlanan ihracat bedellerinin belirli bir oranı bankaya (oradan TCMB'ye) satılmak zorundadır. Bu oran dönemsel olarak güncellenir: 2022'de %25 ile başlayan uygulama %40'a kadar çıkmış, kademeli indirimlerle Haziran 2026 itibarıyla %5 seviyesine inmiştir. Ayrıca TCMB'ye yapılan satışlarda ihracatçıya %3 dönüşüm desteği ödenmektedir. Oranlar değişebildiği için araçta zorunlu satış oranını elle güncelleyebilirsiniz.
| İşlem | Kullanılan Kur | Belge |
|---|
| İhracat bedelinin TL'ye çevrilmesi | TCMB döviz alış | DAB |
| Bedelin döviz hesabında tutulması | TCMB döviz alış (TL karşılık kaydı) | İBKB |
| Döviz cinsleri arası çevirim | TCMB çapraz kur | — |
| KDV iade / muhasebe kayıtları | Fiilî ihraç tarihindeki TCMB döviz alış | GB + fatura |
180 Gün Kuralı ve İhracat Hesabının Kapatılması
İhracat bedelinin fiilî ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi esastır. Süresinde kapatılmayan hesaplar bankaca vergi dairesine / kambiyo müdürlüğüne ihbar edilir ve idari para cezası riski doğar. Genelgede mücbir sebep hâlleri ile belirli tutara kadar terkin imkânları da düzenlenmiştir; sınırda kalan dosyalarda işlem tarihindeki kurun belgelenmesi (bu aracın Excel çıktısı gibi) süreci kolaylaştırır.
Excel Çıktısında Neler Var?
- TCMB Kurları sayfası: Seçilen günün 8 döviz cinsi alış/satış kurları ve EUR/USD paritesi
- Döviz Çevirim sayfası: Yaptığınız hızlı çevirimin kayıtlı hâli
- İBKB Taslağı sayfası: İhracatçı bilgileri, GB/fatura bazında döviz tutarları, TCMB kuru, TL ve USD karşılıkları, zorunlu satış ve serbest kalan tutarlar
İhracatçı müşterilerinizin KDV tarafı için KDV Tevkifat Hesaplama aracımıza, diğer hazır şablonlar için Excel Araçları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İBKB nedir, nasıl hesaplanır? İhracat bedelinin yurda getirilip bankaca kabul edildiğini gösteren belgedir. Döviz tutarı, işlem tarihindeki TCMB döviz alış kuruyla çarpılarak TL karşılığı bulunur; bu tutarın %5'i (güncel oran) bankaya satılır.
Geçmiş tarihli TCMB kuru çekebilir miyim? Evet. Tarih alanından istediğiniz günü seçin; araç TCMB arşivinden o günün bültenini getirir. Hafta sonu seçerseniz bir önceki iş gününün kuru gelir ve bülten tarihi ayrıca gösterilir.
Hangi kur kullanılıyor — alış mı satış mı? İBKB/DAB hesaplarında TCMB döviz alış kuru esas alınır. Araç bilgi amaçlı satış kurlarını da gösterir.
EUR'dan USD'ye çevirim hangi kurla yapılır? TCMB çapraz kuruyla: EUR tutarı × (EUR alış ÷ USD alış). Bülten paritesi de ayrıca gösterilir.
Zorunlu satış oranı değişirse ne yapmalıyım? Araçtaki "Zorunlu Satış Oranı %" alanını güncel Genelge oranıyla değiştirmeniz yeterli; tüm satırlar yeniden hesaplanır.
Bu çıktı resmî İBKB yerine geçer mi? Hayır. İBKB'yi yalnızca aracı banka düzenler. Bu araç, bankaya gitmeden önce tutarların TL/USD karşılıklarını ve zorunlu satış tutarını hazırlamanız için çalışma kâğıdı üretir.
Veriler nereden geliyor? Doğrudan TCMB'nin resmî kur servisinden (tcmb.gov.tr/kurlar) anlık çekilir; araya üçüncü taraf veri sağlayıcı girmez.
Sonuçları Excel olarak alabilir miyim? Evet. "Excel'e Aktar" butonu TCMB Kurları, Döviz Çevirim ve İBKB Taslağı olmak üzere üç sayfalı bir .xlsx dosyası indirir.