Giriş
25 Haziran 2026 tarihli ve 33291 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Helal Uygunluk Belgeli Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/35) ile Ticaret Bakanlığı, ithal ürünlerde helal işareti taşıyan ürünler için yeni bir denetim sistemi getirmiştir. Düzenleme, helal ibaresi taşıyan ürünlerin TAREKS üzerinden denetlenmesini ve belgelendirme zorunluluğunu öngörmektedir. Bu makalede, tebliğin amacı, kapsamı, uygulama esasları ve vergi-muhasebe boyutu ele alınacaktır.
Düzenlemenin İçeriği
Tebliğin amacı, ithal edilerek iç piyasaya arz edilecek ürünlerdeki helal uygunluk işaretlerinin ve belgelerinin haksız ticari uygulama teşkil etmesini engellemek, tüketiciyi aldatıcı uygulamalara karşı korumaktır (Madde 1). Kapsam, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi ile Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimine tabi tutularak ithal edilecek ve Helal Akreditasyon Kurumu'nun (HAK) akreditasyon hizmeti verdiği alanlardaki Ek'te yer alan ürünleri içermektedir (Madde 2).
Türkiye'de helal uygunluk değerlendirme faaliyeti gönüllülük esasına dayanmakla birlikte, değerlendirme yapacak kuruluşların HAK tarafından veya karşılıklı tanıma anlaşmaları kapsamında yetkilendirilmiş kurumlarca akredite olması zorunludur. İthal edilip piyasaya sunulacak ürünler helal işareti, markası, damgası, resmi veya herhangi bir helal ibaresi taşıyorsa, akredite kurumlarca belgelendirilmesi esas alınmıştır.
Başvurular, TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) üzerinden yapılacak; firmaların sistemde tanımlanması, başvuru, denetim ve bildirimlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ürünün taşıdığı helal ibaresine ilişkin belgelerin TAREKS'e yüklenmesi zorunludur. Risk analizi sonucunda fiili denetime tabi tutulan ürünlerde, iç veya dış ambalajdaki helal ibaresinin mevzuata uygunluğu Ticaret Denetmeni tarafından kontrol edilecek; uygun bulunanlara TAREKS referans numarası verilecektir.
Ek'te yer almakla birlikte helal ibaresi taşımayan ürünler kapsam dışı sayılmakta; gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine 26003523652311236520036 referans numarası kaydedilmektedir. Beyanın doğruluğu firmanın sorumluluğundadır. Mevzuata aykırı bulunan ürünlerin helal beyanıyla ithalatına izin verilmez; helal ibaresi uygun bir yöntemle çıkarılırsa ithalata izin verilebilir, aksi halde mahrecine iade, üçüncü ülkeye transit, ihraç kaydıyla satış veya imha seçenekleri uygulanır. TAREKS referans numarası verildiği tarihten itibaren 1 yıl geçerlidir.
Yürürlük ve Yürütme
Tebliğ, 25 Haziran 2026 tarihinde yayımlanmış olup, yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe girecektir (Madde 11). Yürütme, Ticaret Bakanlığı tarafından yapılacaktır (Madde 12).
Vergi ve Muhasebe Açısından
İthalatçı firmalar, tebliğ kapsamındaki ürünlerin ithalatında TAREKS referans numarasını gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine kaydetmek zorundadır. Referans numarası verilmesi, ürünün mevzuata uygun olduğu anlamına gelmemekte; firma, denetlensin veya denetlenmesin, ürünlerin mevzuata uygunluğundan ve TAREKS'e beyan edilen bilgilerin doğruluğundan sorumlu tutulmaktadır. Yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar hakkında 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Muhasebe kayıtları açısından, uygun olmayan ürünlerin iade, imha veya satış işlemleri, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında belgelendirilmeli ve stok hareketleri ile maliyet hesapları bu doğrultuda düzeltilmelidir.
Dikkat Edilecekler
- Belgelendirme zorunluluğu: Helal ibaresi taşıyan ithal ürünlerin, HAK akreditasyonuna sahip kuruluşlarca belgelendirilmesi gerekmektedir.
- TAREKS kullanımı: Firmaların TAREKS'e kayıtlı olması ve tüm başvuru, bildirim işlemlerini sistem üzerinden yapması zorunludur.
- Referans numarası süresi: TAREKS referans numarası 1 yıl geçerlidir; süresi içinde kullanılmayan numaralar geçersiz hale gelir.
- Uygun olmayan ürünler: Helal ibaresi mevzuata uygun olmayan ürünlerin ithalatına izin verilmez; ibarenin çıkarılması durumunda ithalat mümkün olabilir.
- Firma sorumluluğu: Denetim yapılsın veya yapılmasın, ithalatçı firma ürünlerin mevzuata uygunluğundan ve beyanların doğruluğundan sorumludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Tebliğ hangi ürünleri kapsıyor?
Tebliğ, Helal Akreditasyon Kurumu'nun akreditasyon hizmeti verdiği uygunluk değerlendirme alanlarına konu olan ve Ek'te yer alan ürünleri kapsamaktadır. Bu ürünler Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi veya Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi ile ithal ediliyorsa tebliğ kapsamına girer.
TAREKS referans numarası nasıl alınır?
Firmalar, TAREKS sistemine kayıt yaptırdıktan sonra helal ibaresi taşıyan ürünler için başvuru yapar. Risk analizi sonucunda fiili denetim yapılır; uygun bulunan ürünlere TAREKS referans numarası verilir. Bu numara gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine kaydedilmelidir.
Helal ibaresi taşımayan ürünler ne olacak?
Ek'te yer almakla birlikte helal ibaresi taşımayan ürünler kapsam dışı sayılır. Bu durumda gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine 26003523652311236520036 referans numarası kaydedilir. Beyanın doğruluğu firmanın sorumluluğundadır.
Uygun olmayan ürünler için hangi yaptırımlar uygulanır?
Mevzuata aykırı bulunan ürünlerin helal beyanıyla ithalatına izin verilmez. Helal ibaresi uygun bir yöntemle çıkarılırsa ithalata izin verilebilir; aksi halde mahrecine iade, üçüncü ülkeye transit, ihraç kaydıyla satış veya imha seçenekleri uygulanır. Ayrıca yanlış beyanda bulunanlar hakkında 7223 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Sonuç
25 Haziran 2026 tarihli tebliğ ile ithal ürünlerde helal işareti denetimi sıkılaştırılmıştır. TAREKS üzerinden yapılacak başvuru ve denetim süreci, firmaların belgelendirme ve beyan yükümlülüklerini artırmaktadır. İthalatçı firmaların, tebliğ kapsamındaki ürünler için gerekli akreditasyon belgelerini temin etmeleri, TAREKS kayıtlarını güncel tutmaları ve gümrük beyannamelerinde doğru referans numarasını kullanmaları büyük önem taşımaktadır. Aksi takdirde idari yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmazdır. Detaylı bilgi için mevzuat sayfamızı ziyaret edebilir, araçlar bölümünden TAREKS işlemlerinizi kontrol edebilirsiniz.