Defter Tutma Usulü ve Tüccar Sınıfı Tespiti (VUK md.177)
Vergi Usul Kanunu, tacirleri iş hacimlerine göre birinci sınıf ve ikinci sınıf tüccar olarak ikiye ayırır. Birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına göre (yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri) defter tutmak zorundayken, ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre defter tutabilir. Müşavirler Kulübü Defter Tutma Usulü aracı, mükellefin yıllık alış, satış ve gayrisafi iş hasılatı tutarlarını VUK 177. maddedeki hadlerle karşılaştırarak hangi sınıfa girdiğini ve dolayısıyla hangi usulde defter tutması gerektiğini tespit eder.
Hadlerin Karşılaştırılması
VUK 177. madde üç bent halinde sınıflandırma yapar: mal alım-satımıyla uğraşanlar için yıllık alış veya satış haddi, hizmet ve diğer işler için gayrisafi iş hasılatı haddi, her ikisini birlikte yapanlar için ise iş hasılatının beş katı ile satış tutarının toplamı esas alınır. Bu hadler her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak VUK Genel Tebliği ile yayımlanır. Aracımızda hadler düzenlenebilir alanlar olarak sunulur; ilgili yılın tebliğindeki güncel değerleri girerek doğru tespit yapabilirsiniz.
Sınıf Değiştirme — %20 Kuralı
VUK 179 ve 180. maddeler sınıf değiştirme koşullarını düzenler. İş hacmi, hadleri %20'yi aşan bir oranda aşan ikinci sınıf tüccarlar ertesi hesap döneminden itibaren birinci sınıfa geçer. Tersine, iş hacmi hadlerin %20'sini aşan oranda altına düşen birinci sınıf tüccarlar, şartların devamı hâlinde ertesi dönemden itibaren ikinci sınıfa geçebilir. Aracımız bu üst (had × 1,20) ve alt (had × 0,80) eşikleri otomatik hesaplayarak mükellefin sınıf değiştirip değiştirmeyeceğini önceden görmenizi sağlar; böylece yıl başında doğru defter tasdiki planlanabilir.